I OSK 516/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1032/05 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego i celowego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1032/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi R. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] oraz [...] wydane w przedmiocie zasiłku okresowego i celowego i które zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na zasadzie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalony przez organy następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. - filia S. M., odmówił przyznania pomocy finansowej R. K. w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacanie energii elektrycznej i gazu w wysokości 34,92 zł od maja do lipca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż R. K. jest osobą samotnie gospodarującą, w wieku aktywności zawodowej, lecz od 26 kwietnia 2002 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Oceniając sytuację materialną skarżącego organ I instancji miał na uwadze, że w spornym okresie przyznano mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 265,81 zł, zasiłek okresowy od maja 2004 r. do sierpnia 2004 r. w kwocie 195 zł., jak również w maju 2004 r. przyznano zasiłek celowy z przeznaczeniem na czynsz w wysokości 226,17 zł. Ponieważ podczas wywiadu w maju 2004 r. R. K. swoje potrzeby związane z opłaceniem energii określał na 25 zł miesięcznie, stąd uznano, że zasiłek okresowy przyznany w wysokości 195 zł miesięcznie będzie dostatecznym na pokrycie zarówno kosztów wyżywienia jak i pokrycie energii. Zdaniem organu sam niski dochód nie mógł być podstawą do realizacji świadczeń w żądanej przez skarżącego wysokości, a przyznane świadczenia w dostateczny sposób zaspokajały jego potrzeby bytowe. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., nakazując w postanowieniu z dnia 3 marca 2005 r. rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku na opłacenie kosztów energii, wyraźnie wskazywało na potrzebę przyznania zasiłku, choć tego nie napisano wprost. Zakwestionował również pogląd organu I instancji, że przyznany zasiłek okresowy od maja do sierpnia 2004 r. poza wyżywieniem winien pokryć potrzebę życiową jaką jest opłata za energię elektryczną i gaz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i podzieliło argumentację organu I instancji. Organ podkreślił, że R. K. przyznał, iż uregulował rachunek za energię i gaz dnia 23 sierpnia 2004 r. i żąda jedynie zwrotu tej należności. W skardze R. K. zarzucił, że zaskarżona przez niego decyzja pozostaje w sprzeczności z postanowieniem z dnia 3 marca 2005 r. oraz, że przyznanie zasiłku celowego na prąd i gaz było obowiązkiem organów obu instancji. W drugiej z rozpoznawanych spraw Sąd ustalił, iż decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - filia S. M. w P. odmówił R. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego na opłacenie rachunku za prąd i gaz, dopłatę do czynszu, zakup wyżywienia za miesiąc sierpień i wrzesień 2005 r. Organ podkreślił, że jakkolwiek wnioskodawca kwalifikował się z uwagi na niski dochód i pozostawanie bezrobotnym do pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej, to powodem odmowy przyznania tej pomocy był brak współdziałania ze strony R. K. w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), a konkretnie odmowa przyjęcia skierowania do Centrum Integracji Społecznej w P., które zajmuje się szkoleniami, kursami, a udział w których pozwala na uzyskanie kwalifikacji zawodowych przez bezrobotnych a także osoby w nich uczestniczące uzyskują możliwość znalezienia zatrudnienia. W odwołaniu od tej decyzji R. K. zarzucił że zawarł kontrakt socjalny z MOPR w P. i wykonuje go bez zastrzeżeń. W jego ocenie ponieważ podjęcie zatrudnienia socjalnego wiąże się z odpowiedzialnością, to MOPR miał obowiązek go powiadomić przed wyrażeniem zgody na skierowanie do Centrum Integracji Społecznej jakie będzie musiał spełniać warunki. Uznając, że odmowa przyznania pomocy stanowi karę za niesubordynację, zażądał przyznania pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i podzieliło jej argumentację. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro strona zrezygnowała z udziału w szkoleniach, których ukończenie mogłoby pomóc jej w usamodzielnieniu i uniezależnieniu od środków z pomocy społecznej, to takie postępowanie oznacza, że korzystając z pomocy społecznej nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i nie wykorzystuje wszystkich możliwości, które bezpłatnie stwarzają mu istniejące przepisy. W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że zasady współdziałania z MOPR w P. zostały określone w wywiadzie z 18 maja 2004 r. i nie ma tam mowy o skierowaniu do Centrum Integracji Społecznej. Skierowanie do Centrum określił jako bezprawne i fałszywe i zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na obie skargi R. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ocenił, iż obie skargi R. K. nie są uzasadnione. Sąd stwierdził, iż zarówno zasiłek okresowy jak i zasiłek celowy są świadczeniami z pomocy społecznej o charakterze pieniężnym. 18 maja 2004 r. R. K. określił swoje żądania o udzielenie pomocy poprzez: dofinansowanie do czynszu mieszkaniowego, opłat za prąd i gaz, które określił na kwotę 25 zł miesięcznie oraz udzielenie zapomogi żywieniowej (bez miesiąca kwietnia). Organ administracyjny w oparciu o uzupełniony wywiad środowiskowy ustalił, że jedynym dochodem wnioskodawcy jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 265,81 zł miesięcznie, przyznany od 1 marca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. Podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64 poz. 593 ze zm.) organ administracyjny uznał, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 461 zł. Stąd wnioskodawcy przyznano zasiłek okresowy w wysokości maksymalnej w wysokości 195 zł za okres od maja do sierpnia 2004 r. Nadto tego samego dnia przyznano skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na czynsz w wysokości 226,17 zł za czerwiec. Przyznanie zasiłku okresowego zamiast dwóch celowych - na opłaty za energię i na żywność nie było błędnym rozwiązaniem i niewątpliwie korzystniejszym dla skarżącego, bo pozwalającym na zaplanowanie wydatków. Ponieważ jednak skarżący żądał osobnej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego na opłaty energetyczne, organ wyższej instancji wydał postanowienie, w którym nakazał rozpoznanie powyższego żądania. Sąd podkreślił, iż chybionym jest twierdzenie skarżącego, że postanowienie z [...] nr [...] nakazuje w domyśle pozytywne załatwienie jego żądania. Organ I instancji w decyzji z [...] wyjaśnił powody rozstrzygnięcia i jakby konsumpcji przez zasiłek okresowy zasiłków celowych na żywność i energię zaś organ II instancji podzielił argumentację organu I instancji. Zdaniem Sądu nie można także organowi zarzucić wadliwości rozstrzygnięcia w decyzji z dnia [...][...] i braku oddalenia żądania zasiłku celowego na opłatę energii, gdyż sposób zgłoszenia żądania wskazywał raczej na to, że skarżący oczekuje zasiłku okresowego, a nie celowego na konkretny miesiąc. Sąd podkreślił także, iż zarówno zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 i zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mają na celu zapewnienie potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy społecznej, z tym że przewaga zasiłku okresowego nad celowym sprowadza się do tego, że osoba otrzymująca zasiłek okresowy może planować zaspokojenie swoich potrzeb. Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej, rozpoznające wnioski o przyznanie pomocy społecznej, nie mogą osobie spełniającej kwalifikacje do przyznania takiej pomocy odmówić przyznania pomocy w ogóle. Mogą jednak ważyć rozmiar świadczeń i skoro wnioskodawca w dacie wydawania decyzji przewidywał dla osoby samotnie gospodarującej kryterium 461 złotych, to przyznanie zasiłku okresowego w możliwie maksymalnej wysokości w ocenie Sądu było prawidłowe. Odnosząc się do skargi R. K. na decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie - Filia S. M. z dnia [...] nr [...], w której odmówiono skarżącemu przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego Sąd stwierdził, że przyczyną odmowy organów było ich stanowisko, iż skarżący nie współdziałał w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej z pracownikiem socjalnym, co spowodowało zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Kontrolując stan faktyczny ustalony przez organy administracji publicznej Sąd stwierdził, że w dniu [...] lutego 2005 r. skarżący wyraził zgodę na skierowanie go do Centrum Integracji Społecznej w P. i następnie w dniu [...] lutego 2005 r. w deklaracji zaznaczył, że ma słabe oczy oraz nie ma zdolności do języków obcych. W dniu [...] marca 2005 r. R. K. wniósł skargę na pracowników socjalnych i zaprzeczył temu, aby składał wniosek o skierowanie do Centrum Integracji Społecznej. Sąd podkreślił, iż Centrum Integracji Społecznej pozwala osobom bezrobotnym na podjęcie zatrudnienia socjalnego, prowadzi szkolenie osób w konkretnych kierunkach, prowadzi zajęcia pozwalające osobom pozostającym bez pracy na wykształcenie umiejętności pozwalających na usamodzielnienie. Biorąc pod uwagę wiek skarżącego, jego stan zdrowia oraz wykształcenie, jako zasadną Sąd uznał propozycję pracownika socjalnego skierowaną do skarżącego, by ten skorzystał z pomocy jaką służy Centrum Integracji Społecznej w P. Skarżący takiego współdziałania odmówił, co uzasadniało zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Oceniając zasadność odmowy przyznania świadczeń na podstawie przywołanego artykułu przez organy administracji publicznej Sąd miał na uwadze zarówno materiał zgromadzony w sprawie jak i postawę roszczeniową i nie uznał odmowy przyznania świadczeń jako nieuzasadnionej retorsji za odmowę skorzystania ze skierowania do Centrum. Sąd I instancji stwierdził, że w skardze R. K. kwestionował obowiązek zatrudnienia i powołał się na konstytucyjne prawo do pomocy społecznej. Sąd uznał, że pomoc społeczna stanowi część porządku prawnego w Polsce, jednakże winna ona być skierowana do osób dotkniętych bezrobociem, lecz tylko tych które nie mogą podjąć pracy, a nie zaś do tych, które nie chcą jej podjąć. Wbrew prezentowanemu w skardze poglądowi kontrakt socjalny to nie tylko zobowiązanie MOPS do określonych, przewidzianych ustawą świadczeń, ale także obowiązki dla osoby korzystającej z pomocy społecznej podjęcia co najmniej próby przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Postawa roszczeniowa osoby w wieku aktywności zawodowej, zdrowej, nie obciążonej innymi obowiązkami niż zapewnienie sobie godnej egzystencji, z wykształceniem średnim mogła być – bez nadużycia prawa – potraktowana przez organy administracji publicznej jako brak współdziałania w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. K., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, radcę prawnego M. K., zaskarżając orzeczenie w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawach określonych w art. 174 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucając Sądowi I instancji: 1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, iż skarżący odmówił współpracy z organami pomocy społecznej, co w konsekwencji stanowiło podstawę do wydania decyzji odmawiającej przyznania zasiłku, 2. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 38 i 39 ustawy o pomocy społecznej i przyjęcie, iż skarżący nie spełnia warunków do udzielenia mu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów opłat za energię elektryczną i gaz, 3. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi podstawę do przyznania zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, 4. naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i pominięcie w toku orzekania podnoszonych przez skarżącego kwestii związanych ze sposobem prowadzenia postępowania przed organem administracji, czego skutkiem było nierozpoznanie istoty sprawy i wydanie wyroku w oparciu o niepełny materiał sprawy i błędne ustalenia faktyczne, 5. naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i pominięcie w toku rozstrzygania kwestii naruszenia przez organy administracji w prowadzonym przez nie postępowaniu zasad ogólnych zgromadzonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w szczególności art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego), czego skutkiem było nierozpoznanie istoty sprawy i wydanie wyroku w oparciu o niepełny materiał sprawy i błędne ustalenia faktyczne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż art. 11 ust. 2 stanowi, że podstawą odmowy przyznania zasiłku może być brak współdziałania ze strony osoby o pomoc się ubiegającą. Zarówno organy administracyjne jak i Sąd I Instancji błędnie przyjęły, iż zachodzą przesłanki do zastosowania sankcji zawartej w cytowanym przepisie. Autor skargi podkreśla, iż R. K. wykonuje wszystkie swoje obowiązki wynikające z podpisanego przez niego kontraktu społecznego, w szczególności we własnym zakresie poszukuje zatrudnienia, czy też regularnie stawia się w Urzędzie Pracy celem ustalenia czy są dla niego propozycje zatrudnienia. Ponadto zdaniem pełnomocnika organy administracyjne dopuściły się naruszenia zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, a kwestie te zostały w ogóle pominięte przez Sąd I Instancji, chociaż skarżący składał zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia postępowania przed organami, które obowiązane były dokładnie wyjaśnić swoje stanowisko w sposób dla strony zrozumiały, a zaniechanie tego skutkowało wniesieniem przez skarżącego odwołań od decyzji. Podkreślono też, że Sąd I Instancji w ogóle się do tych kwestii nie odniósł, stąd też orzeczeniu można zarzucić brak rozpoznania istoty sprawy, skutkiem czego było wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełne rozważenie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Radca prawny, działający w sprawie, stwierdził, że brak było podstaw do odmowy udzielenia zasiłku z powołaniem się na art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż skarżący swoje obowiązki zawsze wykonywał sumiennie, jego odmowa była spowodowana zaniechaniami organów administracyjnych, które nie wyjaśniły mu zasad współpracy w zakresie pomocy społecznej, a zatem nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 11 ust. 2 wskazanej ustawy. Odnosząc się do sprawy toczącej się ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. sygn. akt [...] pełnomocnik strony podkreślił, że art. 39 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, iż na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej i gazu, co zdaniem radcy prawnego, uznać należało za niezbędną potrzebę bytową w rozumieniu tego przepisu. Brak było podstaw do przyjęcia, iż skarżący z