II GSK 229/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie NSA Jan Bała Rafał Batorowicz (spr.) Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1805/06 w sprawie ze skargi L. K. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. bez numeru w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1805/06 oddalił skargę L. K. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym. L. K. W., złożył w dniu [...] września 2005 r., wniosek do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. o wpisanie go na listę adwokatów W. Izby Adwokackiej. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. odmówiła wnioskodawcy dokonania wpisu. Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej wnioskodawca nie dołączył dokumentu, z którego wynikałoby, że zdał egzamin prokuratorski. Prokurator Generalny, powołując się na art. 18 i art. 95 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze PRL (Dz. U. Nr 31, poz. 138) zwolnił go od odbycia aplikacji i egzaminu prokuratorskiego. W aktach osobowych wnioskodawcy znajduje się notatka z przebiegu "egzaminu wewnętrznego" w Prokuraturze Generalnej z udziałem trzech prokuratorów, ale ten egzamin, w ocenie Rady, nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Przepis ten wymaga zdania egzaminu prokuratorskiego, zgodnie z art. 87 - 91 ustawy o Prokuraturze PRL. Wyjątkowa sytuacja, uregulowana w art. 18 ustawy o Prokuraturze PRL nie spełnia zdaniem Rady wymogu zdania egzaminu prokuratorskiego, gdyż nie obejmuje odbycia aplikacji i zdania egzaminu prokuratorskiego na zasadach uregulowanych w art. 87-91 ustawy o Prokuraturze PRL. Nadto Okręgowa Rada Adwokacka stwierdziła rozbieżności między danymi zawartymi w życiorysie zawodowym załączonym do wniosku o wpis, a dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych Prokuratury Okręgowej w K. Wobec powyższych ustaleń oraz dokonanej analizy art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1985 r. Prawo o adwokaturze Okręgowa Rada Adwokacka stwierdziła, iż L. K. W. nie spełnia wymogu nieskazitelności charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania L. K. W., uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. postanowiło zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Okręgowej Rady Adwokackiej w P., a nadto podniósł, iż nastąpiła zmiana stanu prawnego istotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (OTK - A 2006/4/45). Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podało, iż Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze za niekonstytucyjny, w związku z czym, jego zapis utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r., nie mógł więc stanowić po tym dniu podstawy do wpisu na listę adwokatów - bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego - nawet tych osób, które po złożeniu egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego, czy notarialnego legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym. Dodatkowo wskazano, iż mimo wyjątkowej procedury w karierze zawodowej, wnioskodawca stanowiska wiceprokuratora i prokuratora zajmował przez okres krótszy niż trzy lata, o których mówił art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze przed nowelizacją z dnia 30 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalając skargę L. K. W. na przedmiotową uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r., odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi dotyczących błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. w zakresie jego mocy obowiązującej. Sąd I instancji uznał powyższe zarzuty skargi za uzasadnione. W ocenie Sądu I instancji pkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych, a zatem wbrew stanowisku Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, z dniem publikacji tegoż orzeczenia, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze nie utracił mocy obowiązywania w całości, lecz jedynie w zakresie ściśle określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym (niezgodność z art. 17 ust. 1 Konstytucji). Art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze może zatem stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski, czy notarialny. Sąd I instancji podał, iż kwestie te powinny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę a brak stosownej modyfikacji przepisu nie pozbawia art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze mocy obowiązującej. