IV SA/Gl 831/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A S.A. w R. Przedsiębiorstwa B S.A. w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [....]r. nr [....] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [....] r. Nr [....] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm./ i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. R. choroby zawodowej [....] wywołane działaniem [....]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że J. R. badany był przez uprawnioną placówkę medyczną Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W orzeczeniu tej placówki nie rozpoznano zawodowego [....] z uzasadnieniem, że [....] aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Kolejne badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. potwierdziły wcześniejszą diagnozę. Przeprowadzając analizę epidemiologiczną schorzenia J. R. organ pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na brak [....] ze stanowisk pracy wyżej wymienionego nie dokonano jednoznacznej oceny narażenia z lat [....]–[....], natomiast w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, dochodzenia epidemiologicznego oraz konfrontacji stron z dnia [....] r. stwierdzono, że pracuje on od [....] r. w B S.A. w R. do nadal i jest eksponowany na [....]. Jednakże ocena ta nie uwzględnia pełnego zakresu prac wykonywanych przez J. R., gdyż zatrudniony jest na stanowisku [....], ponieważ praca [....] przeprowadzana jest także w terenie na powierzchni otwartej. W konsekwencji organ ten doszedł do konkluzji, że nie ma podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. R., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji. W szczególności wskazał, że w latach [....]–[....] służby BHP nie interesowały się warunkami pracy pracowników, a w ramach przeprowadzonej konfrontacji w dniu [....] r. nie przeprowadzano żadnych [....], lecz odczytano wyniki z tabel [....] na poszczególnych stanowiskach. Nadto wskazał, że w przeprowadzonym wywiadzie nie przedstawiono rzeczywistych warunków, w jakich przychodziło mu pracować, lecz wskazano na warunki idealne, natomiast musiał on pracować przy [....]. W konsekwencji J. R. nie zgadza się z otrzymaną decyzją, ponieważ [....] nie powstał w następstwie [....], lecz z uwagi na pracę w warunkach narażenia zawodowego [....]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [....] r. Nr [....] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania jak również przywołał obowiązujące przepisy w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej. Następnie organ ten powołując się na dochodzenie epidemiologiczne stwierdził, że odwołujący się nie pracował w warunkach zagrożenia dla narządu [....], gdyż [....] w przeliczeniu na ośmiogodzinny dzień pracy nie [....], a dodatkowo nie narzekał on na dolegliwości [....], co znalazło odzwierciedlenie w badaniach okresowych, które przeprowadzone były w [....]r., [....] i [....]r. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że J. R. badany był w dwu wyspecjalizowanych placówkach medycznych, w których nie stwierdzono u niego choroby zawodowej z uwagi na brak udokumentowania narażenia na [....]. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł J. R. który nie zgodził się z otrzymaną decyzją i zakwestionował ustalenia dotyczące epidemiologii występowania u niego schorzenia zawodowego [....], ponieważ jego zdaniem w miejscach pracy [....]. W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 99/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. W wyroku tym Sąd zaznaczył, że o uznaniu za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że dana osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby, a w przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Następnie Sąd stwierdził, że postępowanie epidemiologiczne w ogóle nie objęło tych zakładów pracy, w których skarżący pracował od [....] r. do [....] r., a dodatkowo w czasie zatrudnienia J. R. w Przedsiębiorstwie B w R., czyli w latach [....]–[....] nie były przeprowadzane badania środowiskowe, a organy administracji nie wyjaśniły warunków pracy i nie ustaliły [....], które znajdowały się przy "C", gdzie pracował w latach [....]–[....], zaś w odniesieniu do pozostałego okresu przyjęto, że pracował on w warunkach porównywalnych do okresu zatrudnienia z lat [....]–[....]. Przeprowadzone w ramach postępowania dowodowego badania dotyczące ustalenia [....] pozwoliły ustalić, że skarżący pracował w warunkach, w których [....], a w przypadku wykonywania [....]. Analogiczne ustalenia odnosiły się do pracy w [....]. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę na fakt, że organy administracji przyjmując, że [....] w środowisku pracy skarżącego nie [....], w ogóle nie wyjaśniły, w jaki sposób i na jakiej podstawie dokonały tego ustalenia. