III RN 194/01

Izba Cywilna2001-11-09

Skład orzekający: Andrzej Wasilewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu jest dopuszczalna w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych. Dla oceny prawnej, czy nabyty pojazd jest samochodem osobowym czy ciężarowym, rozstrzygające znaczenie ma treść świadectwa homologacyjnego, a nie zaświadczenie o badaniu technicznym czy umowa kupna-sprzedaży.
Stan faktyczny
Podatnik nabył samochód, który zgodnie ze świadectwem homologacji był samochodem osobowym. Po dokonaniu niewielkich przeróbek, mających na celu przystosowanie go do przewozu towarów, uzyskał zaświadczenie o dopuszczeniu pojazdu do ruchu jako ciężarowo-osobowy i dokonał jego rejestracji. Organy podatkowe uznały te czynności za pozorne i odmówiły podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, powołując się na przepisy dotyczące samochodów osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzje organów podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich.

Pełny tekst orzeczenia

Wyrok z dnia 9 listopada 2001 r. III RN 194/01 Nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie ho-mologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu dro-gowym, Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm. w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozpo-rządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 772 ze zm.) w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej). Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2001 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego s.c. M. Zygmunta K. i spółka na decyzję Izby Skarbowej w R. w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 1998 r., na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rze-szowie z dnia 30 stycznia 2001 r. [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Urząd Skarbowy w S. decyzją z dnia 7 kwietnia 1999 r., wydaną na podstawie art. 10 ust. 2 i art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), określił i ustalił Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu M. s. c. - Zygmunt K. i S-ka w S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 1998 r. W uzasadnieniu tej decyzji Urząd Skarbowy podniósł, że w wyniku kontroli podatkowej stwierdzono, iż 2 podatnik w ewidencji zakupu „środki trwałe” uwzględnił fakturę VAT Nr 1/98 z dnia 22 stycznia 1998 r. na kwotę 55.132, 36 zł wystawioną przez Firmę Jolanta W. „Handel artykułami przemysłowymi, przystosowanie samochodów osobowych do przewozu towarów” w S., której przedmiotem była sprzedaż samochodu na rzecz PHM M. s. c. Z treści faktury wynika, że przedmiotem sprzedaży był samochód „Renault Mégane Scenic”: po pierwsze - o numerach: silnika - [...]; podwozia - [...]; rejestracji - [...]; oraz po drugie - o danych technicznych: rodzaj pojazdu - ciężarowy; rok produkcji - 1998; liczba miejsc - 2 lub 5; ładowność - 650 kg. Wyciąg świadectwa homologacji [...] stwierdza, że jest to samochód osobowy, zgodny z typem homologowanym, na który Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydał świadectwo homologacji z dnia 9 października 1996 r. Samochód ten w okresie od dnia 20 do 23 stycznia 1998 r. był przedmiotem kilku transakcji kupna-sprzedaży, jego rejestracji dokonano w dniu 21 stycznia 1998 r., a przekwalifikowania na ciężarowy w dniu 22 stycznia 1998 r. Prze-róbki dokonane w samochodzie są niewielkie i polegają na zamontowaniu za fotelami przednimi dodatkowej przegrody z siatki metalowej w górnej części mocowanej w specjalnych gniazdach, przystosowanych fabrycznie do montażu takiej przegrody. Zdaniem Urzędu Skarbowego w S., okoliczności te wskazują na to, że dokonano „czynności pozornych” w celu uniknięcia zastosowania w danym wypadku art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, z wyjątkiem wypadków, gdy ich odprzedaż stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika. W ocenie organu podatkowego, podatnik dokonując odli-czenia naruszył art. 27 ustawy o podatku od towarów i usług, w którym określone zostały zasady prowadzenia ewidencji dla potrzeb tego podatku – w danym wypadku naruszenie to polegało na zawyżeniu podatku naliczonego obniżającego podatek należny, co w konsekwencji spowodowało zawyżenie kwoty deklarowanego zwrotu. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, urząd skarbowy określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty zaniżenia tego zobowiąza-nia. Następnie, w wyniku postępowania odwoławczego, Izba Skarbowa w R. decyzją z dnia 12 lipca 1999 r. wydaną na podstawie art. 10 ust. 2 i art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Fi-nansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy 3 o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 165, poz. 1024 ze zm. – powoływanego nadal jako: rozporządzenie Ministra Finansów z 1997 r.) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu tej decyzji Izba Skarbowa stwierdziła w szczególności, że dokonane przeróbki samo-chodu nabytego przez podatnika nie powodują zmiany klasyfikacji samochodu. Sa-mochód ten, zgodnie z homologacją, został zakupiony przez pierwszego nabywcę - importera jako samochód osobowy; dopiero drugi nabywca tego samochodu dokonał w nim zmian polegających na zamontowaniu przegrody metalowej za przednimi fo-telami i uzyskał zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczeniu tego po-jazdu do ruchu jako samochodu ciężarowo-osobowego, po czym sprzedał samochód podatnikowi – PHU M. s. c. Izba Skarbowa uznała, że dokonane czynności miały charakter „pozorny” i zmierzały do zmiany kwalifikacji pojazdu i jego rodzaju, a więc prowadziły w istocie do ominięcia ograniczeń wynikających z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Izba Skarbowa stanęła na stanowisku, że skoro ze znajdujących się w aktach sprawy fotokopii faktur [...] z dnia 20 stycznia 1998 r. w powiązaniu ze świadectwem homologacji [...] jednoznacznie wynika, że zakupiony przez podatnika pojazd był samochodem osobowym, to dokonane w nim przeróbki, a w ich konsekwencji także wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, nie mogą mieć znaczenia z punktu widzenia zwrotu podatku. Organ podatkowy stoi bowiem na stanowisku, że dowód rejestracyjny pojazdu jest dokumentem dopusz-czającym pojazd do ruchu, natomiast nie może stanowić podstawy dla określenia rodzaju oraz typu pojazdu dla celów podatkowych. Z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) wynika bowiem, że do-wód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu (art. 1 i art. 71 tej ustawy), natomiast o typie pojazdu decyduje świadectwo homolo-gacji (art. 68 ust. 1 tej ustawy). I dlatego, w razie zmiany warunków stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji producent lub importer jest obowią-zany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wypo-sażenia lub część. Izba Skarbowa uznała, że w danym wypadku ma zastosowanie § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 1997 r., który stanowi, że gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 KC, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego. 4 Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2001 r. [...] oddalił skargę podatnika – PHU M. s. c. na powyższą decyzję Izby Skarbowej w R. z dnia 12 lipca 1999 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł w szczególności, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podatkowej, obok trafnego uzasadnienia tej decyzji przez Izbę Skarbową, miała znaczenie także treść uchwały Naczelnego Sądu Admi-nistracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001 nr 2, poz. 62), wedle której z art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym oraz z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) wynika, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu (z samochodu osobowego na tzw. samochód ciężarowy specjalizowany) jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z dnia 20 września 2001 r. [...] wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2001 r. [...], któremu zarzu-cił rażące naruszenie: Po pierwsze – art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, a to „przez nieuzasadnione przyjęcie, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju (przeznaczenia) pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homolo-gacji na zmieniony rodzaj pojazdu”. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Naczel-ny Sąd Administracyjny kierował się bowiem treścią uchwały Naczelnego Sądu Ad-ministracyjnego z dnia 23 października 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001 nr 2 poz. 62), która została podjęta w nawiązaniu do stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 lipca 1999 r. Równocześnie w rewizji nadzwyczajnej zwrócono uwagę na to, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał: „iż zmian rodzaju pojazdu z samochodu oso-bowego na ciężarowy nie można w żadnym razie traktować mniej rygorystycznie niż określonego w art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym obowiązku uzyskania nowego świadectwa homologacji przy zmianie przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu, na przykład lampki kierunkowskazu (§ 3 pkt 8 rozporządzenia z dnia 7 października 1999 r.)”. Tymczasem, jak wywiedziono w rewizji nadzwyczajnej, odmienne stanowi-sko w tej kwestii zajął Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w skierowanym do Rzecznika Praw Obywatelskich piśmie z dnia 29 sierpnia 2001 r. [...], w którym 5 stwierdził on, że: „obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (...) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie wymagają, aby podmiot dokonujący przeróbki używanego samochodu powodującej zmianę jego ro-dzaju (przeznaczenia) zobowiązany był do uzyskiwania kolejnego świadectwa ho-mologacji na nowy rodzaj pojazdu, gdyż wystarczające jest zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczeniu pojazdu do ruchu”. Zdaniem Ministra, zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego obowiązany jest do zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o zmianie stanu fak-tycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. „Dokumentem potwierdzającym, że używany pojazd odpowiada warunkom tech-nicznym jest zaświadczenie z badania technicznego pojazdu, wystawione przez upoważnioną stację kontroli pojazdów na podstawie § 3 pkt 4 lit. d rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7. 09. 1999 r.”. Co więcej, Minister Transportu i Gospodarki Morskiej jest zdania, że: „obowiązujące przepisy Prawa o ruchu drogowym wyraźnie rozdzielają obowiązki producenta i importera od obo-wiązków właściciela. Na producencie i importerze ciąży, z mocy art. 68, obowiązek uzyskania świadectwa homologacji nowego typu pojazdu oraz przedmiotów ich wy-posażenia lub części, następnie zobowiązany jest wydać dla każdego nowego po-jazdu wyciąg ze świadectwa homologacji i przekazać go właścicielowi samochodu. Właściciel zaś posługuje się wyciągiem ze świadectwa homologacji, ale tylko w przy-padku pojazdów nowych i zgodnie z art. 72 przedstawia go w organie rejestracyjnym celem dokonania rejestracji pojazdu. Po rejestracji jednak stan techniczny pojazdu oraz jego kontrola nadzorowana jest przez system okresowych i dodatkowych badań technicznych (art. 81). Zdaniem Ministra Transportu nie ma żadnych prawnych prze-szkód dla przebudowy samochodów osobowych na ciężarowe oraz produkowania samochodów ciężarowych i osobowych na nadwoziu samochodu osobowego, po-nieważ zgodnie z art. 2 Prawa o ruchu drogowym samochód osobowy i ciężarowy zaliczane są do jednej grupy pojazdów ciężarowych. Rzecznik Praw Obywatelskich podzielił w tym względzie pogląd prawny Ministra Transportu, który – w opinii Rzecz-nika – zgodny jest z dyspozycją art. 66 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym. W rewizji nadzwyczajnej podniesiono przy tym równocześnie, że to: „Ja-kie dokumenty należało przedstawić przy rejestracji pojazdu określało rozporządze-nie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14. 04. 1993 r. w sprawie reje-stracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 37, poz. 164 ze zm.), obowiązu- 6 jące w dacie nabycia przez podatnika samochodu będącego przedmiotem sporu w sprawie. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o ruchu drogowym zobowiązuje nato-miast właściciela pojazdu zarejestrowanego do zawiadomienia właściwego starosty o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w do-wodzie rejestracyjnym”. W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, zmiany dokonane w samochodzie zakupionym przez Spółkę M. mieściły się w zakresie upoważnienia wynikającego z przepisów § 57 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 lit. h rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków tech-nicznych i badań pojazdów (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 772 ze zm.), a organ dokonujący rejestracji tego pojazdu „upoważniony był do dokonania w do-wodzie rejestracyjnym pojazdu zmiany jego rodzaju i przeznaczenia z samochodu osobowego na samochód ciężarowy, mając za podstawę zawiadomienie właściciela o dokonanych zmianach oraz opis zmian dokonanych w samochodzie wraz z zaś-wiadczeniem stacji kontroli pojazdów o spełnianiu przez pojazd wymaganych warun-ków technicznych. Ten zakres zmian, jaki został faktycznie w pojeździe dokonany, mógł być zalegalizowany zaświadczeniem stacji kontroli pojazdów i na tej podstawie uwzględniony w dowodzie rejestracyjnym”. Po drugie – art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 54 ust. 4 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 1997 r., a to „przez przyjęcie, iż prze-róbki samochodu nabytego przez podatnika miały charakter pozorny, skutkiem czego samochód ten jest pojazdem osobowym i podatnik nie uzyskał prawa do zastosowa-nia obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego”. W uzasadnieniu tego zarzutu w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że: „nie ma żadnych dowodów, iż umowa sprzedaży samochodu była umową pozorną. Tak więc od dnia zakupu wspólnicy s. c. M. eksploatowali pojazd ciężarowo-osobowy przystosowany do cha-rakteru ich działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie są uprawnione do do-konywania oceny warunków technicznych pojazdów”. Natomiast rozstrzygające zna-czenie dla ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług ma rodzaj i przeznaczenie samochodu w momencie nabycia przez podatnika pojazdu, jeżeli nabycie to jest udokumentowane wymaganą fakturą, na podstawie której - zgodnie z art. 19 ustawy o podatku od to-warów i usług - podatnik nabywa prawo obniżenia podatku należnego o podatek na-liczony. Tymczasem „organy podatkowe oceniły czynność nabycia przez Spółkę sa-mochodu Renault Mégane Scenic jako czynność pozorną, której celem było obejście 7 prawa do odliczenia VAT z tytułu nabycia samochodu. (...) Twierdzenie to – przyjęte przez NSA – nie zostało