I OSK 117/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rajewska Leszek Włoskiewicz Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2005r. sygn. akt 4/II SA/Po 1202/02 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 r. (sygn. akt 4/II SA/Po 1202/02) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku, w dniu 21 stycznia 2002 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 7 lipca 1999 r. o dokonaniu zmiany w dowodzie rejestracyjnym samochodu marki Seat Cordoba nr nadwozia VSSZZZ6KZXR240642 wystawionego na nazwisko E. S., polegającej na zmianie rodzaju przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy. Prokurator Rejonowy zarzucił omawianej decyzji rażące naruszenie prawa, gdyż zmiana w dowodzie rejestracyjnym rodzaju przeznaczenia samochodu osobowego na ciężarowy nastąpiła bez uprzedniego świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu. Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważność zaskarżonej decyzji. Według ustaleń organu podstawę wydania decyzji rejestracyjnej z 7 lipca 1999 r. stanowiły dokumenty wydane przez zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub [...] z dnia 30 czerwca 1999 r. Z dokumentu tego wynika, że w przedmiotowym pojeździe dokonano zmiany poprzez zamontowanie za tylnimi siedzeniami na całej wysokości stałej przegrody, oddzielającej część ładunkową od pasażerskiej. Natomiast z dołączonego do akt sprawy świadectwa homologacji wynika, że pojazd zaliczony jest do samochodów osobowych. Ww. Automobilklub dokonując "adaptacji samochodu na ciężarowy" nie załączył świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu wydawanego przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Taki obowiązek ciąży na producencie lub importerze stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zm.). Z kolei w myśl wskazań art. 68 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym stosowne świadectwo homologacji wydaje się na podstawie wyników badań homologacyjnych. Skoro właściciel pojazdu E. S. wnosząc o rejestrację dołączył jedynie dokumenty z badania technicznego, które wypełniają jedynie przesłanki z art. 66 prawa o ruchu drogowym, a nie dołączył stosownego świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu, to przerejestrowanie samochodu z osobowego na ciężarowy stanowi rażące naruszenie prawa (art. 68 ust. 1, 2 i 9 Prawa o ruchu drogowym), które z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł E. S., który przedłożył świadectwo homologacji i utrzymywał, że kupił samochód jako ciężarowy, że prowadzi działalność gospodarczą ponadto załączył światłokopię świadectwa homologacji typu pojazdu nr 3025. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji własnej. Organ ponownie podkreślał, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Taki pogląd prezentuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W tych okolicznościach przerejestrowanie samochodu z osobowego na ciężarowy decyzją Wójta Gminy [...] z 7 lipca 1999 r. bez takiej homologacji było rażącym naruszeniem prawa o ruchu drogowym, skutkującym z kolei koniecznością stwierdzenia nieważności takiej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na powyższą decyzję wniósł E. S., który zarzucał z kolei Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu rażące naruszenie prawa − art. 72 i 78 ustawy o ruchu drogowym, bowiem samochód już jako ciężarowy wyspecjalizowany zakupił od W. K. i T. B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę zważył, iż wbrew zarzutom skargi nie może pozostawać w obiegu decyzja rejestrująca pojazd jako samochód ciężarowy bez stosownej i wymaganej homologacji na dany typ pojazdu. Obowiązek taki wynika wprost z przywołanych przez zaskarżoną decyzję przepisów prawa o ruchu drogowym (art. 68). W myśl art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, a pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeśli spełniają warunki określone w art. 66 i są zarejestrowane. Spełnienie warunków określonych w art. 66 prawa o ruchu drogowym potwierdza zgodnie z art. 68 tej ustawy świadectwo homologacji. Zgodnie z uchwałą 5 sędziów NSA z 1 lipca 2002 r. sygn. OPK 22/02 zmiana rodzaju przeznaczenia typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 prawa o ruchu drogowym rodziła obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Niewystarczające zatem do przerejestrowania samochodu z ciężarowego na osobowy było przedłożenie badań technicznych. Taki sam pogląd wyraża wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2001 r. w sprawie III RN 194/01. Zatem nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu. Zatem niezgodne z