II SA/Po 719/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz /spr./ Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A S.A. w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprzeciwu na zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej Spółki kwotę 755 zł (siedemset pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga Decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 30 ust. 5 oraz ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta zgłosił sprzeciw wobec budowy wolnostojącego nośnika reklamowego położonego w Po przy ul. [...], na terenie działki nr [...] obr. P. Organ wskazał, że budowa nośników reklamowych wymaga uzyskania decyzji pozwolenia na budowę poprzedzonej decyzją o warunkach zabudowy dlatego zasadne jest zgłoszenie sprzeciwu. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A podniosła, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 prawa budowlanego wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym, nie wymaga pozwolenia na budowę. Tym samym zarzucono organowi I instancji naruszenie art. 30 ust. 1 prawa budowlanego, gdyż zgłoszenie nie dotyczy robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę. Zdaniem odwołującej się spółki, Prezydent Miasta naruszył art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto naruszono art. 7 i 77 kpa, nie wyjaśniając w oparciu o jakie dowody dokonano ustaleń, że instalacji urządzenia nie dokonano w trybie art. 29 ust. 2 pkt 6 prawa budowlanego. W odwołaniu podniesiono również, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 kpa. Organ nie wskazał żadnych faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a jedynie lakonicznie stwierdził, że "budowa nośników reklamowych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę". Decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, że analiza dokumentów sprawy pozwala stwierdzić, że zgłoszenie dotyczy budowy nośnika reklam o wysokości 5,40 m na fundamencie o wymiarach 2,0 m x 3,0 m, trwale związanym z gruntem (przez zagłębienie na 45cm), z planszą o wymiarach 2,9 m x 4,0 m. Projektowany nośnik reklam jest zatem, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, budowlą. Dlatego wbrew twierdzeniom odwołującej się spółki nie można uznać go za obiekt małej architektury. Zdaniem organu odwoławczego, zastosowanie trybu zgłoszeniowego nie jest trafne w niniejszej sprawie, bowiem nie dotyczy ono instalowania nośnika reklamowego, a jego budowy. Z przepisu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, że instalowanie tablic i urządzeń reklamowych następuje na obiektach, czyli nośnikach. Operacja posadowienia urządzenia reklamowego - nośnika z tablicą reklamową w terenie jest budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, a nie instalacją. Wprawdzie nośnik reklam trwale połączony z gruntem może być także montowany z elementów prefabrykowanych, ale fundament trzeba najpierw wykonać na mokro, potem przewieźć na miejsce budowy, w terenie wykonać prace geodezyjne (wytyczenie), wykonać wykop, prace niwelacyjne i dopiero w tak przygotowanym wykopie osadzić płytę fundamentową. Dopiero na wykonanym w ten sposób fundamencie, po wypoziomowaniu, można montować konstrukcję nośnika. Wykonanie łącznie wszystkich tych robót jest zatem budową. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 kpa Wojewoda wskazał, ze organ nie wzywał strony do zapoznania się, czy też wypowiedzenia, gdyż wszystkie dowody i dokumenty sprawy pochodzą od strony i były jej znane. Zdaniem organu II instancji nie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 kpa, bowiem "spółka A od lat buduje reklamy i jest od lat informowana o stanowisku obu instancji budowlanej w interpretowaniu przepisów prawa budowlanego. W skardze od powyższej decyzji spółka A powtórzyła zarzuty powołane w odwołaniu od decyzji I instancji. Ponadto wskazano, ze dopuszczalne jest, bez uzyskania pozwolenia na budowę, instalowanie tablic i urządzeń reklamowych nie tylko na obiektach budowlanych, ale i na gruncie, niezależnie od tego, czy urządzenie zostaje wkopane w ziemię, czy ustawione są na konstrukcji naziemnej. Skarżąca spółka podniosła również że organ odwoławczy nie odniósł się do symulacji komputerowej dołączonej do zgłoszenia, ukazującej sposób posadowienia nośnika. Wynika z niej, iż przedmiotowe urządzenie składa się z gotowych półelementów, które są składane w jedną całość, a więc instalowane na gruncie. Powołując się na orzecznictwo sądu administracyjnego podniesiono, że instalacja oznacza wykonywanie szeregu czynności montażowych prowadzących do umieszczenia urządzenia reklamowego w określonym miejscu. Skoro ustawodawca nie wiąże pojęcia instalacja z określonym miejscem (połączenia z budynkiem) oznacza to, że zmieniła się norma prawna wyrażona w przepisie art. 29 ust. 2 pkt 6 i możliwe jest instalowanie urządzenia także poza obiektem budowlanym. Ponadto zdaniem skarżącej spółki nie można zgodzić się z Wojewodą, iż instalowanie urządzenia reklamowego jest budową (art. 3 pkt 6 prawa budowlanego), a urządzenie reklamowe budowlą (art. 3 pkt 3 ustawy), roboty prowadzone przy instalowaniu urządzenia reklamowego to roboty montażowe, inne