IV SA/Wa 1187/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-20
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Łukasz Krzycki, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Środowiska odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z lat 80. XX wieku w przedmiocie przejęcia na własność Państwa działki leśnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Ministra Środowiska, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z lat 80. XX wieku dotyczącej przejęcia działki leśnej na własność Państwa, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż decyzje z lat 80. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ ustalenia faktyczne potwierdziły zalesienie działki przed 1958 rokiem i jej władanie przez Lasy Państwowe, co uzasadniało zastosowanie art. 9 ustawy z 1958 roku.Stan faktyczny
Skarżąca M. W. wniosła skargę na decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z lat 80. XX wieku w przedmiocie przejęcia na własność Państwa działki leśnej. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 9 ustawy z 1958 roku oraz rażące naruszenie porządku prawnego. Minister Środowiska podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na ustalenia faktyczne potwierdzające zalesienie działki przed 1958 rokiem i jej władanie przez Lasy Państwowe. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.),, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...]kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gruntów leśnych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2005 r. Minister Środowiska, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]lutego 2005 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...]listopada 1986 r. utrzymanej w mocy decyzją Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych wydanej w styczniu 1987 r. (brak oznaczenia dnia wydania na egzemplarzu zawartym w aktach sprawy), w przedmiocie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania działki leśnej nr [...]we wsi A. gmina W., stanowiącej wcześniej własność K. i M.W., na zasadzie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17 poz. 71 ze zm.), zwanej dalej "ustawą z 1958 roku".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Środowiska wskazał miedzy innymi, iż działka nr [...]wchodziła w skład uroczyska "S." przejętego w 1950 roku przez Nadleśnictwo [...]. Znajduje się obecnie w oddziale [...]. W planie urządzenia lasu z 1999 roku uśredniono wiek drzewostanu w tym dziale określając go na 40 lat. Jest to jednak wiek średni dla drzew znajdujących się także na innych działkach oddziału [...]. Wobec podnoszonych wątpliwości, co do terminu zalesienia działki, okolicznością przesądzającą są ustalenia na podstawie wizji lokalnej, w trakcie której pobrano 4 wyrzynki drzew umiejscowionych na dawnej działce nr [...]. Potwierdziły one założenie na działce nr [...]uprawy leśnej przed 1958 rokiem. Jednocześnie właściciele działki nie kwestionowali, iż jej zalesienie nastąpiło bez ich wiedzy i zgody. Ponieważ Lasy Państwowe wykonywały na działce czynności władcze przed dniem 5 kwietnia 1958 roku znajdował do niej zastosowanie ww. art. 9 ustawy z 1958 roku. W swojej decyzji Minister przywołał także uchwalę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. w sprawie wykładni art. 9 ustawy z 1958 roku (w późniejszym tekście jednolitym ustawy oznaczonego jako art. 16).
W skardze na tę decyzję M. W. wniosła o jej uchylenie, jako wydanej z naruszeniem art. 9 ustawy z 1958 roku, jak również o uchylenie wszystkich poprzedzających ją decyzji łącznie z decyzjami w przedmiocie przejęcia działki nr [...]z lat 80 tych. Wskazano, iż decyzja w przedmiocie przejęcia działki (przywołano pierwszą decyzję w tym przedmiocie wydaną dnia [...]stycznia 1986 r.) nie wskazywała podstawy prawnej przejęcia przez Nadleśnictwo [...] we władanie działki Skarżącej w 1950 roku. Z uwagi na brak takiej podstawy działalność tego Nadleśnictwa była bezprawna. Stanowiło to naruszenie art. 8 ust. 2 Konstytucji PRL, z którego wynikał obowiązek ścisłego przestrzegania prawa we wszystkich organach państwowych. Decyzja w przedmiocie przejęcia działki naruszała więc rażąco porządek prawny ówczesnego państwa. Obecnie Rzeczpospolita Polska nie może sankcjonować bezprawnej decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych bezprawnie akceptującej zabór mienia Skarżącej. Ponadto treść przywołanej w zaskarżonej decyzji Ministra Uchwały Trybunału Konstytucyjnego nie może dotyczyć rozpatrywanej sprawy, gdyż w tym przypadku działka ma urządzoną księgę wieczystą i dotychczas wpisani są w niej Skarżąca oraz jej mąż K. W.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazano, iż przywołana w skardze decyzja z dnia [...]stycznia 1986 r. była uchylona decyzją z dnia [...]sierpnia 1986 r. i sprawę przekazano wówczas do powtórnego rozpatrzenia. W odpowiedzi organ przywołał także pismo okólne Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 czerwca 1958 r. dotyczące wykonania ustawy z 1958 roku, wskazując, iż także jego treść potwierdza znajdowanie się działki nr [...]we władaniu Państwa w rozumieniu ustawy, co jest istotne, gdyż tylko do nieruchomości przejętych we władanie Państwa miała zastosowanie ustawa z 1958 r.