porządkiem prawnym jest funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji rejestrującej samochód pierwotnie osobowy na samochód ciężarowy bez uprzedniego uzyskania stosownego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. W tym też zakresie wywody skarżącego, które zmierzają do tego, iż przepisy art. 68 prawa o ruchu drogowym odnoszą się jedynie do typu pojazdu, a ten nie uległ zmianie, bo jedynie rodzaj odnosi się do przeznaczenia pojazdu, są chybione. Zarejestrowanie pojazdu decyduje o możliwości jego udziału w ruchu. W rozpatrywanym przypadku brak było homologacji typu pojazdu w zakresie pojazdu ciężarowego. W tych okolicznościach samochód nie mógł być zarejestrowany jako samochód ciężarowy. Przedstawione przez skarżącego świadectwo homologacji z daty późniejszej niż kwestionowana rejestracja nie spełnia warunku określonego w art. 68 prawa o ruchu drogowym pozwalającego na rejestrację pojazdu jako ciężarowego 7 lipca 1999 r,. kiedy to wydano zakwestionowaną przez zaskarżone rozstrzygnięcie decyzję rejestracyjną Wójta Gminy [...]. Wówczas to bowiem samochód homologowany był jako osobowy (świadectwo homologacji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nr 8-04). Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2005 r. złożył E. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżącego zarzucił wyrokowi obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności art. 134 § 1 i 141 § 4 ppsa, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz obrazę prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 68 prawa o ruchu drogowym przez błędną jego wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że zmieniony został typ pojazdu, podczas gdyż zmieniony został jego rodzaj. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu, że wójt Gminy [...] nie wydał decyzji o dokonaniu zmian w dowodzie rejestracyjnym samochodu należącego do skarżącego. Sąd nie odniósł się również w żaden sposób do podniesionych zarzutów naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 72 i 78 prawa o ruchu drogowym. Sąd nie rozstrzygał w granicach sprawy, która wyznaczona została rzekomym dokonaniem zmiany w dowodzie rejestracyjnym samochodu skarżącego, która to zmiana stała się powodem stwierdzenia nieważności decyzji. Pomijając zupełnie problem rzekomej "zmiany" decyzji, Sąd wbrew art. 134 § 1 ppsa nie rozstrzygał w granicach sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie nie spełnia warunków art. 141 § 4 ppsa, gdyż nie zawiera zarzutu związanego ze "zmianą" w dowodzie rejestracyjnym, ani też ustosunkowania się do podniesionego naruszenia prawa materialnego. Uchybienie to ma również istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonał błędnej wykładni art. 68 prawa o ruchu drogowym. Wskutek zmian dokonanych przez poprzedniego właściciela, nie zmienił się typ pojazdu, a jego rodzaj. Ustawa o ruchu drogowym wprowadziła zakaz dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu z dniem 1.01.2002 r. /art. 66 ust. 4 pkt 6/. Przed tą datą dokonywanie zmian zmieniających rodzaj pojazdu było dopuszczalne. Identyczna była praktyka urzędów w całym kraju oraz stanowisko Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej (pismo z 1.12.2000 r. w załączeniu). Prawo o ruchu drogowym używa określenia typ i rodzaj pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że rodzaj odnosi się do przeznaczenia pojazdu - art. 10 ust. 11, art. 38, 66 ust. 4 pkt 6, 80 b ust. 1 pkt 1 lit b. Podobnie w świadectwie homologacji jako typ jest wpisane "Seat Cordoba Vario 1.6i /silnik benzynowy/, a rodzaj samochód osobowy". Przywoływany przez Sąd przepis art. 68 dotyczy homologacji "typu". Typ nie został w żaden sposób zmieniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez E. S. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Adminsitracyjnego w Poznaniu z 18.01.2005 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określone zostały w § 2 art. 183. Odmiennie zatem niż sąd administracyjny I instancji, który rozpoznając skargę sądowoadministracyjną nie będąc związany granicami tej skargi, ma obowiązek poddać zaskarżony akt pełnej kontroli pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem niezależnie od zarzutów i wniosków postawionych w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny związany jest granicami skargi, a więc może rozpoznać sprawę tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, a przede wszystkim w jej podstawach, chyba że wystąpią przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego to wówczas te Sąd niezależnie od zarzutów sformułowanych w podstawach kasacyjnych musi wziąć