II OSK 41/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Leszek Leszczyński Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. i G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 września 2005r., sygn. akt II SA/Ka 1921/03 ze skargi H. K. i G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2003r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 15 września 2005 r. (II SA/Ka 1921/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO) z [...] lipca 2003 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że Starosta Powiatu B. pismami z dnia 13 maja 2002 r. wezwał H. i G. K. (skarżące) do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznego postanowienia tego Starosty o nałożeniu grzywny w kwotach po 1.000 zł na każdą zobowiązaną. W upomnieniach zagrożono, że na wypadek nieuiszczenia kwoty 1.000 zł oraz opłaty egzekucyjnej wraz z kosztami upomnienia w terminie 7 dni zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec bezskutecznego upływu terminu Starosta dnia 18 lipca 2002 r. wystawił tytuły wykonawcze i przesłał je Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. Organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji, doręczając 19 listopada 2002 r. skarżącym tytuły z pouczeniem o prawie do zgłoszenia zarzutów. Skarżące 22 listopada 2002 r. skierowały do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismo zawierające zarzuty, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez ich zawiadomienia oraz bez stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego. Starosta postanowieniami z dnia 5 grudnia 2002 r. odrzucił wniesione zarzuty. Na skutek zażalenia skarżących SKO w Katowicach uchyliło zaskarżone postanowienia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Rozpoznając powtórnie sprawę Starosta postanowieniem z 16 czerwca 2003 r. uznał zarzuty skarżących za bezzasadne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że egzekwowana grzywna została określona zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z prawomocnego postanowienia Starosty B. z dnia 12 lutego 2002 r. Celem tego środka egzekucyjnego było przymuszenie zobowiązanych do realizacji obowiązku określonego prawomocną decyzją Starosty z 15 września 1999 r. polegającego na udostępnieniu nieruchomości do wykonania niezbędnych prac remontowych przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości. Z tego wynika, zdaniem Starosty, że zarzut dotyczący określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia statuującego ten obowiązek jest bezzasadny. Ponadto, zdaniem organu, bezzasadny jest zarzut zdublowania w sprawie czynności egzekucyjnych, ponieważ postanowienie Starosty z dnia 12 lutego 2002 r. oraz wydany w tym dniu tytuł wykonawczy nakładały grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i w tym postępowaniu Starosta występował zarówno w roli organu egzekucyjnego, jak i wierzyciela. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego egzekwował grzywnę jako obowiązek o charakterze pieniężnym. Starosta podkreślił, że tytuły wykonawcze sporządzone zostały przez wierzyciela w sposób prawidłowy, przy zachowaniu wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżące zaskarżyły to postanowienie, zarzucając brak należytego uzasadnienia zarówno faktycznego, jak i prawnego. SKO w Katowicach postanowieniem z [...] lipca 2003 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podkreśliło, że podstawą zarzutu mogą był wyłącznie okoliczności wskazane w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zgłoszone w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanym tytułu wykonawczego. SKO uznało więc, że zarzuty zawarte w piśmie z dnia 26 czerwca 2003 r. nie podlegają rozpoznaniu. Co do innych zarzutów SKO uznało je za bezzasadne. W rozpatrywanej sprawie orzeczeniem określającym egzekwowany obowiązek było postanowienie Starosty z 12 lutego 2002 r. na mocy którego nałożona została grzywna w wysokości 1.000 zł na każdą ze skarżących. Wobec tego zostały uznane za bezzasadne twierdzenia skarżących dotyczące niezgodności egzekwowanego obowiązku z treścią orzeczenia, skoro w wystawionych następnie tytułach wykonawczych z dnia 18 lipca 2002 r. rodzaj oraz wysokość grzywny zostały określone w taki sam sposób, jak w wymienionym postanowieniu. W kwestii zarzutu niespełnienia przez wystawione tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji SKO wskazało, że jest to również zarzut bezzasadny. Powołując się na wyrok NSA z 7 listopada 2000 r. (sygn. akt I SA/Ka 1187/99) Kolegium stwierdziło, że skoro egzekwowany obowiązek wynika z postanowienia Starosty z 12 lutego 2002 r. to koniecznym było powołanie tego postanowienia w wystawionych tytułach wykonawczych. Co prawda w tytułach błędnie powołano prawo budowlane jako akt normatywny stanowiący podstawę wydania postanowienia z 12 lutego 2002 r., ale nie dyskwalifikuje to tytułów, ponieważ istotne jest, że podstawę prawną egzekwowanego obowiązku jest wskazane postanowienie Starosty. W skardze na to postanowienie SKO, skarżące zarzuciły rażące naruszenie prawa