W późniejszym piśmie (k. 47) Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie organ administracji nie odniósł się faktycznie do zarzutów skargi. Jednocześnie zarzucono, iż w sprawie nie wyjaśniono jak należało rozumieć użyte w ustawie z 1958 roku pojęcie "objęcia nieruchomości we władanie Państwa". Zdaniem Skarżącej odpowiedzi na to pytanie nie daje także pismo okólne Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1958 roku przywołane w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Skarżącej Minister winien wykazać, jakim aktem nastąpiło przejęcie jej działki we władanie Państwa, przed wejściem w życie ustawy z 1958 roku. Podniesiono także, iż przywoływane pismo okólne nie mogło stanowić źródła prawa. Wskazano jednocześnie, iż organy nie w pełni uwzględniły treść tego pisma.
Dodatkowo Skarżąca podniosła, iż należąca wcześniej do niej działka, w chwili jej objęcia przez Państwo, nie była działką zalesioną, co potwierdza protokół z rozprawy w 1986 roku. Nie była więc działką leśną ani nie miała charakteru nieruchomości rolnej. Skarżąca nie była informowana o objęciu działki przez Nadleśnictwo [...]w latach 50-tycha więc nie mogła bronić swojej własności. Sytuacji tej nie zmienia możliwość udziału w postępowaniu, które toczyło się w latach 80-tych.
Skarżąca zwróciła uwagę, iż aktualnie, w obrębie geodezyjnym gdzie położona jest jej działka, wyłącznie ona została przejęta w trybie ustawy z 1958 roku. Ponadto w piśmie z 1990 roku Naczelny Dyrektor Lasów Państwowych stwierdził, iż kompleks leśny, gdzie znajduje się działka nr [...]został przejęty przez lasy państwowe w 1963 roku nie zaś przed 1958 rokiem, jak obecnie twierdzi Minister. Potwierdza to także pismo z Ministerstwa Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z 1991 roku. Wskazano także na teść pisma z 2000 roku, w którym jest mowa o "zdejmowaniu" ze stanów posiadania Nadleśnictwa [...]działek, których właściciele udowodnili swoje prawa (uwidocznione w księdze wieczystej lub w ewidencji gruntów).
Sąd administracyjny zważył, co następuje:
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena, czy określone rozstrzygniecie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przedmiotem postępowania nie jest natomiast powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną, a w szczególności nie jest konieczne dokonywanie w tym celu ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I. instancji z dnia [...]listopada 1986 r., jak i organu odwoławczego ze stycznia 1987 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa działki nr [...]wydanych w związku z regulacja art. 9 ustawy z 1958 r. Minister oceniając, iż decyzje organów obu instancji nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa miał na uwadze m.in. to, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło fakt zalesienia działki nr [...]przed rokiem 1958, co przesądzało w przedmiotowej sprawie o władaniu gruntem przez Lasy Państwowe przed tym rokiem. Uwzględnił także to, iż zastosowanie ustawy z 1958 roku znajdowało w sprawie uzasadnienie w świetle uchwały Trybunału Konstytucyjnego, który dokonał wykładni przedmiotowej regulacji. Prowadziło to do odmowy uznania przez Ministra, iż decyzje organów obu instancji w przedmiocie przejęcia działki zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (w rozumieniu art. 156 §. 1 pkt 2 K.p.a.). Decyzja Ministra w tym zakresie jest generalnie trafna.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji trzeba mieć na względzie następujące uwarunkowania. Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 K.p.a. Prowadzi to do wniosku, iż przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Dotyczy to również przesłanki stwierdzenia nieważności, jaką jest rażące naruszenie prawa. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania tej przesłanki stwierdzenia nieważności jest ustalenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi faktami.
