II SA/Gl 184/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K.P. oraz S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. P. domagała się m. in. od Prezydenta Miasta B.-B. rozwiązania sprawy zalewania jej działki przy ul. [...] w B.-B. twierdząc, że taki stan rzeczy jest następstwem nieprawidłowego odprowadzania wód przez jej sąsiada A.K. K.P. w tej sprawie złożyła do Prezydenta Miasta B.-B. m.in. petycję w dniu [...] r. Po rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B.-B. na podstawie art. 104 kpa oraz art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (obecnie Dz. U. Nr 239 z 2005 r. poz. 2019 ze zm., zwanej dalej Prawem wodnym) decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazano B. i S.K. oraz K. i S. małżonkom P. likwidację nieprawidłowych stosunków wodnych na ich parceli nr [...] przy ul. [...] w B.-B. [...] przez udrożnienie w terminie do [...] r. usytuowanego na tej posesji ciągu drenarskiego. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający stwierdził, że wzdłuż ul. [...] w B.-B., częściowo na parceli nr [...] usytuowany jest zbieracz drenarski, który uległ na tej działce uszkodzeniu. Do jego naprawy jako administrator sieci drenarskiej chciała przystąpić Miejska Spółka Wodna w B.-B.. Współwłaściciele działki przy ul. [...] nie wyrazili jednak na to zgody, twierdząc, że do tego ciągu drenarskiego odprowadzane są bezprawnie wody opadowe z wyżej położonych posesji przy ul [...] i nr [...]. Zarzuty te nie zostały jednak potwierdzone ani przez organy nadzoru budowlanego ani przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w B,-B. Twierdzenia tego nie potwierdził nadto biegły, który na zlecenie Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w B.-B. sporządził opinię wodnoprawną i techniczną dotyczącą odprowadzania wód opadowych z nieruchomości przy ul. [...], i [...] w B.-B. Aby tymczasowo rozwiązać problem odprowadzania wód Miejska Spółka Wodna w B.-B. wykonała studnie chłonne poza działką nr [...] i skierowała do nich wody z drenażu powyżej jego niedrożnego odcinka. W odwołaniu od tej decyzji K. i S. małżonkowie P. (współwłaściciele działki nr [...] po [...] części) zarzucili Prezydentowi B. – B. bezczynność w załatwianiu sprawy przekazanej termu organowi przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B.-B. w związku z wyrokiem NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1374/01. Powołali się też na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt II SA/GL 225/05. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało orzeczenie organu I instancji w mocy z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 77 Prawa wodnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO potwierdziło ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ niższej instancji oraz ich ocenę prawną. Stwierdziło, że co do zasady obowiązek naprawy uszkodzonego na działce nr [...] zbieracza drenarskiego spoczywa na Miejskiej Spółce Wodnej w B.-B. jako administratorze cieku, zgodnie z treścią art. 77 ust. 1 Prawa wodnego. Współwłaściciele tej działki nie zezwalają jednak w/w Spółce na dokonanie naprawy. W takiej zaś sytuacji zastosowanie ma unormowanie zawarte w art. 77 ust. 2 Prawa wodnego zgodnie z którym jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1 nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala w drodze decyzji proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu szczegółowe zakresy i termin wykonania tego obowiązku. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO K. i S. małżonkowie P. wnieśli o przywrócenie istniejących poprzednio stosunków wodnych na gruncie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zarzucili, iż decyzja ta została oparta na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych. Objęty postępowaniem drenociąg został bowiem wybudowany nielegalnie przez A.K. – ich sąsiada i nie ma na niego stosownej dokumentacji. Został on przerwany celowo przez A. K., któremu nie chcieli odsprzedać części ich działki. Gdy budowali dom i ogrodzenie nikt nie informował ich o istnieniu tego drenociągu. Nie wyrażają zgody na jego naprawę bo nie chcą aby służył on do odprowadzania wód na ich działkę. Zarzucili, że studzienka chłonna wybudowana w pobliżu ich działki przez sąsiada nie jest wystarczająca dla odprowadzania wód z działki sąsiedniej. W odpowiedzi na skargę SKO w B.-B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Na rozprawie sądowej w dniu 7 grudnia 2006 r. skarżący stwierdzili, że przez ich działkę nie przechodził nigdy zbieracz melioracyjny a jedynie dren kanalizacyjny wybudowany nielegalnie przez Pana K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie może albowiem została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Opierając swoje orzeczenia na treści art. 77 ust. 2 Prawa wodnego organy orzekające nie poczyniły wystarczających ustaleń do zastosowania treści tego przepisu i nie dokonały żadnej jego wykładni w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż z przedstawionych sądowi akt administracyjnych nie wynika w przekonywujący sposób, że objęte nakazem udrożnienia urządzenie jest istotnie urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych o jakim w tym przepisie mowa, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący konsekwentnie twierdzą, iż jest to jedynie wykonana bezprawnie przez A. K. sieć kanalizacyjna odprowadzająca wody z jego działki. W tym względzie należy też podnieść, że obecne postępowanie jest kontynuacją postępowań, które wcześniej toczyły się przed organami nadzoru budowlanego i których dotyczył wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 374/01, na który powołują się skarżący (karta [...] akt administracyjnych). W postępowaniach przed organami nadzoru budowlanego ustalono przy tym, że żądania zgłaszane przez skarżących nie mają oparcia w prawie budowlanym. W konsekwencji w [...] r. doszło do umorzenia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B.-B. (ostateczną decyzją z dnia [...] r.), zaś postępowanie wszczęte przed tym organem na skutek pisma K. P. z dnia [...] r. (będące przedmiotem kontroli NSA w/w wyroku z dnia 4 kwietnia 2003 r.) zakończyło się przekazaniem w [...] r. sprawy Prezydentowi B.-B. celem jej rozpoznania na gruncie prawa wodnego. Zaskarżona decyzja została wydana właśnie w tym postępowaniu. Z akt nie wynika aby organy orzekające obu instancji poczyniły na gruncie we własnym zakresie ustalenia co do stanu faktycznego sprawy. Należy się domyślać, że posłużyły się w tym względzie opinią wodnoprawną i techniczną biegłego mgr inż. J.Z. Nie wynika jednak z niej aby i ten biegły zapoznał się naocznie ze stanem faktycznym sprawy przez dokonanie oględzin nieruchomości skarżących, spornego urządzenia melioracyjnego (ciągu drenarskiego) oraz sposobu odprowadzania wód opadowych z nieruchomości A.K. Zarzut ten ma zdaniem Sądu o tyle istotne znaczenie, iż skarżący twierdzili, że do zalewnia ich działki dochodzi w następstwie zmiany stanu wody na działkach sąsiada (niewłaściwego odprowadzania wód opadowych z jego działki). Celowym było zatem rozpoznanie równocześnie sprawy z punktu widzenia uregulowania o jakim mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W tej bowiem materii zarzuty i żądania zgłaszali skarżący. Kwestia ta nie znalazła jednak w decyzjach organów obu instancji żadnego odzwierciedlenia. Oznacza to, iż pod tym kątem sprawa w ogóle nie została rozważona, a właściwie i rozpoznana. Należało bowiem co najmniej dopuścić dowód z oględzin nieruchomości stron celem stwierdzenia istniejącego w tej materii stanu na gruncie. Dodatkowo organy orzekające mogły też wykorzystać materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniach przed organami nadzoru budowlanego. Poczynione ustalenia powinny omówić i ocenić zgodnie z treścią art. 107 § 3 i art. 80 kpa. Wracając do nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku udrożnienia ciągu drenarskiego należało w związku z zarzutami skarżących ustalić, czy rzeczywiście ciąg taki na ich działce faktycznie istnieje, czy też jak twierdzą skarżący chodzi tylko o wykonaną bezprawnie przez A. K. rurę kanalizacyjną. Należało zatem zażądać od Miejskiej Spółki Wodnej w B.-B., z której działalnością, jak twierdzą organy orzekające, urządzenie to jest związane, stosownych dowodów na potwierdzenie ustalenia, że rzeczywiście mamy do czynienia z będącym w użytkowaniu tej Spółki urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej (czemu skarżący zaprzeczali i zaprzeczają). Dowodem takim mogłoby być np. pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń (jeżeli w dacie ich budowy było wymagane) względnie instrukcja utrzymania systemu urządzeń melioracji wodnych o jakiej była mowa w art. 77 ust. 2 i art. 128 ust. 4 Prawa wodnego w brzmieniu tych przepisów obowiązującym do dnia 29 lipca 2005 r. W miarę potrzeby organy orzekające powinny się zwrócić w tym przedmiocie o dane z ewidencji o jakiej mowa w art. 70 ust. 3 omawianej ustawy. Dopiero po ustaleniu, że rzeczywiście na działce nr [...] doszło do przerwania (uszkodzenia) ciągu drenarskiego stanowiącego urządzenie melioracji wodnych szczegółowych w rozumieniu art. 73 Prawa wodnego, zasadne byłoby nałożenie na współwłaścicieli w/w działki obowiązku sprecyzowanego w zaskarżonej decyzji. W sprawie zostało bowiem w dostateczny sposób wykazane, że skarżący nie tylko nie naprawili własnymi środkami uszkodzonego a znajdującego się na ich działce urządzenia ale również, że nie dopuszczają do wykonania takiej naprawy przez Miejską Spółkę Wodną w B.-B. Przy wykazaniu, że istotnie mamy do czynienia z urządzeniem melioracyjnym, nie będzie przy tym ulegać wątpliwości (w zw. z treścią art. 70 ust. 1 Prawa wodnego), że współwłaściciele działki nr [...] odnoszą z tego urządzenia korzyści. Ich sprzeciw co do wykonania naprawy przez spółkę wodną skutkować zaś będzie ustaleniem, że to na współwłaścicielach tej działki ciążył będzie w całości obowiązek naprawy ciągu drenarskiego. Nałożenie takiego obowiązku musi być jednak uzależnione od poczynienia ustaleń w przedstawionym wcześniej zakresie, co będzie miało na uwadze SKO przy ponownym rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B.-B.z dnia [...] r. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 a o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. SW