potwierdzone jakimkolwiek dowodem. Taka ocena dowodo-wa dokonana przez NSA w sposób rażący przekracza granice swobodnej oceny do-wodów”, bowiem jest faktem bezspornym, że: „spółka M. nabyła w drodze umowy kupna-sprzedaży samochód Renault Mégane Scenic już przerobiony przez poprzed-niego właściciela na samochód ciężarowo-osobowy, co potwierdza nie tylko zakwes-tionowana przez organy skarbowe faktura VAT nr 1/98 z dnia 22 stycznia 1998 r., ale także inne dokumenty, którym organy podatkowe, kierując się swoją bezpodstawną oceną pozorności czynności prawnej i dokonaniem jej w celu obejścia prawa – od-mówiły mocy dowodowej”. Po trzecie – „przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów”, bo-wiem organy podatkowe dokonały niewłaściwej „oceny faktury VAT nr 1/98, doku-mentującej zakup samochodu (jako ciężarowego) przez Spółkę M., a przede wszyst-kim dowodu rejestracyjnego samochodu, pomimo, iż spełnia on przesłanki art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej (...)”. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich świadczy to o tym, że: „Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe ma w tej sytuacji cechy oceny dowolnej. Także odwołanie się organów podatkowych i NSA do poglądu Głównego Urzędu Statystycznego i klasyfikacji SWW - wyrażonego w innej sprawie, bez analizy, czy pogląd ten mógł być przyrównany do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie - potwierdza zarzut rewizji naruszenia przez Sąd przepisów postępowania”. Po czwarte – „naruszenie zasad art. 328 § 2 KPC przez nie zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, brak wyjaśnienia stanowiska sądu w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach oraz nie odniesienie się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okolicz-ności faktycznych i prawnych”. W rewizji nadzwyczajnej podkreślono w szczególno-ści, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: „Sąd ograniczył się do bardzo lako-nicznego przedstawienia stanowiska organów podatkowych i ocenił je, jako zgodne z obowiązującymi przepisami (bez wskazania jakimi), orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (nie wskazując na żadne przykłady) oraz uchwałą NSA z dnia 23. 10. 2000 r., sygn. akt: OPK 17/00. Następnie Sąd przytoczył w całości sen-tencję tej uchwały oraz stwierdził, iż uchwała ta znajduje zastosowanie w rozpozna-wanej sprawie, jakkolwiek rozporządzenie, o którym mowa wyżej z dnia 7 paździer- 8 nika 1999 r. weszło w życie z dniem 18 listopada 1999 r., a więc po wydaniu zaskar-żonej decyzji, jednak używa identycznego nazewnictwa, jak ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. i obowiązujące przed nią akty prawne, nie odbiegając również od ich znaczenia w języku potocznym”. W opinii rewizji nadzwyczajnej, uzasadnienie za-skarżonego wyroku nie czyni więc zadość standardom prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, zgodnego z wymaganiami art. 328 § 2 KPC, który należy stosować odpowiednio także w odniesieniu do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 59 ustawy o NSA). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. W dacie podejmowanych przez po-datnika czynności prawnych, czyli w styczniu 1998 r. (w okresie pomiędzy 20 a 23 stycznia 1998 r.), które w rozpoznawanej sprawie były naprzód przedmiotem oceny prawnej dokonanej w decyzjach organów podatkowych, a następnie także w zaskar-żonym rewizją nadzwyczajną wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowią-zywał następujący stan prawny. Art. 1 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, określający zakres przedmiotowy obowiązywania tej ustawy, stanowił między innymi, że ustawa ta reguluje także warunki dopuszczania pojazdów do ruchu na drogach publicznych. Z kolei, zgodnie z art. 68 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego był obowiązany uzyskać na taki pojazd świa-dectwo homologacji, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej; przy czym, wedle ustawy, za producenta: „uważa się również podmiot dokonujący monta-żu lub zabudowy pojazdów” (art. 68 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). I wreszcie, stosownie do jednoznacznej dyspozycji art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym: „w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo ho-mologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część”. Wprawdzie, sto-sownie do wyraźnej dyspozycji § 55 ust. 1 zdanie ostatnie obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r., obowiązek homologacji nie dotyczył „pojazdu wyprodukowanego lub sprowadzonego z zagranicy w ilości jednej sztuki rocznie”, tym niemniej przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnię-cia w rozpoznawanej sprawie, bowiem, jak trafnie podniesiono także w uzasadnieniu 9 uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 paź-dziernika 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001 nr 2 poz. 62): „art. 58 ust. 1 pkt 1 i art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r., na podstawie których wydano to rozporządze-nie, nie zawierały upoważnienia do wprowadzenia takich zwolnień, lecz tylko do określenia warunków i trybu uzyskiwania i cofania świadectw homologacji. Również w art. 67 ust. 