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, gdy idzie o ustalenie kwestii narażenia skarżącego na działanie [....] w środowisku pracy. We wskazaniach dla organu odwoławczego Sąd zalecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w ramach, którego wyjaśnione zostaną wszelkie wątpliwości odnośnie warunków pracy J. R., a następnie przeprowadzona zostanie analiza występowania związku przyczynowego między schorzeniem u niego występującym a miejscem wykonywania pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [....] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [....] r. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej [....] u J. R. i orzekł o stwierdzeniu u wskazanego wyżej choroby zawodowej [....] wymienionej w poz. [....] wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie odniósł się do wymogów sformułowanych w omówionym powyżej wyroku Sądu. W tej części uzasadnienia decyzji organ ten, w następstwie przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego uznał, że J. R. w latach [....]–[....] pracując w Przedsiębiorstwie B S.A. w R. i w Przedsiębiorstwie A S.A. w R. był [....]. Nadto organ odwoławczy odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że [....] nie może być przesłanką wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej. W świetle powyższych ustaleń organ ten doszedł do przekonania, że skarżący spełnia wymogi do rozpoznania u niego choroby zawodowej [....]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły: Przedsiębiorstwo B S.A. w R. oraz Przedsiębiorstwo A S.A. w R.. Skargi te są jednobrzmiące, zatem nie zachodzi konieczność ich odrębnego omawiania. Obie skarżące Spółki zarzuciły wskazanej decyzji naruszenie prawa materialnego przez nieuwzględnienie w sprawie przepisów pkt [....] – [....] Załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i przyjęcie, iż norma higieniczna przy eksponowaniu na [....] wynosi [....] oraz naruszenie przepisów prawa formalnego przez nieuwzględnienie przy sporządzaniu uzasadnienia decyzji przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały u J. R. choroby zawodowej [....], a organy administracji są związane rozpoznaniem choroby i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W dalszej części skargi, przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania i zakwestionowano ustalenia dotyczące przyjęcia w zaskarżonej decyzji, że J. R. był [....]. Zdaniem wnoszących skargę nie wyjaśniono, na czym polegało uzupełnienie materiału dowodowego, a w szczególności czy przedstawiony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że w środowisku pracy J. R. nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych norm [....]. Nadto wskazano, że Przedsiębiorstwo B S.A. w R. nie brało udziału w tym postępowaniu dowodowym, a z uwagi na nie wskazanie faktów przekroczenia [....] uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odpowiada wymogom wynikającym z obowiązujących przepisów prawa. W konkluzji skarg podniesiono, że stosownie do postanowień przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. przyjęto, że poziom [....] odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru pracy nie powinien przekraczać wartości [....] z tego też powodu odniesienie w zaskarżonej decyzji do poziomu [....] nie znajduje umocowania prawnego, ani pod rządem wskazanego rozporządzenia jak również aktualnie obowiązujących regulacji prawnych. W odpowiedziach na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wnosił o oddalenie skarg i przywołał analogiczną argumentację do tej, jaką zamieścił w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przy ocenie prawidłowości poddanej kontroli decyzji organu odwoławczego przyjdzie zwrócić uwagę na treść art. 153 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie z nim ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie tej sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że wskazania dla organu odwoławczego zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 14 czerwca 2005 r. wyznaczają zakres kontroli i ocenę działań podejmowanych przez organ odwoławczy. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny, jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie. Z uwagi na fakt, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwy w tych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 1115/, w sprawie maja zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz. 294/. W oparciu o wskazany akt normatywny za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zatem dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym elementem jest wystąpienie związku przyczynowego między rozpoznaniem choroby a występowaniem czynników szkodliwych w miejscu pracy. Kolejnym, zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia jest ustalenie, czy oba podmioty skarżące uprawnione są do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu administracji dotyczące choroby zawodowej. Otóż jak wynika z treści § 10 ust. 3 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia rozstrzygnięcie w sprawie doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie w sprawie zostało uruchomione w okresie, kiedy J. R. pracował w Przedsiębiorstwie B S.A. w R., jednakże od [....] r. pracuje w Przedsiębiorstwie