II OSK 243/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. i D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 230/05 w sprawie ze skargi E. i D. B. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; 2) zasądza od Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. i E. B. kwotę 800 ( osiemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego II OSK 243/06 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 230/05 po rozpatrzeniu skargi E. i D. B. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku E. B. o wydanie decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy wykańczaniu stanu surowego zamkniętego dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego, ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w zażaleniu od postanowienia organu I instancji D. i E. B. podnieśli, iż dobudowa /przybudówka-wiatrołap/ została wykonana w 1999 roku przez poprzedniego właściciela nieruchomości, która z rozpoczętą dobudową została w drodze licytacji przejęta przez nowego właściciela na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 17 grudnia 2001 r. bez żadnych wskazań co do nielegalnej dobudowy. Aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 2003 r. nieruchomość została sprzedana synowi skarżących - P. bez żadnych zobowiązań i warunków co do rozpoczętej budowy przybudówki. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, że przybudówkę budowano bez wymaganego pozwolenia /rozpoczęcie robót w 1999 roku/, w związku z czym organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. adresowane do D. i E. B., jako opiekunów prawnych właściciela nieruchomości, małoletniego syna Patryka - o wstrzymaniu robót budowlanych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że rozpoczęcie samowoli budowlanej miało miejsce wówczas, gdy właścicielami nieruchomości byli D. B. i jego matka - A. B. W grudniu 2001 r. 1/2 nieruchomości należąca do D. B., została zlicytowana na rzecz S. Ś. Aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 2003 r. cała nieruchomość została darowana małoletniemu P. B., którą w jego imieniu przyjęli D. i E. B. Według organu odwoławczego stosownie do art. 541 ( 1 Kc na stronę kupującą przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, zaś organy zajmujące się sprzedażą działki i zmianą jej właścicieli nie mają obowiązku rozstrzygać w przedmiocie dokonanej samowoli budowlanej, należy to bowiem do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Postanowienie powyższe E. i D. B. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że nie jest prawidłowe stanowisko, iż konieczna jest legalizacja budowy poprzez uiszczenie opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości otrzymał ją bez jakichkolwiek ciężarów i obciążeń podatkowych. Nie ma zastosowania art. 548 kc powołany przez organ orzekający, skoro budowę w 1999 roku rozpoczął D. B., ówczesny właściciel 1/2 nieruchomości, zaś jego udział w drodze licytacji w sposób pierwotny, bez żadnych obciążeń nabył B. Ś. i sprzedał go też w takim stanie A. B., pozostającej już właścicielką 1/2 nieruchomości. A. B. nigdy nie została uznana stroną postępowania dotyczącego samowoli budowlanej, a obdarowując wnuka nie mogła przekazać razem z nieruchomością obciążenia, do którego sama nie była zobowiązana. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77 ( 1 kpa i art. 107 ( 3 kpa w związku z nie odniesieniem się do okoliczności wygaśnięcia obciążenia, jakim jest obowiązek legalizacji dokonanej rozbudowy poprzez uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga nie jest zasadna obszernie przedstawiając uregulowania dotyczące obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i skutki braku tego pozwolenia. Sąd stwierdził, iż obowiązek uregulowania opłaty legalizacyjnej powstaje z momentem uprawomocnienia się ustalającego tą opłatę postanowienia. Za nietrafny wywód skargi Sąd uznał, że ciężar poniesienia opłaty legalizacyjnej wygasł, skoro samowola budowlana została stwierdzona podczas oględzin dobudowy domu mieszkalnego dokonanych w dniu 29 grudnia 2003 r., to jest w czasie, gdy właścicielem nieruchomości był już małoletni P. B., reprezentowany przez rodziców jako jego prawnych opiekunów - D. i E. B. Nałożenie obowiązków w trybie art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 207. poz. 2016/ wiąże się z własnością nieruchomości, obowiązki obciążają aktualnego właściciela budynku bez względu na to, w jaki sposób nabył własność /w drodze umowy, czy dziedziczenia/ i niezależnie od tego, czy był sprawcą samowoli. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli E. i D. B. reprezentowani przez adwokata R. T. zarzucając: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 2003 r. Prawo budowlane, przez bezpodstawne przyjęcie, że E. i D. B. są stronami w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy postanowienie organu I instancji było skierowane do E. B. a właścicielem budowli będącej przedmiotem postępowania jest małoletni P. B., osoba która nie występuje w sprawie jako strona a także pominięcie, że P. B. nabył nieruchomość w wyniku umowy notarialnej bez jakichkolwiek obciążeń, 2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 107 ( 1 kpa w zw. z art. 126 kpa przez oddalenie skargi na postanowienie, które utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji skierowane do E. B. nie będącej stroną w sprawie, co skutkuje stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 156 ( 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, że Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej analizy materiału dowodowego i stanu prawnego w sprawie pomijając fakt adresowania postanowienia do podmiotu nie będącego stroną /E. B./ a także nie uwzględnienie, że nabycie nieruchomości nastąpiło przez P. B. bez jakichkolwiek obciążeń. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zasadnie w skardze kasacyjnej podnosi się, iż stroną postępowania w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym a następnie w postępowaniu sądowo-administracyjnym powinien być małoletni P. B., jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, którego jedynie ustawowymi przedstawicielami są jego rodzice - D. i E. B. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej w stosunku do D. i E. B., jak to słusznie podnosi się w skardze kasacyjnej, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, określoną w art. 156 ( 1 pkt 4 kpa. Przepis art. 183 ( 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa" jako przesłankę nieważności postępowania przewiduje również brak możliwości strony obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie dotyczącej ustalenia legalizacyjnej nie brał udziału jako strona P. B. - prawny właściciel nieruchomości, a uczestniczyli w nim we własnym interesie D. i E. B., to należy także uznać, że zaistniała określona w powyższym przepisie przesłanka nieważności postępowania, która stosownie do art. 183 ( 1 ppsa jest brana przez Naczelny Sąd Administracyjny pod rozwagę z urzędu. Bez znaczenia jest w związku z tym omyłkowe podanie w zaskarżonym postanowieniu, że stroną jest E. B. a nie E.B. Podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia nabycia nieruchomości przez P. B. w warunkach, które w ocenie wnoszących skargę kasacyjną daje podstawę do przyjęcia, iż nabycie to miało charakter nabycia pierwotnego /od Skarbu Państwa w wyniku licytacji/, a więc bez obciążeń, w tym wynikającego z samowoli budowlanej, której niespornie dopuścił się D. B., powinna zostać rozważona ponownie z zapewnieniem udziału w postępowaniu właściciela nieruchomości /oczywiście prawidłowo reprezentowanego/. Z tej przyczyny należało orzec jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 ( 1 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.