z urzędu pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 175 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną mogą sporządzać wyłącznie podmioty w przepisie tym wymienione, a mianowicie adwokaci lub radcowie prawni we wszystkich sprawach, natomiast w sprawach obowiązków podatkowych również doradcy podatkowi, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznicy patentowi (wymóg ten nie dotyczy osób wymienionych w § 2 art. 175). Wymóg ten zwany "przymusem adwokackim" związany jest z wysokimi wymogami formalnymi, jakie ustawa stawia skardze kasacyjnej i ma zabezpieczyć stronę przed ewentualnie negatywnymi skutkami, jakie pociąga za sobą niezachowanie wymogów, jakie omawiana ustawa stawia tego rodzaju środkom zaskarżenia. Odnosi się to m.in. do prawidłowego sformułowania podstaw kasacyjnych. W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawach dotyczących naruszenia przez zaskarżony wyrok przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz naruszenia prawa materialnego (a to art. 68 ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym), przy czym podstawa kasacyjna dotycząca obrazy prawa materialnego nie została prawidłowo sformułowana, co uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do niej. Jak wyżej zaznaczono wnoszący skargę kasacyjną, zarzucając – jak w tym przypadku – naruszenie prawa materialnego, musi wskazać konkretny przepis prawa z tego zakresu, który jego zdaniem Sąd w zaskarżonym wyroku obraził. W niniejszej sprawie skarżący w omawianej podstawie kasacyjnej podał art. 68 ustawy Prawo o ruchu drogowym, któremu w jego ocenie Sąd I instancji uchybił. Tymczasem przepis ten, dotyczący generalnie homologacji, dzieli się na 14 ustępów, z których każdy − poza ust. 13 i 14, które zawierają upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do wydania przepisów wykonawczych − reguluje inną kwestię związaną z tym zagadnieniem. Należało zatem wskazać jednoznacznie, który ustęp − ustępy − powołanego art. 68 został przez Sąd I instancji naruszony. Zadaniem Naczelnego Sądu Adminsitracyjnego nie jest domyślanie się jaką normę prawną miał w istocie na myśli podmiot wnoszący skargę kasacyjną, zarzucając w podstawie kasacyjnej naruszenie prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej również poza powołaniem art. 68 ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określono bliżej, który z przepisów tego artykułu został w tym przypadku naruszony. Przy tak jak w omawianym przypadku skonstruowanej podstawie kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi, którą wyznaczają podstawy kasacyjne, nie mógł jak zaznaczono zająć w sprawie merytorycznego stanowiska odnośnie zarzutów postawionych w tej podstawie kasacyjnej. Także zarzuty postawione w drugiej podstawie kasacyjnej, a dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego uznać trzeba za chybione. Zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez to, że Sąd nie rozstrzygał w granicach sprawy, nie znajduje potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy. Granice sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej. W tym wypadku sprawa administracyjna dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z 7 lipca 1999 r., którą dokonano na wniosek E. S. rejestracji nabytego przez niego samochodu, jako ciężarowy specjalizowany. Sprzeciw Prokuratora Rejonowego w z 14.01.2002 r. – niezależnie od tego czy właściwie określił przedmiot objętej nim decyzji – dotyczył powołanej wyżej decyzji Wójta Gminy [...] z 7.07.1999 r., dokonującej rejestracji spornego samochodu jako ciężarowy specjalizowany. Decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ([...] i [...]) dotyczą stwierdzenia nieważności wzmiankowanej decyzji Wójta Gminy [...], a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał w zaskarżonym wyroku oceny legalności tych decyzji, nie budzi więc wątpliwości, że Sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy – dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu. Nie można też uznać za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku i uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną w tej sprawie wyroku wymogi te spełnia. Sąd poza podstawą prawną rozstrzygnięcia wskazał czym się kierował, podejmując rozstrzygnięcie zawarte w sentencji jego wyroku. Rozważania Sądu w tej materii korespondują z przedmiotem sprawy administracyjnej, w której wydane decyzje były przedmiotem sądowej kontroli pod kątem ich zgodności z prawem. W świetle powyższego, skargi kasacyjnej E. S. nie można uznać za zasadną i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę tę należało oddalić.