II OSK 415/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 795/06 w sprawie ze skargi W. i B. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania przez M. P. budynku magazynu płodów rolnych usytuowanego we wsi D., gm. N. na działkach oznaczonych numerami ewid. [...] i [...], na salę bankietową. Organ stwierdził w motywach tej decyzji, że M. P. pismem z dnia [...] zgłosił w Starostwie Powiatowym zamierzoną zmianę sposobu użytkowania tego budynku a Starosta w terminie 30 dni nie wniósł sprzeciwu, wobec czego do zmiany sposobu użytkowania doszło legalnie i brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania magazynu jako sali bankietowej. W dniu [...] mieszkający w sąsiedztwie przedmiotowego budynku małżonkowie W., L. i G. wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wymienioną wyżej decyzją z dnia [...]. Wnioskodawcy twierdzili, że ich domy mieszkalne znajdują się w sąsiedztwie sali bankietowej M. P., będąc oddalone od niej tylko o szerokość wiejskiej ulicy. W tej sytuacji powinni oni brać udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] a pozbawienie ich możliwości tego udziału stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Po wznowieniu w dniu [...] postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego L., decyzją z dnia [...], odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...], gdyż – zdaniem organu – wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od podmiotów, które nie mogą być uznane za strony postępowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego L. z dnia [...], który podzielił stanowisko organu I instancji, iż małżonkowie W. i B. W., I. i J. L. oraz M. i D. G. nie granicząc bezpośrednio z nieruchomością, na której znajduje się sala bankietowa M. P., nie są stronami postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku magazynu na salę bankietową. Na powyższą decyzję skargi wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w jednym piśmie procesowym, małżonkowie W., L. i G. Skarżący zarzucili organom obu instancji naruszenie wskazanych w treści skargi przepisów i błędne uznanie, iż skarżący nie są stroną postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku M. P. Pismo zawierające te skargi zostało sporządzone i wniesione przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Jednocześnie uiszczony został wpis od tego pisma w kwocie 200 zł tylko przez W. i B. W. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 grudnia 2006 r. odrzucił skargi I. i J. L. oraz M. i D. G.. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę W. i B. W. i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], a także zasądził od organu na rzecz skarżących 455 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd stwierdził w motywach wyroku, iż skarżący mają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w sprawie, której przedmiotem jest zmiana sposobu użytkowania budynku magazynowego na salę bankietową, gdy budynek ten znajduje się w niewielkiej odległości od ich domu mieszkalnego, oddzielony od tego domu tylko ulicą. Sąd powołał się na utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż przez "sąsiednią nieruchomość" należy rozumieć nie tylko działkę sąsiadującą bezpośrednio, lecz i nieruchomość niemającą wprawdzie wspólnej granicy z działką, na której znajduje się obiekt budowlany dokonujący immisji na swoje otoczenie, ale pozostający w zasięgu tych immisji. Ze względu na niewielką odległość użytkowanie sali bankietowej wpływa nie tylko na nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące z tym obiektem ale i na sposób korzystania z domu małż. W., którzy są narażeni na hałas związany z odbywającymi się w sali bankietowej uroczystościami. Ponieważ zgodnie z istotą prawa własności (art. 140 K.c.) właściciele mogą korzystać w sposób niezakłócony ze swojej własności, to przepisy prawa cywilnego mogą też stanowić źródło interesu prawnego dla właściciela nieruchomości w sprawie o zmianę sposobu użytkowania budynku na sąsiadującej nieruchomości, gdy sposób tego użytkowania wpływa na sposób wykonywania prawa własności budynku znajdującego się w sąsiedztwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż pominięcie małż. W. w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] stanowi podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, zaś zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 28, 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 K.p.a., co skutkuje jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną M. P.. Zarzucił mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 221, art. 220 § 3, art. 219 § 1, art. 214 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych – polegające na nieodrzuceniu skargi W. W. i B.W. z dnia 17 sierpnia 2006 r. wniesionej w ich imieniu oraz w imieniu I. i J. małż. L., M. i D. małż. G. przez pełnomocnika – radcę prawnego K. B. pomimo opłacenia jej wpisem stałym w kwocie jedynie 200 zł, nie zaś wymaganym wpisem w wysokości 600 zł; 2) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego przez przydanie przymiotu strony w prowadzonym w trybie wznowienia postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, stanowiącego własność M. P. w sytuacji, gdy zmiana użytkowania została zgłoszona przez inwestora i przyjęta przez właściwy organ – Starostę Powiatowego w L. w trybie art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane "przez przemilczenie", w którym to postępowaniu właścicielom nieruchomości leżących w pobliżu obiektu budowlanego prawa strony nie przysługują. Na podstawie art. 189 ustawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz odrzucenie skargi ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 ustawy – uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy wniósł o zasądzenie od W. W. i B. W. na rzecz M.P. kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, regulujących zasady uiszczania kosztów sądowych, skarżący uzasadnił tym, iż zgodnie z art. 214 § 2 zdanie 2 p.p.s.a. kilka osób wnoszących jedno pismo podlegające opłacie sądowej ma obowiązek uiścić tę opłatę w całości, oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku – gdy ich uprawnienia lub obowiązki zawiązane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne. Ponieważ skargę do WSA wniosły w jednym piśmie trzy małżeństwa, to każde z nich miało obowiązek uiścić wpis w kwocie 200 zł ustalony zgodnie z przepisem art. 231 p.p.s.a. i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Łącznie więc skarga powinna być opłacona kwotą 600 zł stanowiącą sumę trzech wpisów stałych. Skoro zaś skargę tę wniósł radca prawny a wpis w kwocie 200 zł uiścili tylko małżonkowie W., to – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 221 p.p.s.a., jako pismo niewłaściwie opłacone, podlegające stałej opłacie i wniesione przez radcę prawnego. Żądanie odrzucenia skargi w całości jest nieuzasadnione. Skarżący posiadający uprawnienia podobne lecz nie wspólne, związane z przedmiotem postępowania, skargę swoją wnieśli w jednym piśmie, zgodnie z art. 51 p.p.s.a. Takie współuczestnictwo kilku skarżących nie zmienia faktu, iż jest to formalne tylko połączenie pism kilku podmiotów posiadających własne prawa i obowiązki, którzy mogli też wszcząć postępowania odrębnymi skargami. Skorzystanie z formy współuczestnictwa w sytuacji wskazanej art. 51 p.p.s.a. jest tylko uprawnieniem strony, z którego nie musi ona skorzystać. Wiąże się z tym też obowiązek odrębnego uiszczenia wpisu sądowego przez wszystkich skarżących. W sprawie istnieje bowiem w rzeczywistości kilka skarg, formalnie tylko połączonych jednym pismem. W tej sytuacji uiszczenie wpisu w stałej wysokości przez niektórych tylko ze skarżących, gdy inni tej opłaty nie wnieśli, jest skuteczne w stosunku do części pisma opłaconego. Skoro więc małżonkowie W. uiścili należną od nich opłatę sądową od skargi w terminie ustawowym do jej wniesienia, to brak było podstaw do jej odrzucenia. Skargi wszystkich skarżących, mimo zamieszczenia ich w jednym piśmie, nie utraciły odrębnego bytu i fakt nieuiszczenia wpisu przez pozostałych skarżących nie miał znaczenia dla prawidłowo opłaconej skargi małż. W. Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Sąd I instancji w pełni przekonywująco uzasadnił, iż W. i B. W. mają interes prawny w sposobie rozstrzygnięcia sprawy o zmianę sposobu użytkowania budynku M. P. Dokonana przez WSA wykładnia przepisu art. 28 K.p.a. i jego zastosowanie do ustalonego sprawie stanu faktycznego nie budzą żadnych zastrzeżeń. Podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności dotyczące meritum sprawy są bez znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem Sąd I instancji ich nie mógł oceniać i nie oceniał. Zaskarżone decyzje oparte były bowiem na ustaleniu, iż skarżący nie są stronami postępowania i nie mogą żądać zmiany decyzji wydanej w sprawie określonej jako samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku. Dopuszczenie skarżących jako strony we wznowionym postępowaniu nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia wznowionego postępowania, podobnie jak przewidywany merytoryczny sposób rozstrzygnięcia sprawy nie może być argumentem przemawiającym za niedopuszczeniem skarżących do udziału w postępowaniu. Skarga kasacyjna nie zawiera więc usprawiedliwionych podstaw. Dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł jak w sentencji.