uwagi na otrzymanie zasiłku okresowego w wysokości 195,00 zł, nie spełniał warunków do otrzymania zasiłku celowego. Pełnomocnik strony zwrócił uwagę na treść art. 41 tej ustawy, gdzie wskazano, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Skarżący zwracał się o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu energii, uznając tym samym, iż pozostałe zasiłki wystarczają mu na pokrycie innych wydatków. Jak wynika z decyzji wydanych przez organy administracyjne, podstawą do odmowy udzielenia zasiłku celowego na pokrycie kosztów mediów było, zdaniem pełnomocnika, przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącego. Podkreślono też, iż znaczna część kwoty zasiłku przeznaczona była na pokrycie kosztów czynszu w mieszkaniu zajmowanym przez skarżącego, a pozostała po uregulowaniu należności czynszowych była bardzo niska, stąd też skarżący uznał, iż z otrzymanej kwoty nie będzie w stanie się utrzymać i pokryć jeszcze należności za media i w związku z tym wystąpił o udzielenie zasiłku celowego na energię, zaś organ administracyjny odmówił powołując się na kryterium dochodowe. Wskazano też, iż w przypadku tak niskich kwot, jakim dysponuje co miesiąc skarżący brak jest możliwości jakiegokolwiek planowania wydatków. Pełnomocnik podkreślił również, iż skarżący zwracał się o przyznanie zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej, a nie jakichś swoich ściśle osobistych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd II instancji związany jest przy rozpoznaniu sprawy zakresem zarzutów jakie postawione zostaną w skardze kasacyjnej. Art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64 poz. 593 ze zm.) stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Za brak współpracy, o jakiej mowa w powołanym przepisie, niewątpliwie uznać należy odmowę podjęcia szkolenia w Centrum Integracji Społecznej w P., do którego skierowany został R. K.. Nie można zatem stwierdzić, aby zasadnym był zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu słusznie bowiem uznał, że skarżący – będący osobą w pełni zdolną do podjęcia pracy z uwagi na wiek i stan zdrowia – odmawiając przyjęcia skierowania do Centrum Integracji Społecznej, spełnił przesłankę wskazaną w powyższym przepisie, skutkującą odmową przyznania mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Również za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia art. 38 i 39 ustawy o pomocy społecznej, który – zdaniem pełnomocnika skarżącego – został naruszony przez Sąd I instancji przez uznanie, że strona nie spełnia warunków do przyznania jej zasiłku celowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w istocie, że R. K. spełniał wymogi formalne dla przyznania mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, podkreślając jednocześnie, że zasiłek przyznany był skarżącemu w maksymalnej wysokości, określonej według wskazanego kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek celowy na opłacenie kosztów energii elektrycznej i gazu nie mógł być jednak skarżącemu przyznany, bowiem z istoty zasiłku celowego wynika, że jest on przyznawany celem zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W przedmiotowej sprawie strona domagała się przyznania takiego zasiłku w sytuacji, gdy opłata za energię i gaz została dokonana w dniu 23 sierpnia 2004 r., a zatem żądanie to w istocie dotyczyło zwrotu już poniesionych kosztów. Odmowa przyznania takiego świadczenia nie naruszała prawa, a okoliczność uiszczenia należności za gaz i energię świadczy o tym, że strona dysponowała środkami finansowymi na poniesienie tego wydatku. Świadczenia z pomocy społecznej mają charakter posiłkowy, co wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącego, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jeśli więc strona należne świadczenie uiściła już w sierpniu 2004 r. to nie może z tego tytułu żądać skutecznie przyznania zasiłku. Pełnomocnik R. K. zarzucił także naruszenie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który to zarzut uznać należy za całkowicie nieuzasadniony. Przepis ten pozwala na przyznanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach specjalnego świadczenia osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Stwierdzić należy, iż przepis ten nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem skarżący nie jest osobą, której świadczenie takie mogłoby być przyznane, gdyż jego dochód nie przekracza wskazanego kryterium. Za chybiony uznać należy także zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis ten wyznacza więc zakres kognicji sądów administracyjnych i określa w jakim zakresie sprawują one kontrolę nad działalnością organów administracji. Oceniając całość materiału zgromadzonego w aktach sprawy nie można stwierdzić, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył ten przepis. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarga kasacyjna R. K. pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.