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał rozważania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dotyczące utraty mocy obowiązującej wskazanego przepisu skutkiem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. za błędne. Jednakże mimo błędnych wywodów w tym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną uchwałę za odpowiadającą prawu. Zasadniczym problemem w niniejszej sprawie, było w ocenie Sądu ustalenie, czy L. K. W. zdał egzamin prokuratorski. Tylko osoba, która zdała egzamin, m. in. prokuratorski, ma prawo być wpisana na listę adwokatów bez konieczności odbycia aplikacji adwokackiej i zdania egzaminu adwokackiego, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Sąd uznał za niebudzącą wątpliwości okoliczność, iż wnioskodawca nie dołączył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że zdał egzamin prokuratorski. Brak takiego dokumentu zarówno w aktach administracyjnych, jak i w aktach osobowych skarżącego. Ustosunkowując się do twierdzenia skarżącego, że złożenie egzaminu w Prokuraturze Generalnej, przed komisją składającą się z trzech prokuratorów tej prokuratury, należy traktować jako zdanie egzaminu prokuratorskiego, Sąd stwierdził, że w jego ocenie nie był to egzamin prokuratorski tylko "egzamin wewnętrzny", a konsekwentnie notatka z przebiegu "egzaminu wewnętrznego" nie dowodzi zdania przez L. K. W. egzaminu prokuratorskiego. Sąd wskazał, że ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmieniającej ustawę z dniem 10 września 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361), w art. 66 ust. 1 pkt 2 wymaga zdania egzaminu prokuratorskiego, zaś ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przewidywała odbycie aplikacji prokuratorskiej i złożenia egzaminu prokuratorskiego na podstawie art. 16 oraz art. 94 ustawy o Prokuraturze PRL. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, iż skarżący został mianowany asesorem Prokuratury Rejonowej w T., a nadto że nie mógł zdawać egzaminu prokuratorskiego będąc od niego zwolnionym. Egzamin prokuratorski poprzedzała aplikacja prokuratorska, od której skarżący został także zwolniony. Zdaniem Sądu I instancji tzw. "egzamin wewnętrzny" mógł stanowić sprawdzenie przygotowania koniecznego do wykonywania obowiązków na stanowisku prokuratora. Podsumowując Sąd wskazał, iż "egzamin wewnętrzny", któremu został poddany L. K. W. nie był egzaminem prokuratorskim, a ustawa o Prokuraturze PRL, nie przewidywała "egzaminu wewnętrznego" tylko prokuratorski. "Egzamin wewnętrzny" nie spełnia więc wymogu przewidzianego w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa o adwokaturze, mówiącym o zdanym egzaminie prokuratorskim. Natomiast nowelizacja Prawa o adwokaturze stworzyła nową sytuacje prawną, zgodnie z którą, o wpis na listę adwokatów może ubiegać się tylko osoba, po spełnieniu pozostałych warunków, która odbyła w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożyła egzamin adwokacki, przy czym wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Na koniec Sąd wskazał również, iż wobec braku spełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 65 ust. 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, przedwczesnym były rozważania obu Rad dotyczące rękojmi należytego wykonywania zawodu. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1805/06 L. K. W. wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył w całości powyższy wyrok oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, polegającą na przyjęciu, że przez egzamin "prokuratorski" w tym przepisie wymieniony należy rozumieć wyłącznie egzamin złożony z wynikiem pozytywnym przez osobę, która odbyła aplikację prokuratorską i poprzedzający nominację na asesora, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez przyjęcie, iż egzamin jakiemu został poddany skarżący przed nominacją na stanowisko wiceprokuratora nie był egzaminem w rozumieniu interpretowanego przepisu i konstatacji, że po stronie skarżącego nie została spełniona konieczna przesłanka ustawowa do dokonania wpisu jego osoby na listę adwokatów w trybie art. 65 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor podał, m. in., że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze określa jedynie wymóg zdania egzaminu prokuratorskiego, nie wskazując procedury złożenia takiego egzaminu. Natomiast okoliczność, iż wobec skarżącego Prokurator Generalny PRL zgodnie ze swoimi uprawnieniami zastosował tryb szczególny składania egzaminu prokuratorskiego (polegający na zwolnieniu z egzaminu w trybie zwykłym - w związku ze zwolnieniem z aplikacji oraz przewidujący złożenie egzaminu prokuratorskiego przez "asesora aplikującego" przed nominacją na stanowisko wiceprokuratora), nie może w ocenie strony skarżącej stanowić uzasadnienia tezy, że nie zdał on egzaminu prokuratorskiego w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze tylko dlatego, że aktualnie obowiązujące przepisy w tym zakresie przewidują tylko jeden tryb postępowania - egzamin prokuratorski po odbytej aplikacji dokumentowany wydaniem dyplomu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji oparł swe rozstrzygnięcie na dwóch zasadniczych przesłankach. Po pierwsze