W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. Decyzja z dnia [...]listopada 1986, której stwierdzenia nieważności żądała Skarżąca we wniosku z dnia 2 sierpnia 2004 r., została wydana w związku z powtórnym rozpoznawaniem sprawy przez organ I instancji (decyzja z dnia [...]stycznia 1986 r. w tym przedmiocie została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...]sierpnia 1986 r.), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. W jego ramach przeprowadzono rozprawę administracyjną (w dniu 5 listopada 1986 r.). W jej trakcie przedstawiono zebrane materiały dowodowe, zapewniono możliwość wypowiedzenia się stronom oraz przedstawionym świadkom. Dokonane przed wydaniem decyzji ustalenia stanowiły podstawę dokonania rozstrzygnięcia. Nie ma podstawy do przyjęcia, iż zebrane dowody w sprawie zostały ocenione w sposób rażąco wadliwie. Wręcz przeciwnie, organ orzekający logicznie wywiódł z dokonanych ustaleń ocenę stanu formalnoprawnego sprawy. Ustalił bowiem, iż w świetle zebranych dowodów działka Skarżącej pozostawała we władaniu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy z 1958 roku. Potwierdzały tę okoliczność ustalenia dokonane w trakcie rozprawy – zeznania świadków, co do nie leśnego użytkowania działki przez małżonków Walendziak, dotyczyły wyłącznie początku lat 50-tych. Natomiast pobrane w 1985 r. wyrzynki drzew potwierdziły, że zalesienie nastąpiło w połowie lat 50 tych. Nie kwestionowaną nigdy okolicznością był fakt zalesienia działki przez Lasy Państwowe nie zaś przez ówczesnych właścicieli działki. Jak wynika z protokołu stanowisko takie prezentował na rozprawie także mąż Skarżącej. W tej sytuacji organy orzekające słusznie uznały, iż w stosunku do działki zastosowanie znajdzie art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 roku który stanowił, o przejęciu z dniem wejścia w życie ustawy (5. kwietnia 1958 r) na własność Państwa nieruchomości leśnych objętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa.
W ramach postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...]listopada 1986 r. nie było podstaw do twierdzenia, iż ustalenia dokonane wówczas były w sposób oczywisty i w sposób rażąco sprzeczne ze stanem faktycznym. Nie wynika to w szczególności z przeprowadzonego w sprawie przez Ministra Środowiska postępowania dowodowego, którego prowadzenie nota bene nie było w tej sprawie w ocenie Sądu konieczne (o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia). Przeciwnie, pobrane w czasie postępowania wyjaśniającego ponownie wyżynki drewna, na podstawie których określono wiek drzewostanu potwierdziły, iż zalesienia dokonano przed 1958 rokiem. W tym świetle tym bardziej brak jest podstaw do przyjęcia, iż kwestionowana decyzja z dnia [...]listopada 1986 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazano na wstępie, jedynie ustalenie oczywistej, kwalifikowanej wady tej decyzji może prowadzić do wyeliminowania jej z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności.
