I OSK 420/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka Sędziowie Joanna Runge-Lissowska (spr.) NSA Maria Wiśniewska Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Rz 148/05 w sprawie ze skargi E. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. zasądza od E. S.A. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 220,- zł (dwieście dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 9.11.2005 r. sygn. akt II SA/Rz 148/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił, zaskarżoną przez E. S.A. w W., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą utrzymana została w mocy decyzja tegoż Kolegium z dnia [...] nr [...], którą odmówiono, we wznowieniowym postępowaniu administracyjnym, uchylenia decyzji tego organu z dnia 18.03.2002 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 1.12.1998 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Ford Eskort nr rej. [...] z osobowego na ciężarowy. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania, gdyż samochód marki Ford Eskort był zarejestrowany na J. W. i na jego wniosek została dokonana zmiana w dowodzie rejestracyjnym w związku z decyzją z dnia 1.12.1989 r., a z akt sprawy wynika, iż J. W. brał udział tylko w postępowaniu pierwszoinstancyjnym gdyż doręczono mu tylko decyzję Kolegium z dnia [...], natomiast nie brał udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanej sprawy i zaskarżona decyzja z dnia [...] nie została mu doręczona. Jednocześnie Wojewódzki Sąd stwierdził, że nie sposób nie odnieść się do zagadnienia głównego, którym było to, iż Samorządowe Kolegium uznało, że zmiana rejestracji samochodu, której dokonano nie na podstawie świadectwa homologacji, ale zaświadczenia o badaniu technicznym rażąco narusza prawo i wobec tego nie było podstaw do uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność zmiany rejestracji we wznowionym postępowaniu. Ustosunkowując się do tej kwestii Wojewódzki Sąd stwierdził, że dokonanie zmiany rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy bez świadectwa homologacji naruszało prawo, tj. art. 68 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jednak organ nie zbadał czy naruszenie to miało charakter rażący (Sąd przeanalizował art. 68 w powiązaniu z art. 72 ustawy, a także przepisami rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14.04.1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów). Po wyjaśnieniu kwestii dot. pojęcia rażącego naruszenia prawa Sąd stwierdził, że mając na uwadze ten aspekt sprawy, zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, gdyż organ nie wziął pod uwagę wskazanych przez E. pism Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, z których wynika, iż do zmiany rejestracji nie jest konieczne świadectwo homologacji, a także orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych po podjęciu przez ten Sąd uchwały z dnia 23.10.2002 r. OPK 17/00 i po wydaniu przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 9.11.2001 r. III RN 194/01. Wojewódzki Sąd polecił organowi, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zapoznał się z orzecznictwem organów stosujących prawo w przedmiotowej kwestii, a także dołączył jako dowód pisma Ministra Transportu. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4, 133 § 1 i art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określonej jako "ppsa". W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż zgodnie z art. 141 § 4 ppsa sąd ma obowiązek w motywach rozstrzygnięcia zawierać wskazania co do postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, czego Wojewódzki Sąd nie uczynił, ograniczając się jedynie do podania wariantów ewentualnych rozstrzygnięć polegających na analizie orzecznictwa organów w podobnych sprawach, zatem nie wskazał wariantu, który zdaniem Sądu jest trafny i w ten sposób Sąd uchylił się od ustawowej powinności badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 1 i 3 § 1 ppsa). Stwierdzono też, iż Sąd nie dokonał wnikliwej analizy akt sprawy do czego obligował go art. 133 § 1 ppsa i w sposób niedopuszczalny scedował ustawową powinność dokonania ocen prawnych na organ administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności wymienia § 2 tego artykułu i Naczelny Sąd stwierdził, że wyrok jest dotknięty wadami wymienionymi w punktach 2 i 5 tego paragrafu. Zaskarżoną, przez E. S.A. w W., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił z tego powodu, iż J. W., który był stroną postępowania, brał w nim udział tylko w pierwszej instancji, natomiast nie brał udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Okoliczność tę Wojewódzki Sąd uznał za naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do jego wznowienia, co skutkuje uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ppsa i z tą oceną należy się zgodzić. Jednakże z akt sprawy sądowoadministracyjnej wynika, iż J. W. nie brał udziału również w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, natomiast Sąd pomijając ten fakt, odniósł się do sprawy merytorycznie. Takie działanie Wojewódzkiego Sądu narusza prawa J. W. jako strony postępowania, bowiem nie tylko nie brał on udziału w postępowaniu administracyjnym z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ale także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a mimo to Sąd odniósł się do zagadnienia głównego w sprawie. Stwierdzenie przez Sąd, iż organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego dające podstawę do jego wznowienia obligowało Wojewódzki Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, tylko z tego powodu, po to aby sprawa została ponownie rozpoznana z udziałem strony. Odniesienie się do meritum sprawy przez Sąd w sytuacji, gdy strona nie wiedziała również o postępowaniu sądowoadministracyjnym pozbawiało stronę możliwości obrony swych praw i na tym etapie, co powoduje, że postępowanie sądowe jest dotknięte nieważnością – art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. Podkreślić przy tym należy, że to odniesienie się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do meritum sprawy również narusza prawo. Wojewódzki Sąd zalecił organowi aby ponownie rozpoznając sprawę wziął pod uwagę orzecznictwo organów stosujących prawo, a także interpretację przepisów dokonaną przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, którego pisma wskazane przez E. dopuścił jako dowody w sprawie. Podkreślić należy, że organy administracji mają obowiązek przestrzegania obowiązującego prawa, tj. m.in. ustaw, rozporządzeń gdyż te akty są źródłami powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) i na podstawie przepisów tych aktów orzekać, natomiast ani orzeczenia innych organów, ani interpretacje ministrów takiej podstawy stanowić nie mogą. Drugą wadą powodującą nieważność postępowania jest niezwrócenie przez Wojewódzki Sąd uwagi na właściwość reprezentacji strony skarżącej. Skargę E., który jest spółką akcyjną, podpisało dwóch prokurentów – prokura łączna (art. 1091 kc). Jednak prokura łączna nie oznacza, że prokurenci są uprawnieni do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, gdyż w jej imieniu działają organy lub osoby uprawnione do działania, o czym stanowi art. 28 § 1 ppsa. Z wypisu Krajowego Rejestru Sądowego dot. skarżącego E. wynika, że Spółkę może reprezentować Prezes jednoosobowo, dwóch członków zarządu łącznie lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem, a wobec tego podpisana skarga przez dwóch prokurentów powoduje braki w należytej reprezentacji skarżącej. Brak ten jest usuwalny (art. 49 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 ppsa) jednak Sąd nie podjął żądnych czynności, aby brak ten usunąć i rozpoznał sprawę. Uznać zatem należy, że zachodzi nieważność postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 184 § 2 pkt 2 ppsa. Obie wady powodują uchylenie zaskarżonego wyroku i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 204 pkt 1 ppsa.