uznał, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmieniającej ustawę z dniem 10 września 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361) zachował moc obowiązującą mimo stwierdzenia jego niezgodności z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie wskazanym w pkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt 6/06 (OTK - A 2006/4/45). Ocena prawidłowości stanowiska w tym zakresie wykracza poza granice skargi kasacyjnej wiążące Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 183 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Po drugie, w ocenie Sądu I instancji skarżący nie legitymuje się zdaniem egzaminu prokuratorskiego, co oznacza, że nie jest spełniona przesłanka, o jakiej mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, uzasadniająca wpis na listę adwokatów. Do kwestionowania takiego poglądu sprowadza się przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego odpowiadający podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Poza granicami skargi kasacyjnej pozostają wszelkie zagadnienia dotyczące sfery ustaleń faktycznych zaakceptowanych przez Sąd I instancji, gdyż nie zostały przedstawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Strona wnosząca skargę kasacyjną określiła stan faktyczny sprawy jako bezsporny. Przy niepodlegającym kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego założeniu, że w chwili wydania zaskarżonego do Sądu aktu samorządu adwokackiego obowiązywał art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmieniającej ustawę z dniem 10 września 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361), przyjąć należy, iż zgodnie z tym przepisem określonego w art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, jako przesłanki dokonania wpisu na listę adwokatów, nie stosowało się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jako najogólniejszy, formułowany jest pogląd zmierzający do wykazania, że uzasadnione jest stosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu skutkiem odwołania się do metody wykładni celowościowej. Naczelny Sąd Administracyjny takiego stanowiska nie podziela. Aczkolwiek niewątpliwie celem nowelizacji prawa o adwokaturze było obniżenie progu wymogów, od których zależne jest dokonane wpisu na listę adwokatów, to jednak granice podejmowanych w tym zakresie działań oceniać należy w zgodzie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. W wyroku z dnia z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (OTK - A 2006/4/45), Trybunał Konstytucyjny uznał art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przedstawił wywód dotyczący wynikającej z zawartej w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP normy konieczności wykazywania przez kandydatów do zawodu adwokata umiejętności niezbędnych dla wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. Jeżeli więc tak rozumianą normę konstytucyjną potraktować jako element procesu wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, to odnieść ją należy również do użytych w tym przepisie pojęć dotyczących form potwierdzania umiejętności prawniczych (egzaminów). Konieczność dokonywania wykładni przepisów rangi ustawowej w zgodzie z Konstytucją RP wyprzedza możność stosowania wykładni celowościowej. Reasumując tę część uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni użytych w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze pojęć dotyczących określenia egzaminów, których złożenie uzasadnia wpisanie danej osoby na listę adwokatów. Ani w art. 66 ust. 1 pkt 2 ani w żadnym innym przepisie Prawa o adwokaturze nie zawarto definicji egzaminu, między innymi prokuratorskiego, którego złożenie stanowi przesłankę dokonania wpisu na listę adwokatów. Pojęcie egzaminu prokuratorskiego nie występuje samodzielnie w języku potocznym, brak więc podstaw do przyjęcia by odpowiadałoby mu jakiekolwiek sprawdzenie wiedzy przed mianowaniem na stanowisko prokuratorskie. Aby odtworzyć znaczenie tego pojęcia w języku prawnym sięgnąć należy do przepisów regulujących wykonywanie zawodu prokuratora, to jest do ustawy o prokuraturze noszącej dawniej nazwę - ustawa o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołanie się do przepisów tej ustawy nie wymaga jednoznacznego odesłania w przepisach prawa o adwokaturze. W art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o prokuraturze określa się egzamin prokuratorski jako warunek możności mianowania na stanowisko prokuratora obok wymogu odbycia aplikacji prokuratorskiej. W obowiązującym w 1988 i 1989 r. stanie prawnym, kiedy to mianowano skarżącego na stanowisko asesora i wiceprokuratora, obowiązywał art. 18, zgodnie z którym Prokurator Generalny mógł w wyjątkowych przypadkach zwolnić określoną osobę od odbycia aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego, jeżeli osoba