niż sensu stricte budowa. Nośnik reklamowy będący przedmiotem niniejszej sprawy jest gotowym elementem konstrukcyjnym, który może być ustawiony w dowolnym miejscu, bez konieczności wykonywania fundamentu, bezpośrednio na gruncie. Ustawia się go za pomocą dźwigu samojezdnego. Organ odwoławczy nienależycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, nie wziął bowiem pod uwagę, że konstrukcja wsporcza będzie zamocowana do podstawy fundamentowej za pomocą śrub, a do niej zostanie przykręcony stalowy ramiak z kątowników. Powyższe również świadczy o tym, że roboty te polegają na instalowaniu. Nadto zarzucono organowi II instancji naruszenie art. 107 § 3 kpa, gdyż ograniczył się do stwierdzenia, że wnioskowane urządzenie reklamowe ze względu na to, iż jest budową nie może być zrealizowane metodą instalacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, ustosunkował się do zarzutów podniesionych w skardze i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż tryb postępowania związany z uzyskaniem pozwolenia na budowę jest konieczny z uwagi na to, że nośnik reklamowy, na którym jest montowana tablica reklamowa musi być zbudowany, co wymaga zachowania odpowiednich technologii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414) poprzez jego niezastosowanie. Problematyka stosowania właściwych procedur prawa budowlanego przy inwestycji polegającej na instalowaniu urządzeń reklamowych była wielokrotnie przedmiotem rozpoznania przez sądy administracyjne. Sąd w niniejszym składzie orzekającym podziela stanowisko, iż instalacja urządzeń reklamowych, niezależnie czy umieszczonych na budynkach, czy też bezpośrednio na gruncie, stanowi przedmiot regulacji art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane. Podkreślenia wymaga, iż w sprawie zastosowanie miał wskazany przepis, który w dacie wydawania decyzji miał brzmienie "pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych z wyjątkiem usytuowanych na obszarach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam ściennych podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Brzmienie tego znowelizowanego przepisu wskazuje, że z uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione są wszystkie roboty budowlane polegające na instalowaniu i remoncie tablic i urządzeń reklamowych za wyjątkiem wymienionych w cyt. przepisie, które sprawy niniejszej nie dotyczą. Urządzenie reklamowe będące przedmiotem niniejszego postępowania, którego projekt ze wszystkimi danymi technicznymi oraz materiałem fotograficznym, znajduje się w aktach administracyjnych, składa się z "nośnika reklamowego" o wymiarach 4,0 x 2,90 m oraz stopy fundamentowej i wysokości 5,40 m. Wątpliwości, a także odmienna ocenę wyrażaną nie tylko przez organy, ale także sądy administracyjne, wywołuje przepis art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego, który wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe zalicza do budowli, co wskazuje na konieczność zastosowania procedury zmierzającej do uzyskania pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się na ten temat podejmując liczne próby ujednolicenia orzecznictwa. Ostatecznie za trafny uznać należy pogląd wyrażony w "Prawo budowlane. Komentarz" pod red. prof. Z.Niewiadomskiego, str. 354, który sprowadził pojęcie "instalowania" tablic i urządzeń reklamowych do równoznacznego z pojęciem "montażu" i dopuścił jego zamienne stosowanie. Komentator w pełni zaaprobował pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 1311/04 "instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, przy czym ustawodawca nie uzależnił wyjątku wyszczególnionego w art. 29 ust. 2 pkt 6 ani od wielkości tablic i urządzeń reklamowych, ani też od tego, czy są to tablice lub urządzenia wkopane w ziemię, a więc trwale związane z gruntem, które można uznać za budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego". Sąd w składzie niniejszym w pełni aprobuje ten pogląd i czyni go podstawą uzasadnienia wyroku. Za przedstawionym sposobem rozumienia wymienionych przepisów przemawiają również względy związane ze stosowaniem wykładni celowościowej, wznoszenie (instalowanie) tablic i urządzeń reklamowych zarówno na budynkach jak i na gruncie, trwale z nim związanych, wymaga stosowania możliwie najprostszych procedur. Instalacja reklamy z natury swej wymaga szybkich działań. Długotrwałość postępowania niweczy najczęściej celowość instalowania reklamy. Należy zauważyć, że przyjęcie za wystarczające dokonanie zgłoszenia, nie niweczy możliwości kontroli zmierzającej do możliwości uzyskania pozwolenia na budowę z przyczyn i w trybie określonym w art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie wniesienie sprzeciwu uzasadnione było wyłącznie tym, że w ocenie organu przeprowadzenie robót budowlanych wymagało pozwolenia na budowę, a wymóg ten miał wynikać wprost z przepisów prawa. Takie stwierdzenie, jak wykazano, nie jest słuszne. Z tej też przyczyny uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., a w punkcie III wyroku określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.). /-/ W.Batorowicz /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga MarK