i sprzeczność rozstrzygnięcia z postanowieniem SKO z 14 kwietnia 2003 r. Skarżące uznały, że niesłusznie nie zostały rozpatrzone ich zarzuty zawarte w piśmie z dnia 3 lipca 2003 r. Uznały również, że zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z art. 107 k.p.a. Skarżące dodatkowo podniosły, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie przesłano im stosownych upomnień, ponieważ upomnienia wymienione w tytułach wykonawczych z 18 lipca 2002 r. nie mogą wywoływać skutków prawnych, bowiem nie odpowiadają wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestionowanym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Sąd podkreślił, że przedmiotem skargi nie jest postanowienie organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów podjęte w trybie przewidzianym w art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, ze zm.). Sąd zwrócił uwagę, że SKO trafnie uznało, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a po drugie, że rozpatrzeniu podlegają tylko zarzuty zgłoszone w terminie siedmiodniowym od daty doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Sąd uznał uzasadnienie zaskarżonego postępowania za zgodne z wymogami art. 107 k.p.a. Zdaniem WSA brak jest również jakiejkolwiek sprzeczności pomiędzy treścią obowiązku wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, a określeniem tego obowiązku w tytułach wykonawczych. Zdaniem Sądu w treści wystawionych tytułów wykonawczych znalazły się wszystkie elementy wymagane przez art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Również zarzut, że wierzyciel wszczął egzekucję bez należytego upomnienia jest bezzasadny, ponieważ treść upomnień z dnia 13 maja 2002 r. w całości odpowiada wymogom z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto upomnienia te zostały skutecznie doręczone. W skardze kasacyjnej skarżące wniosły o uchylenie wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżące zarzuciły Sądowi niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, czyli "prawnej dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i jego nie umorzenia pomimo braku ustaleń co do doręczenia skarżącym prawidłowego upomnienia", co skutkowało naruszeniem art. 106 § 3 i § 5 w związku z art. 113 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w związku z art. 224 § 1 k.p.c. i art. 3 k.p.c.). Skarżące zarzuciły również naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "poprzez uznanie za zasadne wszczęcie egzekucji pomimo nie przesłania prawidłowego pisemnego upomnienia zgodnego z wzorem określonym na podstawie upoważnienia ustawowego lub zgodnego z art. 107 k.p.a. w związku z art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 maja 1999 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli... Dz. U. Nr 50, poz. 510 i załącznika Nr 1 do rozporządzenia oraz art. 64 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżące podkreśliły, że Sąd błędnie uznał, iż treść upomnienia z 13 maja 2002 r. odpowiada wymogom art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy upomnienie wierzycielskie "nie zawiera pieczęci organu, imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej upomnienie co jest wymagane przez art. 107 k.p.a. w zw. z art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 maja 1999 r. Dz. U. Nr 50, poz. 510." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, Dz. U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692), zwanej dalej w skrócie ppsa, Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1). Rozpatrując skargę kasacyjną w tym zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej skarżące zarzuciły, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku naruszył art. 106 § 3 i 5 w związku z art. 113 p.p.s.a. Zgodnie z art. 106 § 3 sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.). Nie można się zgodzić, że skarżącymi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył wyżej przytoczone przepisy. WSA nie przeprowadził dowodów uzupełniających, ponieważ uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie ma istotnych wątpliwości do wyjaśnienia. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem. Z akt sprawy wynika, że upomnienie zostało doręczone skarżącym prawidłowo i skutecznie – na co trafnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również twierdzenia skarżących, iż upomnienie nie odpowiada wymogom art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do treści tego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie orzekł, że upomnienie spełnia wymogi określone w tym przepisie. Skarżące zarzucają również, że upomnienie nie było zgodne z wzorem określonym w art. 107 k.p.a. oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 maja 1999 r. Należy zwrócić uwagę, że art. 107 k.p.a. określa składniki typowej decyzji administracyjnej, a nie upomnienia. Natomiast powołane przez skarżące rozporządzenie nie mogło mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ utraciło moc 4 sierpnia 2001 r., a więc niemal 2 lata przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.