A S.A. w R.. Zatem stosownie do postanowień przywołanego powyżej przepisu Przedsiębiorstwo A S.A. w R. jest tym zakładem, w którym ostatnio był narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, jednakże na wcześniejszym etapie postępowania stroną tego postępowania było Przedsiębiorstwo B S.A. w R. i stosownie do postanowień art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Skoro wskazane przedsiębiorstwo uczestniczyło w postępowaniu na jego wcześniejszych etapach, to legitymuje się interesem prawnym do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu w zakresie choroby zawodowej. Kluczowym zarzutem kierowanym pod adresem zaskarżonej decyzji jest naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na tym, że nie uwzględniono w niej postanowień załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i przyjęcie, iż norma higieniczna przy [....], gdy ze wskazanej regulacji wynika, że wynosi ona [....]. Z brzmienia przywołanej normy prawnej wynika, że dopuszczalny poziom [....] odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie powinien przekraczać wartości [....], a poziom [....] odniesiony do tygodnia pracy nie powinien przekraczać wartości [....]. Z powyższego wynika, że skarżące Spółki kwestionują możliwość wystąpienia w zakładach należących do nich, choroby zawodowej, gdyż wszelkie kontrole przeprowadzane przez uprawnione podmioty nie wykazały przekroczenia poziomu [....] powyżej wskazanej wartości. Ze znajdujących się w aktach sprawy raportów badań wynika, że z pomiarów przeprowadzonych w dniu [....] r. poziom [....] dla 8 godzin wynosi [....], z pomiarów przeprowadzonych w dniu [....] r. poziom ten wynosi [....],[....],[....], a z badań przeprowadzonych w [....] r. poziom ten wynosił [....]. Natomiast z wyników badań zamieszczonych w załączniku do pisma z dnia [....] r. poziom ten wynosił: [....] i [....]. Oznacza to, że wskazana argumentacja nie jest pozbawiona racjonalności, jednakże nie bierze pod uwagę indywidualnych skłonności poszczególnych osób na schorzenia. Na podstawie wskazanych informacji można stwierdzić, że co prawda poziom [....] nie przekracza dopuszczalnych norm przewidzianych odpowiednimi przepisami, jednakże należy zauważyć, że znajduje się on w górnych dopuszczalnych granicach, gdyż zbliża się do [....]. Zatem nie można zarzucić obu skarżącym Spółkom naruszenia wskazanych regulacji, jednakże nie jest to równoznaczne z tym, że J. R. pracując w takich warunkach nie był narażony na zawodowe [....]. W tej sytuacji występuje związek przyczynowy między schorzeniem zdiagnozowanym u J. R. a miejscem wykonywania pracy. Tym samym podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego w sprawie nie mogą odnieść skutku. Skarżące Spółki zarzucają zaskarżonej decyzji to, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający regułom wynikającym z postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności podniosły, że organ odwoławczy nie zapewnił Przedsiębiorstwu B S.A. w R. czynnego udziału w uzupełniającym postępowaniu dowodowym. Wskazany zarzut nie może być uwzględniony, otóż uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy pismem z dnia [....] r. zostało przekazane Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w R.. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, które organowi pierwszej instancji zostały przekazane przez wskazaną Spółkę, a ich zgodność z oryginałem potwierdził pracownik wskazanej Spółki zatrudniony na stanowisku inspektora do spraw bezpieczeństwa pracy. Uczestniczył on także w spotkaniu zorganizowanym przez organ pierwszej instancji w dniu [....] r. Tym samym Spółka ta wiedziała o prowadzonym postępowaniu i aktywnie się do niego włączyła. Analogicznie należy ocenić sytuację dotyczącą drugiej Spółki skarżącej decyzję, a mianowicie Przedsiębiorstwa A S.A. w R.. Otóż przedstawiciele tej Spółki uczestniczyli w poszczególnych czynnościach procesowych takich jak przesłuchanie J. R., czy w spotkaniu w dniu [....] r. Oznacza to, że podnoszone w skargach zarzuty nie znajdują umocowania w materiale dowodowym. Kolejnym zarzutem kierowanym pod adresem zaskarżonej decyzji jest to, że w ramach wskazanego uzupełniającego postępowania dowodowego nie wykazano, na jakiej podstawie uznano, że J. R. w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie B S.A. w R. był narażony na [....]. Podniesiony zarzut nie może być uwzględniony, ponieważ jak zostało to już powyżej przedstawione z analizy badań [....] przeprowadzonych w różnych okresach czasu i w różnych miejscach, w których J. R. wykonywał swoją pracę wskazują, że przywołany poziom [....] występował. W świetle powyższych uwag nie można stwierdzić, aby organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa materialnego, jak również organom tym nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ skarżące Spółki miały zagwarantowany czynny udział w prowadzonym postępowaniu, jak również rozstrzygnięcie zostało podjęte po wyjaśnieniu wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.