W tym świetle bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, iż jak twierdzi Skarżąca Nadleśnictwo [...], w dniu wejścia w życie ustawy z 1958 roku, władało jej nieruchomością bez stosownego tytułu prawnego, a Skarżąca o przejęciu władania nie była nawet powiadomiona. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa. Także bez znaczenia pozostaje kwestia nie ujawnienia w księdze wieczystej ani faktu objęcia nieruchomości we władanie (stan w latach 50-tych) ani w dniu wydawania decyzji w przedmiocie przejęcia nieruchomości (w 1986 roku) ani też na dzień orzekania w przedmiocie nieważności decyzji z 1986 roku. Ujawnienie określonego stanu prawnego w księdze wieczystej rodzi bowiem wyłącznie skutek prawny w postaci domniemania zgodności ujawnionego stanu ze stanem rzeczywistym. Nie może natomiast samodzielnie rodzić określonych praw do gruntu. Nie ujawnienie w konkretnej sprawie uprawnień właścicielskich Państwa w księdze wieczystej nie ma wpływu na ocenę legalności rozstrzygnięcia w przedmiocie przejęcia nieruchomości (dopiero przejecie własności mogło stanowić podstawę ujawnienia nowego stanu) ani zaskarżonej decyzji w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu. Bowiem utrzymywanie stanu ksiąg wieczystych w niezgodzie ze stanem rzeczywistym, wynikającym z decyzji z 1986 roku, która stała się ostateczna w wyniku jej utrzymania w mocy decyzją z 1987 r., nie znosi samo przez się skutku prawnego wynikającego z tej decyzji
W ocenie Sądu, Minister trafnie orzekał w sprawie zarówno w przedmiocie decyzji, której stwierdzenia nieważności żądała strona (tj. z dnia [...]listopada 1986 r.) jak i w przedmiocie decyzji, którą utrzymano ją w mocy (z 1987 r.). W rozpatrywanym przypadku merytorycznie niezasadne byłoby orzekanie w przedmiocie wyłącznie decyzji organu I. instancji. W razie ewentualnego wyeliminowania z obrotu tej decyzji nie mogłaby w obrocie prawnym pozostać decyzja organu odwoławczego.
Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej brak było równocześnie samodzielnych przesłanek do przyjęcia, iż decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w skardze oraz późniejszym piśmie procesowym należy stwierdzić, iż podnoszone w nich zarzuty są nietrafne.
Przede wszystkim trzeba uznać, iż ani wydana jako pierwsza w sprawie decyzja z dnia [...]stycznia 1986 r. ani późniejsza, wydana w tym samym przedmiocie, decyzja z dnia [...]listopada 1986 r. nie były bezprawne i nie naruszały przepisów Konstytucji PRL. Bowiem podstawę do ich wydania stanowił obowiązujący wówczas akt normatywny, jakim była ustawa z 1958 roku. Ustanawiała ona zasadę przejmowania bez odszkodowania m.in. nieruchomości rolnych, które pozostawały we władaniu Państwa także bez stosownego tytułu prawnego. Orzekające w sprawie organy administracji były zobligowane do uwzględnienia skutków prawnych obowiązującej regulacji. Należy podkreślić, iż analogicznie skutki prawne obowiązujących regulacji ocenił Trybunał Konstytucyjny, podejmując uchwalę w przedmiocie wykładni przytoczonej regulacji (patrz wskazane wcześniej orzeczenie), w warunkach gdy państwo Polskie było już w pełni demokratycznym państwem prawa. Uchwala Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie wykładni przepisu nie ma w świetle Konstytucji RP z 1997 r. mocy wiążącej, jako źródło prawa. Zawarte w niej stanowisko może jednak stanowić cenną wskazówkę przy poszukiwaniu trafnej wykładni normy prawnej.
