II SA/Wr 446/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Alicja Palus /spraw./, Protokolant Paweł Kysiak, po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odebrania sześciu psów i odstawienia ich do schroniska dla zwierząt oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz O., działając na podstawie art. 7 ust. 1, 1 a, 1 b, ust. 2, 2 a, ust. 4 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 4, 9, 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt /Dz.U. Nr 111, poz. 724 z późn. zm./ oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o odebraniu sześciu psów /pięć suk rasy cane corso i jedną sukę rasy owczarek kaukaski/ stanowiących własność Z. M. i odstawieniu ich do schroniska dla zwierząt pod nazwą – A Fundacja na rzecz ludzi, zwierząt i środowiska B. M. [...], [...] W. oraz o obciążeniu właściciela psów tj. Z. M. wszelkimi kosztami związanymi z odłowieniem, transportem i pobytem zwierząt w schronisku. Decyzji został również nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając orzeczenie Burmistrz O. wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] odebrano Z. M. wszystkie psy stanowiące jego własność. Ich liczba, w chwili wydania decyzji nie była znana dlatego liczba ta została określona w decyzji na około dziesięć sztuk. W związku z tym, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 w/w ustawy o ochronie zwierząt decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, psy zostały odebrane przez Firmę B Dozór Sanitarno Porządkowy w Ś. w obecności przedstawicieli z Posterunku Policji w O. i przekazane do A Fundacji na rzecz ludzi, zwierząt i środowiska w B. M. za zgodą tej Fundacji. Na skutek odwołania Z. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wykonując zalecenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. oraz na podstawie stanu faktycznego ustalonego na dzień wydania uchylonej decyzji jak również stanu faktycznego ustalonego po odebraniu psów, Burmistrz O. ponownie orzekł o odebraniu psów Z. M. W dalszej części uzasadnienia organ orzekający podał, że Z. M. jest właścicielem sześciu psów (pięciu suk rasy cane corso i jednej suki rasy owczarek kaukaski) i zgodnie z przepisami w/w ustawy ma obowiązek zapewnić im opiekę i właściwe warunki bytowania. Obowiązków swoich w stosunku do psów nie wykonywał. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego psy trzymane były w mieszkaniu, nie posiadały odpowiednich dla nich boksów ani w mieszkaniu ani na zewnątrz posesji. Teren posesji jest nieogrodzony a psy są wypuszczane z domu, przemieszczają się po miejscowości N. Ś. bez dozoru tym samym narażone są na przejechanie przez pojazdy jak również na niebezpieczeństwo złego traktowania przez mieszkańców N. Ś. Ponieważ w ostatnim czasie zdarzały się przypadki pogryzienia ludzi przez te psy i jest to powszechnie w N. Ś. wiadome, to prawdopodobnym jest, że w celu obrony przed psami ludzie będą stosować środki zagrażające zdrowiu i życiu psów. Ponadto podkreślić należy, że biegające po miejscowości psy są narażone na niebezpieczeństwo ze strony innych zwierząt, ludzi oraz niebezpieczeństwo kolizji z pojazdami. Już po odebraniu psów na skutek uchylonej decyzji, organ pierwszej instancji ustalił, że psy były zarobaczywione a jedna z suk rasy cane corso miała uszkodzoną łapę w stawie łokciowym. Wszystkie psy były bite i straszone, co przejawia się tym, że reagują ogromnym przestrachem w sytuacji podniesionej ręki. Psy były również szczute przez właściciela, co wynika z ich agresji. Fakty te organ orzekający ustalił na podstawie protokołu oględzin psów przez A Fundacji na rzecz ludzi, zwierząt i środowiska w B. M., na podstawie informacji Firmy B Dozór Sanitarno-Porządkowy w Ś., notatki Posterunku Policji w O. Odwołanie od opisanej powyżej decyzji wniósł Z. M. W odwołaniu zwrócił się o unieważnienie zaskarżonej decyzji i nakazanie zwrotu zwierząt, zarzucając jednocześnie, że decyzja jest dla niego niezrozumiała, a psy odebrano mu bezprawnie. Wyjaśnił, że należycie wykonywał swoje obowiązki, psy miały pomieszczenia z drewna, nie były zarobaczywione. Wskazał też, że są to psy wystawowe, a w związku z tym nie mogą być agresywne, natomiast posądzanie go o szczucie