II SA/Bd 786/06

Dnia 23 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności wynikających z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej 1. oddala skargę, 2. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy adwokatowi M. B. kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 12 ust. 1 i art. 16 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił W. K. umorzenia należności wynikających z wypłaconej na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] 2005 r. zaliczki alimentacyjnej na dzieci D. K. i M. K. Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5%. Rozpatrując wniosek W. K. organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że w dniu 20 kwietnia 2006 r. wpłynął wniosek W. K. o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej motywującego swój wniosek tym, iż przebywa w Zakładzie Karnym w T. Ponadto organ stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, bowiem strona nie wykazała, aby sytuacja dochodowa i rodzinna uzasadniały umorzenie należności. Odwołując się od decyzji Prezydenta Miasta B. W. K. podniósł, że z uwagi na jego trudną sytuację życiową i materialną nie jest w stanie płacić bieżących i zaległych alimentów, dlatego też wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania W. K. decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uzasadniając swoje stanowisko podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji wskazując jednocześnie, iż podnoszone w odwołaniu okoliczności, dla których wnosi odwołujący o umorzenie wypłaconej na rzecz dzieci zaliczki alimentacyjnej nie zasługują na uwzględnienie i zastosowanie treści art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej tym bardziej, że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym gdzie ma całodzienne utrzymanie, natomiast po jego opuszczeniu winien podjąć zatrudnienie, co przyczyni się do polepszenia jego sytuacji życiowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną, podnosząc jednocześnie, iż nie uchyla się od spłaty rosnącego zadłużenia, jednakże jego możliwości finansowe, nawet biorąc pod uwagę, że pracuje w Zakładzie Karnym, nie wystarczą na zaspokojenie zaległości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie bezsporne pozostają okoliczności stanu faktycznego, spór odnosi się natomiast do interpretacji postanowień art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, określającego podstawy umorzenia wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, który stanowi, że "organ właściwy wierzyciela może umorzyć należność dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób". Posłużenie się przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotem "może" wyraźnie wskazuje, że wydawane na jego podstawie decyzje administracyjne mają charakter uznaniowy. Nie oznacza to oczywiście, że mogą być one podejmowane w sposób dowolny. Organy administracji ograniczone są bowiem w tym zakresie postanowieniami przytoczonego przepisu wyraźnie wskazującego, że w tym zakresie powinno brać się pod uwagę sytuację dochodową osoby zobowiązanej i rodziny tych osób". Nie można jednak zapominać również o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z postanowieniami art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci mają charakter obligatoryjny. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie na podstawie art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej powinno mieć miejsce tylko wówczas gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych. Okolicznością taką nie jest odbywanie kary pozbawienia wolności, gdyż stanowi ona efekt zabronionych działań zobowiązanego. Za wyjątkową nie może być bowiem uznana sytuacja będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Dlatego też w tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należy uznać za prawidłowe. Wskazały, one bowiem, że fakt odbywania kary pozbawienia wolności nie może uzasadniać umorzenia zaliczek alimentacyjnych, zwróciły uwagę na to, że skarżący ma zapewnione całodobowe utrzymanie, a po odbyciu kary będzie mógł podjąć pracę co powinno umożliwić spłatę zaległości. W związku z tym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta w granicach uznania administracyjnego i jako taka nie narusza prawa, a zatem Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z postanowieniami art. 200 cytowanej ustawy.