I OSK 23/07

Dnia 25 stycznia 2007 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2007 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 października 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 943/06 o odrzuceniu skargi P. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 października 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 943/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, odrzucił skargę P. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 11 września 2006 roku P. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na w. w. decyzję Rektora Uniwersytetu [...]. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego do jej wniesienia. Powołując się na przepis art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a., Sąd podniósł, że zaskarżona decyzja nie została przez skarżącego odebrana pomimo dwukrotnego awizowania. Przesyłka zwierająca zaskarżoną decyzję została doręczona skarżącemu w dniu 20 lipca 2006 roku w trybie art. 44 § 4 k. p. a. Termin trzydziestodniowy na wniesienie skargi upłynął w dniu 21 sierpnia 2006 roku. Skarga została wniesiona w dniu 11 września 2006 roku, z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia skargi. Fakt ponownego przesłania przez organ zaskarżonej decyzji pomimo jej doręczenia nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 58 § 1 pkt 2 p. p. s. a. Od powyższego postanowienia P. L. w dniu 27 listopada 2006 roku wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że decyzja Rektora Uniwersytetu [...] została skarżącemu doręczona skutecznie w dniu 20 lipca 2006 roku, więc termin 30 - dniowy upłynął z dniem 21 sierpnia 2006 roku, co stanowiło naruszenie przepisu art. 44 § 4 k. p. a. oraz art. 53 § 1 p. p. s. a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że argumenty podane w zaskarżonym postanowieniu nie odpowiadają stanowi faktycznemu i nie mają uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Pismem z dnia 28 sierpnia 2006 roku skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Prorektora ds. studenckich z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów, którą otrzymał w dniu 11 sierpnia 2006 roku, po tym jak pismem z dnia 27 lipca 2006 roku poinformował Uniwersytet [...] o nieotrzymaniu powyższej decyzji. Pismo z dnia 27 lipca 2006 roku zawierało potwierdzenie Naczelnika Urzędu Pocztowego we [...] faktu nieotrzymania przedmiotowej przesyłki przez Urząd Pocztowy. Nie było żadnych podstaw faktycznych do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona w przyjętym przez Sąd pierwszej instancji terminie. Skarga została wniesiona w ustawowym terminie, tj. w dniu 28 sierpnia 2006 roku. Stanowisko Sądu pierwszej instancji uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie z prawa do sądu, przewidziane w art. 53 § 1 p. p. s. a. Stanowiło również naruszenie art. 44 § 4 k.p.a. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a samo to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji skarżący nie może dochodzić swoich spraw w trybie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 22 grudnia 2006 roku Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie na koszt strony skarżącej. W uzasadnieniu podał, że argumenty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Wysłanie ponowne decyzji nastąpiło przez grzeczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 53 § 1 p. p. s. a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadą jest, iż doręczenie następuje do rąk adresata (art. 42 § 1, 2 i 3 k.p.a.). W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie I k.p.a.). W razie niemożności dokonania doręczenia w powyższy sposób, przepis art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przewiduje możliwość zastosowania tzw. doręczenia zastępczego. W przypadku doręczenia przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w placówce pocztowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Podnieść należy, iż instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia. Dlatego też zasady stosowania tej instytucji winny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Podobnie przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt II RN 70/00, publ. OSNAPiUS 2001/19/574, w którym stwierdzono, iż dla skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych (kserokopia koperty) wynika, iż zaskarżona decyzja została wysłana na adres P. L. w dniu 3 lipca 2006 roku. Analiza kserokopii zwrotnego poświadczenia odbioru prowadzi do wniosku, iż brak jest informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce. Skoro na przesyłce jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak było informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, nie było podstaw do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego. Jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający, doręczenia nie można uznać za dokonane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2001 roku, sygn. akt II SA/ 2871/00, publ. Lex nr 53460). W powyższych okolicznościach nie sposób przyjąć, iż doręczenie zaskarżonej decyzji miało miejsce w dniu 20 lipca 2006 roku. Wobec tego brak jest podstaw do uznania, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 21 sierpnia 2006 roku. Należy także zauważyć, iż w rozpoznawanej sprawie nastąpiło powtórne doręczenie, nazwane przez organ "grzecznościowym", co do którego Sąd I instancji wypowiedział się jedynie, iż nie ma ono wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Stanowisko to byłoby trafne, gdyby pierwsze doręczenie decyzji można było uznać za prawnie skuteczne. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania należy zatem uznać za zasadny. Odnosząc się do wniosku skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, podnieść należy, iż na obecnym etapie sprawy brak jest podstaw do wydania stosownego orzeczenia w tym przedmiocie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje unormowania pozwalającego na zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w razie uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przepis art. 209 p. p. s. a. stanowi, że wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p. p. s. a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w artykułach 201 § 1 i 2, 203 i 204 p. p. s. a. W innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Skarżący może uzyskać zwrot kosztów, jakie poniósł w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu pierwszej instancji odrzucającego skargę tylko wówczas, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd uwzględni skargę. W takiej sytuacji P. L. będzie przysługiwał od organu zwrot kosztów postępowania, na podstawie art. 200 p. p. s. a. oraz w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p. p. s. a., na podstawie art. 201 § 1 p. p. s. a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 roku, sygn. akt II OSK 702/05, publ. ONSAiWSA 2006/1/16). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.