zwierząt uznał za kłamliwe i bezpodstawne. W podobny sposób potraktował zarzut pogryzienia przez psy postronnych osób na drodze publicznej. Ponadto Z. M. wskazał w odwołaniu, że pobyt psów w schronisku stanowi dla tych zwierząt i dla niego samego ogromne cierpienie. Zwrócił też uwagę na straty jakie poniósł, wynikające z utraty szczeniąt, pochodzących od dwóch suk, które w momencie ich odbierania i odstawiania do schroniska były szczenne. W treści odwołania Z. M. zarzucił również, że wniósł odwołanie od poprzednio wydanej w tej sprawie decyzji Burmistrza O., ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi od właściwego organu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] Nr [...], stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 z późn. zm., zwanej dalej ustawą), zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Na mocy przepisu art. 7 ust. la ustawy, decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Przepis art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, że decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu, a z kolei zgodnie z ustępem 2a tego artykułu, od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje odwołanie w terminie 7 dni. Na mocy ustępu 6 tego artykułu odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Przepis art. 35 ust. 1 ustawy stanowi, że kto zabija, uśmierca zwierzę albo dokonuje uboju zwierzęcia z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust. 1-4 albo znęca się nad nim w sposób określony w art. 6 ust. 2 i art. 31, podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywnie. Zgodnie z ustępem 3 tego przepisu, w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd może orzec przepadek zwierzęcia, a w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd orzeka przepadek zwierzęcia - jeżeli sprawca jest jego właścicielem. Jak wynika z powyższych przepisów, organ administracji uprawniony jest do wydania decyzji dotyczącej odebrania właścicielowi zwierząt wyłącznie w sytuacji, o której mowa w przepisie art. 6 ust. 2 ustawy. Przepis ten wprowadza okoliczności, dotyczące znęcania się nad zwierzętami, stanowiąc, że przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: 1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu, 2) (skreślony), 3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt chorych, w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból, 4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn, 5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nie odpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu, 6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres, 7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć, 8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nie posiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec, 9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt, 10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji, 11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje, 12) stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt, 13) (skreślony) 14) trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu, 15) organizowanie walk zwierząt. Następnie Kolegium stwierdziło, że oceniając niniejszą sprawę pod kątem przesłanek, o których mowa w przepisach powyższych, należy wskazać, że odebranie zwierząt właścicielowi lub opiekunowi na podstawie przepisu art. 7 ustawy występuje tylko w określonych okolicznościach. Koniecznym bowiem do wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że właściciel lub opiekun znęca się nad zwierzęciem w sposób określony przepisem art. 6 ust. 2 ustawy, tj. wykazanie, że właściciel lub opiekun zadaje albo świadomie dopuszcza do zadawania bólu lub cierpień. Katalog przykładowy takiego znęcania został zawarty właśnie we wskazanym przepisie. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w podstawie prawnej wskazał przepisy art. 6 ust. 2 pkt 4, 9, 10, tj. bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn, złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt, oraz utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Skład orzekający Kolegium nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie dwóch pierwszych sytuacji - brak jest bowiem na podstawie akt sprawy możliwości ustalenia, że w sprawie doszło do bicia zwierząt w sposób określony w ustawie, czy też do złośliwego straszenia lub drażnienia zwierząt. Decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń. W ocenie Kolegium decyzja natomiast w zakresie przepisu art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy jest uzasadniona, gdyż jak wynika z treści akt sprawy, w tym głównie informacji Posterunku Policji w O. oraz informacji przedsiębiorstwa B, które dokonało odłowienia, psy były przetrzymywane w niewłaściwych warunkach. Powoduje to zasadność wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Dodatkowo Kolegium wskazuje, że na podstawie materiału dowodowego w sprawie zasadnym jest stwierdzenie, że właściciel psów wypełnił przesłanki uprawniające do stwierdzenia, że znęca się nad zwierzętami w rozumieniu przepisów ustawy poprzez ustalenie, że porzuca zwierzęta. Bezsporne bowiem jest, co wynika w szczególności z ustaleń Policji, że psy biegają bez opieki po terenie N. Ś. Brak zatem jest należytej opieki przez właściciela, który porzuca swoje zwierzęta. Powyższe ustalenie oznacza także, że właściciela psów obciążają również koszty związane z dokonanymi czynnościami czasowego odebrania psów, gdyż zgodnie z przepisem art. 7 ust. 4 ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że decyzja niniejsza jest podstawą do wyłącznie czasowego odebrania zwierząt, gdyż kwestia dalszego prawa własności psów została pozostawiona właściwości sądu powszechnego i brak jest kompetencji w tym zakresie dla orzekania przez organy administracji. Brak wydania orzeczenia w trybie art. 35 ustawy o ochronie zwierząt będzie powodował konieczność zwrotu psów właścicielowi. Odnosząc się natomiast do ostatniego zarzutu odwołania, Kolegium wskazało, że decyzja Kolegium z dnia [...], którą powołał organ pierwszej instancji, została wysłana na adres skarżącego, lecz nie została odebrana w terminie. Prawidłowość orzeczenia wydanego w postępowaniu odwoławczym została zakwestionowana przez Z. M. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji i wydanie postanowienia o natychmiastowym zwrocie zwierząt. W treści skargi Z. M. ponownie zaprzeczył ustaleniom faktycznym dokonanym przez organ orzekający, zarzucając, iż wynikają one z fałszywych informacji i wyjaśnił, że psy mają odpowiednie legowiska przystosowane nawet dla większej ilości psów niż posiadana przez niego. Podał też, że mieszka samotnie i przeznacza dla psów dwa pomieszczenia w sieni i dwa w mieszkaniu. Wskazał ponadto, że psy są złośliwie odbezpieczane przez jego matkę, której działaniom nie chcą przeciwstawić się ani policja ani prokuratura. Skarżący ponownie zwrócił uwagę na dolegliwości jakie dla zwierząt wynikają z pobytu w schronisku. W zakończeniu skargi Z. M. oświadczył, że psy są dla niego namiastką rodziny, a ponadto stanowią zabezpieczenie materialne i źródło dochodu, ponieważ nie ma żadnej stałej pracy i nie może liczyć na emeryturę. W odpowiedzi na skargę doręczonej Sądowi w dniu 7 lipca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Postanowieniem z dnia 29 września 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny skierował sprawę do rozpoznania na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych: W przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/ formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla uwzględnienia zawartego w skardze żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ani podstaw dla stwierdzenia naruszenia przy jej wydawaniu przepisów prawa materialnego lub procesowego, uprawniającego do uchylenia tego aktu. To zaś obligowało Sąd do wydania orzeczenia w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./. Sąd uznał przede wszystkim za właściwe wyjaśnić, że "unieważnienie" decyzji, o które wnioskuje skarżący może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistnieje jedna z sytuacji określonych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącym zamknięty katalog przesłanek kwalifikowanej wadliwości o charakterze materialnoprawnym, umożliwiającej zweryfikowanie kwestionowanego aktu w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z powołanym przepisem: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisu o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa". Sąd prowadząc czynności w sprawie nie stwierdził istnienia którejkolwiek z wad, opisanych w przywołanym powyżej przepisie, co eliminowało możliwość uwzględnienia żądania skargi. Realizując swój obowiązek ustawowy i kierując się dyspozycją art. 134 § 1 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd orzekający prowadził swoje czynności ocenne co do legalności zaskarżonego orzeczenia mając na względzie naruszenia prawa opisane w art. 145 § 1 pkt 1 powołanej powyżej ustawy. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, poprzednio powoływanej, przy czym organ podejmując zaskarżoną decyzję ustalił, że w sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 i 11 powołanej powyżej ustawy o ochronie zwierząt. Jednocześnie organ ten nie podzielił poglądu organu I instancji, stwierdzającego, że Z. M. zachowywał się w stosunku do posiadanych zwierząt w sposób określony w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 4 i 9 omawianej ustawy tzn. bił zwierzęta, złośliwie straszył je i drażnił. W uznaniu Sądu ocena organu odwoławczego co do wskazanych powyżej kwestii, a w konsekwencji wyeliminowanie z podstawy prawnej orzeczenia przepisu art. 6 ust. 2 pkt 4 i 9 ustawy o ochronie zwierząt jest prawidłowe. Materiał sprawy nie daje wiarygodnych podstaw dla stwierdzenia, że Z. M. bił swoje psy, drażnił je lub straszył, czy skłaniał do agresywnych zachowań, pozwala natomiast stwierdzić, że dbał o to, by były nakarmione i utrzymane w odpowiedniej kondycji fizycznej. Sąd nie podziela natomiast stanowiska Kolegium uznającego, że skarżący porzucił psy, których jest właścicielem. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał – mimo swojej obszerności – nie uprawnia do formułowania wobec skarżącego takiego zarzutu i przypisywania mu woli pozbycia się na stałe zwierząt, co jest nieodzownym elementem interpretowania słowa "porzucenie". Sam fakt samowolnego biegania psów należących do Z. M. po N. Ś. i pozostawiania ich bez opieki i nadzoru nie pozwala przypisać ich właścicielowi zamiaru porzucenia zwierząt przy uwzględnieniu nie tylko potocznego rozumienia tego słowa, ale również sposobu traktowania go i wykorzystywania przez terminologię cywilistyczną. Zważyć natomiast należy, że z przepisów rozdziału 1 ustawy o ochronie zwierząt, zawierającego przepisy ogólne wynika, iż zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę /art. 1/. Ustawodawca postanowił w nim również, że każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania /art. 5/ i wyjaśnił jednocześnie w przepisie art. 4 pkt 2 ustawy, że ilekroć w ustawie jest mowa o "humanitarnym traktowaniu zwierząt" – rozumie się przez to traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Normując ustawowo powinności i niedozwolone zachowania człowieka wobec zwierzęcia określono również zachowania kwalifikowane jako znęcanie się nad zwierzęciem, których przykładowe wyliczenie zawiera przepis art. 6 ust. 2 pkt 1-15 ustawy. Zachowania, które mają znamiona odpowiadające opisanym w otwartym katalogu ustawowym są sankcjonowane w sposób określony w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, po myśli którego zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta /burmistrza, prezydenta miasta/ właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jeżeli jest to zwierzę gospodarskie lub ogrodowi zoologicznemu albo schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Jednym z przejawów znęcania się jest utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach lub klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji /art. 6 ust. 2 pkt 10/. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "niewłaściwe warunki", wyjaśnił natomiast w art. 4 pkt 15 pojęcie "właściwe warunki bytowania" przez które rozumie się zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku. Wnioskując a contrario uznać należy, że niewłaściwe warunki, o których mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 to takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Zdaniem Sądu oceniając powinności posiadacza zwierzęcia w tym zakresie nie można nie uwzględnić w nich nadrzędnego obowiązku humanitarnego traktowania zwierzęcia, rozumianego w sposób określony w przywołanym poprzednio przepisie art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt. W uznaniu Sądu pozwala to przyjąć, że niewłaściwe warunki bytowania istnieją wówczas, gdy nie zapewniają zwierzęciu opieki i ochrony i nie odpowiadają potrzebom gatunku, rasy, płci i wieku, przy czym potrzeby traktować należy szeroko, zważając na cechy psychofizyczne gatunku i rasy zwierzęcia, zakres percepcji zjawisk zewnętrznych oraz sposób i zdolność reagowania na nie, które to elementy postrzegać należy w kontekście obowiązku nie narażania zwierzęcia na niebezpieczeństwo, którego samo nie jest świadome. Materiał zebrany w sprawie uprawnia do stwierdzenia, że psy stanowiące własność skarżącego /pięć suk rasy cane corso i jedna suka rasy owczarek kaukaski/ nie miały zapewnionych właściwych warunków bytowania. Utrzymywano je w warunkach umożliwiających samowolne wydostawanie się na zewnątrz i narażanie na niebezpieczeństwo ich samych oraz narażanie innych zwierząt i ludzi na niebezpieczeństwo stwarzane przez to stado psów pozostające poza kontrolą właściciela /opiekuna/. Zdaniem Sądu nie można takich sytuacji usprawiedliwiać złośliwym zachowaniem osoby trzeciej, w tym przypadku matki skarżącego. Skoro bowiem skarżący twierdzi, że takie działania matki mają charakter długotrwały, to z tym większą starannością powinien traktować swój obowiązek zapewnienia zwierzętom właściwych, w tym bezpiecznych warunków egzystencji, uwzględniając w nich możliwości nieodpowiedzialnego zachowania się osoby postronnej. Istotne przy tym jest, że akta sprawy wykazują w sposób nie budzący wątpliwości, że psy stanowiące własność skarżącego wielokrotnie biegały bez nadzoru po terenie N. Ś. i że jest to zjawisko prawie nagminne. Parokrotnie też toczyło się przeciwko Z. M. postępowanie w sprawie o wykroczenie z art. 77 kodeksu wykroczeń oraz zakończone zostało wyrokiem skazującym postępowanie karne związane również z niezachowaniem przez skarżącego należytych środków ostrożności przy trzymaniu zwierząt. Zdaniem Sądu – uwzględniającego charakter wyliczenia zawartego w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 1-15 ustawy o ochronie zwierząt – formą znęcania się nad zwierzęciem jest również narażenie zwierzęcia na cierpienie w postaci przymusowego umieszczenia w schronisku, stanowiące wyłącznie konsekwencję lekkomyślnego zachowania właściciela i braku po jego stronie poczucia obowiązku. Tak bowiem Sąd ocenia zachowanie i postawę skarżącego. Orzekając w sprawie Sąd zważył również, że w trybie zastosowanego przy orzekaniu przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zwierzę może być odebrane właścicielowi tylko czasowo i zgodnie z art. 7 ust. 16 tego aktu podlega zwrotowi, jeżeli Sąd nie orzeknie na podstawie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Z akt sprawy nie wynika, aby przeciwko skarżącemu toczyło się postępowanie karne w warunkach art. 35 ust. 1 omawianej ustawy, w ramach którego można orzec o przepadku zwierzęcia na podstawie art. 35 ust. 3 tej samej regulacji. Z kolei orzeczony przez Sąd Rejonowy w L. w postępowaniu karnym w stosunku do Z. M. przepadek psów, został w części dyspozytywnej uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w J. G. z dnia 14 lipca 2006 r. /sygn. akt IV Ka 6/06/. Oznacza to, że skarżący mógł odebrać psy ze schroniska, ale do dnia rozprawy przed sądem administracyjnym tego nie uczynił. Dodatkowo Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że wobec treści art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt organ orzekający w tej sprawie w postępowaniu administracyjnym był zobligowany do obciążenia skarżącego – jako właściciela odbieranych psów – kosztami związanymi z transportem zwierząt oraz utrzymaniem ich w schronisku. Powołany przepis stanowi bowiem jednoznacznie, że w przypadkach o których mowa w art. 7 ust. 1 i 3 kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Wobec przedstawionych wcześniej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w sposób wymagany dla uwzględnienia skargi i mając to na względzie – zgodnie z art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.