I OSK 880/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka Sędziowie Joanna Runge-Lissowska (spr.) NSA Maria Wiśniewska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2006r., sygn. akt IV SA/Gl 13/05 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 16.02.2006 r., sygn. akt IV SA/GL 13/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi W. J., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...], i utrzymaną w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...], nr [...]. Decyzjami tymi umorzone zostało, wszczęte wnioskiem W. J. z dnia 16.03.2004 r., postępowanie o przyznanie pomocy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym (uprzednio przyznana pomoc kończyła się dnia 28.02.2004 r.), z tego względu, że z dniem 1.05.2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która nie przewiduje tej formy pomocy, a jej art. 150 nakazuje sprawy wszczęte a niezakończone rozpoznawać wg nowych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja zapadła z naruszeniem prawa, tj. zasady niedziałania prawa wstecz, gdyż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów obowiązujących od dnia 1.05.2004 r. do uprawnień dotyczących okresu marzec-kwiecień 2004 r. Uprawnienie do pomocy z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem wygasło z dniem 1.05.2004 r., ale postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe do uprawnień sprzed tej daty, które powinno być rozpoznane wg dotychczas obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, bowiem w przeciwnym razie naruszona zostaje zasada praw nabytych, co doprowadza do sytuacji, w której obywatel spełniający ustawowe przesłanki uzyskania świadczenia z pomocy społecznej zostałby go pozbawiony, a tym samym dalszej pomocy, która nie została wyeliminowana z porządku prawnego o czym świadczy art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – stwierdził Sąd. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez nieuprawnione przyjęcie, że organy pomocy społecznej rozpatrujące wniosek o przyznanie zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem (złożony w dniu 16.03.2004 r.) winny były go rozpatrzeć w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, mimo iż przepisy tej ustawy (m.in. w zakresie zasiłku stałego) z dniem 1.05.2004 r. utraciły moc na podstawie ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (art. 160), a przepis art. 150 nakazywał do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosowanie przepisów nowych, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez nieuprawnione przyjęcie, że organ pomocy społecznej, związany na podstawie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu I instancji, zobowiązany jest orzec w sprawie istnienia prawa W. J. do zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem za okres od marca 2004 r., w sytuacji gdy w dacie wyrokowania (ale również i obecnie) to orzeczenie nie mogłoby zostać wykonane z uwagi na okoliczność, że od 1.05.2004 r. w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej utraciła moc ustawa o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990 r., a powyższego świadczenia, tj. zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym nie ma obecnie w katalogu świadczeń z pomocy społecznej, a nadto do wszczętych i niezakończonych przed tą datą spraw mają zastosowanie przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej (co z kolei zmuszałoby w ramach ewentualnego ponownego rozpoznania wniosku strony do wydania decyzji w treści osnowy analogicznych do treści decyzji uchylonych przez Sąd wyrokiem z dnia 16.02.2006 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Z dniem 1.05.2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która w art. 150 zawierała zasadę, że do spraw wszczętych a niezakończonych stosuje się jej przepisy. Sprawa W. J. została wszczęta wnioskiem z dnia 16.03.2004 r., ale w dniu wejścia w życie ustawy była niezakończona, bowiem w sprawie nie została wydana decyzja ostateczna, nie wydana została nawet decyzja organu I instancji. Przedmiotem sprawy było przyznanie świadczenia z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, które przewidywał art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), a które do dnia 1.05.2004 r. nie zostało W. J. przyznane na jej wniosek z dnia 16.03.2004 r. Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004 r., która uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990 r., wśród form pomocy społecznej nie przewidując świadczenia, o które ubiegała się W. J., a ponieważ przepis powyższy, tj. art. 150 ustawy z dnia 12.03.2004 r. przewidywał aby do spraw wszczętych a niezakończonych stosować przepisy nowej ustawy organy pomocy społecznej nie miały podstawy do dalszego przedłużania postępowania w sprawie przyznania świadczenia, którego jej przepisy nie przewidują. Wejście w życie nowych przepisów, zastępujących obowiązujące może w dwojaki sposób wzajemną ich relację, jeśli idzie o sprawy wszczęte pod rządami przepisów dotychczas obowiązujących, a niezakończone do dnia wejścia w życie nowych. Przepisy powyższe mogą przewidywać albo stosowanie przepisów dotychczasowych albo nowych, które weszły w życie. Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004 r. przewidziała ten drugi wariant, tj. stosowanie jej przepisów. Organy prowadzące postępowanie nie miały zatem żadnych podstaw, aby sprawę W. J. prowadzić na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, skoro art. 150 nakazywał stosowanie przepisów nowych. Rozwiązanie przyjęte przez art. 150 nie zostało zakwestionowane, zatem nie było podstaw do uznania, żeby mu się nie podporządkować. Natomiast orzekanie na podstawie przepisów dotychczasowych, już nieobowiązujących w sytuacji wyraźnego nakazu stosowania przepisów nowych powodowałoby, że organy działałyby bez podstawy prawnej. W tej sytuacji za zasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za niezgodne z prawem naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i 207 § 2 ww. ustawy.