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. nie było upoważnienia do wpro-wadzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wyjątków od zasady uzys-kiwania świadectwa homologacji przy produkcji i imporcie nowego typu pojazdu, przedmiotów wyposażenia i części oraz w wypadku zmian objętych art. 68 ust. 9”. Równocześnie art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, określający wyłącznie prawne przesłanki rejestracji pojazdu i w tym zakresie stanowiący, że może być ona dokonana między innymi także na podstawie „wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytyw-nym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane”, w żadnym razie nie daje podstaw do równorzędnego traktowania dwóch różnych rodzajów badań i pot-wierdzających ich wyniki dokumentów: z jednej strony – tzw. „badań homologacyj-nych”, mających na celu między innymi także określenie „rodzaju pojazdu”, a stano-wiących podstawę dla wydania „świadectwa homologacji” (art. 68 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.); a z drugiej strony – tzw. „badań technicznych pojazdu”, stanowiących pod-stawę do wydania „zaświadczenia o wyniku badania technicznego pojazdu” (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.), których celem jedynie wyjątkowo może być ewentualne także określenie danych objętych „świadectwem homologacji” – może mieć to miejsce wówczas, gdy pojazd w ogóle nie posiada świadectwa homologacji (art. 68 ust. 10 i ust. 11 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.). Natomiast w żadnym wypadku nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w „świadectwie homologacji” po-jazdu w drodze wydania „zaświadczenia o wyniku badań technicznych” tego pojazdu. Jeżeli więc rejestracji pojazdu dokonuje się zasadniczo na podstawie licznych doku-mentów wskazanych w art. 72 Prawa o ruchu drogowym, przy czym w art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca użył w tym kontekście łącznika „lub”, to uczynił to z tej przyczyny, że jakkolwiek do dokumentu rejestracji pojazdu powinny być wpisane również stosowne dane (informacje) wynikające zarówno ze „świa- 10 dectwa homologacji” pojazdu, jak i z „zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu”, to jednak w wypadku, gdy wydana zostanie decyzja zwal-niająca w konkretnym wypadku pojazd z obowiązku uzyskania „świadectwa homo-logacji” (art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym), a także w sytuacji, gdy prze-pisy o obowiązku homologacji nie dotyczą określonego pojazdu (art. 72 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 12 Prawa o ruchu drogowym), można dokonać rejestracji po-jazdu pomimo braku „świadectw homologacji”. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem to, że: po pierwsze – podatnik nabył pojazd, który nie był zwolniony z obowiązku homologacji; po drugie – w „wy-ciągu ze świadectwa homologacji” nabytego przez podatnika pojazdu stwierdza się, że podatnik nabył: „samochód osobowy” typu „Renault Mégane Scenic, JADF05”; po trzecie – następnie, we wnętrzu tego pojazdu – „samochodu osobowego” zainstalo-wana została przegroda z siatki metalowej, która faktycznie umożliwiła jego użytko-wanie jako samochodu „ciężarowo-osobowego”, jednakże po dokonaniu tej zmiany samochód ten nie został poddany ponownej homologacji, a więc nie została dokona-na zmiana „świadectwa homologacji” tego pojazdu, a to oznacza, że w świetle obo-wiązujących przepisów prawnych pojazd ten nadal musi być traktowany jako „samo-chód osobowy”. Dlatego, skoro – stosownie do dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług – obniżenie kwoty lub zwrotu różnicy podatku należne-go „nie stosuje się do nabywanych przez podatnika (...) samochodów osobowych”, także w rozpoznawanej sprawie podatnik nie mógł skorzystać ze zwrotu różnicy po-datku należnego, bowiem dla oceny prawnej, czy nabył on „samochód osobowy” czy też „samochód ciężarowy”, rozstrzygające znaczenie ma w danym wypadku treść „świadectwa homologacyjnego” tego pojazdu, a nie treść „zaświadczenia o badaniu technicznym” tego pojazdu i nawiązująca do niej treść „umowy kupna-sprzedaży” tego pojazdu i towarzysząca jej faktura zakupu dokonanego przez podatnika. W tej sytuacji, podniesione w rewizji nadzwyczajnej wobec zaskarżonego wyroku Naczel-nego Sądu Administracyjnego wszystkie inne zarzuty rażącego naruszenia prawa okazały się bezprzedmiotowe i nieuzasadnione. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, 11 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 68art. 66art. 10 ust. 2art. 27 ust. 8art. 25 ust. 1art. 27art. 1art. 71art. 68 ust. 1art. 58art. 83 KCart. 68 ust. 9

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026. · PDF źródłowy