VI SA/Wa 1856/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. D., M. D., T. D. i K. D. - wspólników spółki cywilnej D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2, 3 i 4 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. w stosunku do M. D., K. D. i T. D. w części dotyczącej kary w wysokości 8 000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że decyzje, o których mowa w pkt 1 niniejszego wyroku w zakresie uchylonym nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na D. karę pieniężną w łącznej kwocie 8.100 zł w tym 100 zł za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego wpisu z zezwolenia i 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] września 2005 r. w miejscowości K. zatrzymano do kontroli pojazd – autobus marki A. o nr rej. [...]. Pojazdem tym spółka cywilna D., której wspólnikami są K. D., T. D., K. D. i M. D. wykonywała specjalny regularny przewóz dzieci z miejscowości O., S.,K. do szkoły w K. na podstawie umowy zawartej przez wspólników ww. spółki z Wójtem Gminy K. Rozliczenie finansowe za wykonaną usługę przewozu odbywało się na podstawie ww. umowy, a dokumentem potwierdzającym wykonanie zarobkowe przewozu jest nota obciążeniowa nr [...] za wrzesień 2005 r. wystawiona przez D. s.c. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie przewozów drogowych regularnych specjalnych oraz wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego osób wystawionego na wszystkich wspólników ww. spółki wykonującej przewóz. Okazał tylko wypis z licencji na wykonywanie transportu drogowego osób przedsiębiorcy K. D. W tym stanie rzeczy organ uznał, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zakresie obowiązku posiadania licencji na wykonywanie usług transportowych przez T. D., K. D., M. D. i w konsekwencji nałożył karę o której mowa w lp. 1.1.1 załącznika do ustawy. Kara za brak wypisu z zezwolenia została nałożona w wysokości określonej w lp. 1.2.3 ww. załącznika. W odwołaniu od tej decyzji w części dot. kary 8.000 zł podniesiono, że w świetle wyjaśnień Ministerstwa Infrastruktury (Departament Transportu Samochodowego i Prawno-Legislacyjnego) wystarczającym jest posiadanie certyfikatu kompetencji zawodowych przez jednego ze wspólników spółki cywilnej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1 załącznika do tej ustawy Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na K. D. kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i w tym zakresie postępowanie umorzył (pkt 1), utrzymał zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na T. D. kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (pkt 2), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia na K. D. kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (pkt 3) i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia na M. D. kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (pkt 4). W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż podmiotem kontrolowanym i wykonującym transport drogowy byli ww. wspólnicy spółki cywilnej D. Kierowca okazał do kontroli licencję wystawioną tylko na jednego wspólnika K. D. Licencja ta nie może jednak zdaniem organu stanowić dokumentu uprawniającego pozostałych wspólników do wykonywania usług transportowych. Każdy ze wspólników winien posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego. Takiemu stanowisku nie przeczy przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, bo odnosi się wyłącznie do certyfikatu kompetencji zawodowych. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż tylko K. D. spełniał wymóg posiadania licencji i w stosunku do niego uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. i umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie orzekł, jak w pkt 2, 3, 4 decyzji. W skardze na tę decyzję K. D., T. D., M. D. i K. D. wnieśli o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w zakresie nałożonych kar pieniężnych w kwocie 8.000 zł zarzucając, iż organ II instancji nie uznał za miarodajne przywołanych w odwołaniu wyjaśnień Ministerstwa Infrastruktury i bezpodstawnie uznał, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 i art. 13 ust. 1 powołanej ustawy pomijając przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji, z którego wynika, że podmiotem praw i obowiązków jest spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola w świetle § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwaną dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Badając skargę wg. powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Obie decyzje w zakresie jakim rozstrzygają o nałożeniu kary w wysokości 8.000 zł na T. D., K. D. i M. D. (tj. w zakresie w jakim decyzja organu II instancji została zaskarżona) naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w tej części. Obowiązująca w dacie kontroli i w dacie wydawania decyzji ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 281, poz. 2777 ze zm.) w art. 4 ust. 1 określiła, iż przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Z art. 4 ust 2 tej ustawy wynika, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Tym samym przedsiębiorcą nie jest, wbrew przekonaniu skarżących, spółka cywilna lecz