Odnosząc się do zarzutu skargi, iż pozostawienie w obiegu prawnym decyzji z 1986 roku jest nie do pogodzenia z regułami państwa praworządnego, należy podkreślić, iż organy administracji jak i Sąd Administracyjny badając legalność decyzji administracyjnych wydanych na podstawie obowiązujących w momencie ich wydawania regulacji normatywnych, pod katem ważności tych rozstrzygnięć, nie może kierować się oceną regulacji normatywnych z punktu widzenia standardów przyjętych w demokratycznym państwie prawa, jakim jest obecnie Polska. Ocena, iż zastosowane w przeszłości rozwiązania legislacyjne były wadliwe, z punktu widzenia obecnych standardów stanowienia prawa np. pod kątem ochrony swobód obywatelskich (ochrona własności), nie może prowadzić w praworządnym państwie do kwestionowania wynikających z nich skutków prawnych, gdyż naruszałoby to inne fundamenty państwa praworządnego m.in. zasadę pewności prawa. Powinna ona ewentualnie prowadzić natomiast, poprzez przyjęcie nowych aktów normatywnych, do ukształtowania systemu prawnego, który zapewni zrekompensowanie szkód poniesionych na skutek wprowadzenia rozwiązań uznawanych za wadliwe.
Nie trafny jest także zarzut nie wyjaśnienia przez organ orzekający w sprawie nieważności, jak należy rozumieć użyte w ustawie z 1958 pojęcie "objęcia w posiadanie". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, może być więc ono rozumiane także w znaczeniu potocznym, jakim jest objecie władztwa nad rzeczą. Ustawa z 1958 roku nie ustanawiała wymagania, aby uprzednie objecie w posiadanie nieruchomości potwierdzone było określonym aktem. W tym kontekście nie można uznać aby nie wskazanie określonego aktu, na podstawie którego nadleśnictwo [...]władało działka skarżącej w 1958 roku, czy wręcz w ogóle brak takiego aktu stanowiło o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji z 1986 r., o ile w tym przypadku w ogóle można mówić o naruszeniu prawa. Jedynie ustalenie rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z 1986 r. mogłoby mieć znaczenie w sprawie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na nadzwyczajny tryb poprowadzenia postępowania w sprawie. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje kwestia zgodności decyzji z 1986 roku z wytycznymi zawartymi w piśmie okólnym z 1958 roku. Z uwagi na brak normatywnego charakteru pisma kwestia zgodności rozstrzygnięcia z zawartymi w nim wskazówkami nie może przesądzać o ewentualnym rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji z 1986 r. Stąd powoływanie się na treść tego pisma zarówno przez Ministra w odpowiedzi na skargę jak i przez Stronę w piśmie procesowym jest bezzasadne.
W sprawie oceny, czy decyzja z 1986 roku dotknięta jest wadą nieważności, z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, istotnego znaczenia nie mogą odgrywać także przywołane w piśmie procesowym pismo Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z 1990 oraz pismo z Ministerstwa Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z 1991 roku. Zawarte w nich są ogólne informacje dotyczące kompleksu leśnego, przy czym ogólnikowo stwierdza się, iż nieruchomości na tym terenie pozostają w zarządzie Lasów Państwowych od 1963 roku, bez wskazania na czym oparto twierdzenia w tym zakresie. Pisma te nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do uznania, iż konkretne ustalenia dotyczące działki nr [...]dokonane w 1986 r. rażąco naruszają prawo. W świetle przywołanych pism brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w sposób oczywisty można uznać, iż działka nr [...]została przejęta we władanie Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 roku, co mogłoby mieć wyłącznie znaczenie w sprawie o stwierdzenia nieważności decyzji.