ta posiadała przygotowanie konieczne do wykonywania obowiązków na stanowisku prokuratora. Właśnie na tej podstawie prawnej zwolniono skarżącego od obowiązku odbycia aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego, a w konsekwencji mianowano asesorem. Kwestie składania egzaminu prokuratorskiego w zwykłym trybie regulował nadal obowiązujący art. 91 tejże ustawy. Zgodnie z ust. 1 po ukończeniu aplikacji obowiązywało aplikanta prokuratorskiego złożenie egzaminu przed komisją powołaną przez Prokuratora Generalnego. Aczkolwiek w ramach tej jednostki redakcyjnej egzaminu nie określono jako prokuratorski, o tym, że egzamin składany po zakończeniu aplikacji był egzaminem prokuratorskim przesądzała treść ust. 4 tego samego artykułu. Zgodnie z tym przepisem złożenie przez aplikanta egzaminu, w tym miejscu określonym wyraźnie jako prokuratorski, możliwe było mianowanie na stanowisko prokuratora. Przepisy omawianej ustawy nie przewidywały innego trybu składania egzaminu prokuratorskiego. Według jej art. 94 Prokurator Generalny mógł jedynie określić zasady i szczegółowe przepisy o egzaminie prokuratorskim. Nie był więc upoważniony do wprowadzania, jednorazowo czy też aktem prawnym rangi podstawowej, inaczej niż przewidziano w ustawie usytuowanego egzaminu będącego egzaminem prokuratorskim. Z wymienionych regulacji wynika, że egzamin prokuratorski to egzamin prokuratorski składany przez aplikanta po zakończeniu aplikacji i poprzedzający ewentualne mianowanie na stanowisko asesora. Od obowiązku zdawania takiego egzaminu prokuratorskiego skarżący został zwolniony. Sprawdzenie jego wiedzy celem umożliwienia oceny czy uzasadnione jest mianowanie na stanowisko wiceprokuratora, nazwane "egzaminem wewnętrznym", nie stanowiło egzaminu prokuratorskiego w rozumieniu ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a w konsekwencji nie odpowiadało przesłance o jakiej mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. W skardze kasacyjnej prezentowana jest konstrukcja, zgodnie z którą skarżący mimo, że został zwolniony z obowiązku odbycia aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego, w rzeczywistości odbył aplikację jako "asesor aplikujący" a po jej zakończeniu złożył egzamin tylko z nazwy będący "egzaminem wewnętrznym", w istocie noszącym wszelkie cechy egzaminu prokuratorskiego. Za takim poglądem miałaby przemawiać okoliczność, że jako asesor skarżący nie wykonywał żadnych obowiązków właściwych prokuratorom ucząc się jedynie wykonywania zawodu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że ustawa o prokuraturze nie przewidywała i nie przewiduje instytucji "asesora aplikującego" o statusie odpowiadającym aplikantowi. Według art. 96 ust. 1 tej ustawy Prokurator Generalny mógł ale nie musiał powierzać asesorowi pełnienie czynności prokuratorskich. Asesor, któremu nie powierzono czynności prokuratorskich, nie przestawał być asesorem i zgodnie z art. 96 ust. 2, obowiązujący również w dawnym stanie prawnym, mógł występować w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach w postępowaniu uproszczonym. Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej poglądowi z żadnego przepisu nie wynikało by zdanie "egzaminu wewnętrznego" było obiektywnie istniejącym warunkiem koniecznym mianowania na stanowisko wiceprokuratora osoby korzystającej ze zwolnienia wskazanego w art. 18 ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Nie można więc przyjąć, by zwolniony od obowiązku zdawania egzaminu prokuratorskiego skarżący w rzeczywistości egzamin taki musiał zdawać. Brak podstaw do przyjęcia by istniały regulacje określające szczególny tryb sprawdzania wiedzy osób zwolnionych wcześniej od obowiązku zdawania egzaminu prokuratorskiego. To, że ad hoc powołano zespół osób celem sprawdzenia wiedzy konkretnego niezdającego egzaminu asesora ani nie świadczy jeszcze o tym, że wykonywano prawem przewidziany obowiązek, ani nie stanowi o przeprowadzeniu egzaminu równoznacznego z prokuratorskim. Osoby sprawdzające poziom wiedzy skarżącego unikały użycia określenia "egzamin prokuratorski", nie wystawiły żadnej łącznej oceny a nawet jednoznaczne nie stwierdziły, by skarżący egzamin zdał. Ograniczyły się jedynie do ocen dotyczących przydatności w zawodzie. Nie można wobec tego twierdzić, że skarżący de facto został poddany egzaminowi o wszystkich cechach prokuratorskiego mimo braku takiego obowiązku. Reasumując uzasadniony jest wniosek, że skarżący nie zdał egzaminu prokuratorskiego i nie spełnił wymogów, od których zależne jest wpisanie na listę adwokatów na podstawie art. 65 pkt 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Ponieważ nie zachodzą również brane pod uwagę z urzędu wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyny nieważności, skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.