jej poszczególni wspólnicy, z których każdy może rozpocząć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Realizując działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej jej wspólnicy mimo, że prowadzą wspólne przedsięwzięcie to występują jednak jako odrębni przedsiębiorcy. Tak też, odwołując się do powołanej ustawy uznał Główny Inspektor Transportu Drogowego (a także organ I instancji) tyle, że przyjął, iż w świetle powołanej ustawy o transporcie drogowym wymogiem jest posiadanie licencji na wykonywanie transportu drogowego w ramach spółki cywilnej przez każdego z jej wspólników. Uznanie, iż każdy ze wspólników spółki cywilnej zobowiązany jest do posiadania licencji, a jej brak chociażby przez jednego ze wspólników stanowi naruszenie ustawy o transporcie drogowym nie może być jednak zdaniem Sądu akceptowane w świetle wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady praworządności. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej stanowi w art. 75 ust. 3 pkt 1, iż uzyskanie licencji wymaga wykonywania działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek taki ustanawia art. 5 ust 1 tej ustawy. Warunki udzielenia licencji zostały określone w art. 5 ust. 3 pkt 1 - 5 cyt. ustawy. Licencji udziela się na rzecz przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej prowadzącej przedsiębiorstwo w ramach spółki cywilnej (art. 8 ust. 1 ustawy). Wydana licencja, w której organ określa m.in. przedsiębiorcę, jego siedzibę, adres, zakres i rodzaj przewozów uprawnia do wykonywania przewozów na obszarze, na który została udzielona. Z punktu widzenia celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego we wskazanej przez niego formie prawnej, a więc również w formie spółki cywilnej. Ta forma prawna znana jest organowi licencyjnemu bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy organ wie, że udziela licencji wspólnikowi spółki cywilnej, który będzie działać w spółce a nie samodzielnie. Przedsięwzięcie gospodarcze w istocie będą prowadzić wszyscy wspólnicy. Z brzmienia art. 5 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy wynika, że w razie ubiegania się o licencję przez "innego przedsiębiorcę" tj. na przykład wspólnika spółki cywilnej -"osoby prowadzące działalność gospodarczą" tj. pozostali wspólnicy spółki cywilnej, muszą spełniać wymogi dobrej reputacji. Z analizy pozostałej części tego przepisu wynika natomiast (ust. 3 pkt 2), że certyfikatem kompetencji zawodowych musi się legitymować, co najmniej jeden ze wspólników spółki cywilnej, niekoniecznie występujący o wydanie licencji, bowiem w umowie spółki strony mogą wyznaczyć zadania dla każdego z jej wspólników w tym "dla zarządzania przedsiębiorstwem" oraz "zarządzania w przedsiębiorstwie transportem drogowym." Sytuacja finansowa, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy dotyczy w istocie majątku wspólników spółki (cywilnej), bowiem "majątek przedsiębiorstwa" stanowi współwłasność łączną. Nie ma również sprzeczności w regulacji zawartej w art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy albowiem warunki wymienione w tym przepisie mają spełniać albo "przedsiębiorcy osobiście" tj. każdy ze wspólników albo "zatrudnieni przez przedsiębiorcę" (...), a jak wspomniano wyżej spółka cywilna, na gruncie Kodeksu Pracy jest przedsiębiorcą. Natomiast warunek z art. 5 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy dotyczący posiadania tytułów prawnych do dysponowania pojazdami, którymi transport drogowy ma być wykonywany będzie spełniony zarówno w razie posiadania przez wnioskodawcę takich pojazdów na własność, użyczonych etc. jak i w przypadku, gdy samochód został wniesiony aportem do spółki cywilnej przez któregokolwiek z jej wspólników. Ustawodawca w odniesieniu do przedsiębiorcy prowadzącego działalność w formie spółki cywilnej, ubiegającego się o licencję uwzględnia zatem jego specyficzną sytuację prawną, bowiem z jednej strony nakłada obowiązek na wszystkich wspólników (dobra reputacja z art. 5 ust. 3 pkt.1 ustawy) a z drugiej respektuje specyficzne kwestie własnościowe (art. 5 ust. 3 pkt 3 - 5). Jednocześnie żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia ani też żaden przepis nie mówi, że działalności w zakresie transportu drogowego nie można podejmować w ramach spółki cywilnej. W tym stanie rzeczy, wobec faktu, iż przepisy o konieczności posiadania licencji ograniczają swobodę działalności gospodarczej, w ocenie Sądu, uznać należy, że nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wymaganie licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, od każdego z przedsiębiorców tworzących spółkę cywilną, mającą za przedmiot swojej działalności transport drogowy rzeczy nie ma zatem umocowania w obowiązujących przepisach a dokonaną przez organy interpretację przepisu art. 5 ustawy o transporcie drogowym należy uznać za błędną skutkującą w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. wadliwością decyzji organu II instancji w zaskarżonej części jak i w takiej też części decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do wyżej powołanego przepisu orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 stosownie do art. 152 p.p.s.a.