Bez znaczenia dla sprawy oceny legalności decyzji z 1986 roku, pod kątem ustalenia, czy wydano ją z rażącym naruszeniem prawa, pozostaje podniesiona w piśmie procesowym kwestia nie objęcia analogicznymi decyzjami działek sąsiednich oraz dokonywania aktualnie ich zwrotu. O ile sytuacja formalnoprawna działek sąsiednich w zakresie ich użytkowania bez tytułu prawnego przez Lasy Państwowe, jako działek leśnych, w dniu wejścia w życie ustawy z 1958 roku była identyczna, nie wykorzystanie przez właściwe organy administracji uprawnień wynikających z ustawy z 1958 roku w zakresie możliwości orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa (tryb art. 16 ust. 3 ustawy w ramach tekstu ujednoliconego) do dnia utraty mocy przez regulacje w tym zakresie (1 stycznia 1992 r.) nie ma znaczenia dla oceny legalności wydanej decyzji odnośnie działki nr [...], zwłaszcza w kontekście ewentualnego stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie nie może odgrywać znaczenia także pismo z 2000 roku dotyczące wykreślania z rejestru działek, którymi Nadleśnictwo [...]włada bez tytułu prawnego. Bowiem w rozpatrywanym przypadku władanie działką nr [...]wynika z tytułu prawnego - własności - stwierdzonego decyzją z 1986 r., która stała się ostateczna w wyniku jej utrzymania w mocy przez organ odwoławczy. Jak wskazano nie odzwierciedlenie dotychczas zmienionego stanu prawnego w księdze wieczystej nie ma skutków prawnych odnośnie oceny legalności decyzji z 1986 r., co jest przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Do uznania, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa nie może prowadzić sama podnoszona w piśmie procesowym Skarżącej kwestia, iż w jej ocenie przejmowana działka nie była działką leśną ani gruntem rolnym, co mogłoby mieć istotne znaczenie, zważywszy, iż ustawa z 1958 roku odnosiła się wyłącznie do takich nieruchomości. W świetle ustaleń dokonanych przed wydaniem decyzji z 1986 roku działka Skarżącej została zalesiona przed rokiem 1958 – nie mogło więc stanowić rażącego naruszenia prawa uznanie jej, jako działki leśnej. Skoro można uznać, iż była ona działka leśną znajdowała do niej zastosowanie ustawa z 1958 roku.
Jednocześnie Sąd z urzędu stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem przepisom postępowania w zakresie obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy odwołują się generalnie do ustaleń faktycznych w zakresie oceny zasadności przejęcia działki nr [...], jako podlegającej pod działanie ustawy z 1958 roku. Powinno ono natomiast generalnie odnosić się do oceny legalności decyzji z 1986 r. z uwagi na prowadzony tryb postępowania. Organ prowadził więc postępowanie w szerszym zakresie niż wynika to z regulacji przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. W tym kontekście, jako zbędne można uznać, przeprowadzenie dowodu w zakresie ustalenia wieku nasadzonych drzew, skoro kwestie te zostały wyjaśnione w decyzji z 1986 roku natomiast Strona nie przedstawiła we wniosku o twierdzenie nieważności decyzji żadnych konkretnych okoliczności, którego mogły by wskazywać, iż ustalenia te były w sposób oczywisty błędne (zostały dokonane z rażącym naruszeniem prawa). Jednak w rozpatrywanej sprawie organ administracji trafnie ostatecznie ocenił, iż decyzja z 1986 roku nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czemu dał wyraz podejmując decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności. W tej sytuacji więc, uchybienie przepisom postępowania nie miało w rozpatrywanej sprawie wpływu na wynik sprawy. W tej sytuacji stwierdzenie naruszenia w tym zakresie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, co wynika a contrario z art. 145 par. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Trafnie równocześnie Skarżąca podnosiła w piśmie procesowym, iż organ orzekający w sprawie nie odniósł się w odpowiedzi na skargę bezpośrednio do jej zarzutów. Jednak kwestie te nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Sąd nie rozpatrywał wniosku Skarżącej o uchylenie decyzji w przedmiocie działki nr [...]z lat 80-tych, gdyż w świetle art. 145 §. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalne byłoby wyłącznie uchylenie zaskarżonej decyzji. Wynikająca z art. 135 ustawy możliwość uchylenia, innych niż zaskarżone, aktów prawnych dotyczy wyłącznie rozstrzygnięć wydanych w granicach sprawy, która w rozpatrywanym przypadku została wszczęta wnioskiem Skarżącej w 2004 r.
Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie, oceniał wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji. Nie jest on właściwy do oceny rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie z 1958 r. w kontekście wynikających z nich skutków w postaci przejęcia własności bez odszkodowania.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło