I OSK 638/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak Jerzy Stankowski Protokolant Katarzyna Malinowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Op 476/05 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby więziennej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza na rzecz W. M. od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu kwotę 72 (siedemdziesiąt dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 7 lutego 2006r sygn. akt IISA/Op 476/05 uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego po zwolnieniu ze służby. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Generalny Służby Więziennej zwolnił W. M. ze służby z dniem [...], z uwagi na orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] decyzją personalną z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej kpa) oraz art. 31 ust. 1 pkt 4, art. 97, art. 100 ust. 1 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761, ze. zm.), przyznał W. M. świadczenie pieniężne w wysokości 3 075 zł, od 1 grudnia 2003r na okres roku. Od decyzji tej odwołanie złożył W. M., zarzucając brak rozstrzygnięcia o innych przysługujących mu uprawnieniach, przewidzianych w z art. 110 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby z powodu orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby, wypłaca się przez okres roku świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W dniu rozwiązania stosunku służbowego kpt. W. M. przysługiwało uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami w łącznej wysokości 3 075 zł. Kwota ta obejmowała uposażenie zasadnicze na stanowisku starszego inspektora – 1 529 zł, dodatek za wysługę lat – 383 zł, dodatek za stopień kapitana Służby Więziennej – 813 zł oraz dodatek służbowy – 350 zł. Wysokość należnego świadczenia obliczono zatem prawidłowo. Zaskarżona decyzja dotyczyła wyłącznie powyższego świadczenia. Uprawnienia do innych należności finansowych związanych ze zwolnieniem ze służby zostały rozstrzygnięte innymi, odrębnymi decyzjami. Zarzuty naruszenia przepisów art. 110 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej są zatem bezzasadne. Decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu W. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć organów obu instancji, ewentualnie ich uchylenie i rozpoznanie sprawy co do istoty. Ponownie wskazał na nieuwzględnienie jego prawa do odprawy i innych należności wynikających z art. 110 ust. 1 pkt 1-4 i art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. Zarzucił również, że organ naruszył art. 38 powołanej ustawy, nie uwzględniając wniosku skarżącego o skierowanie na komisję lekarską, co pozbawiło go możliwości uzyskania aktualnego orzeczenia lekarskiego o stanie zdrowia i przydatności do służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu powołanym wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 ze zm), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że rozpoznając sprawę, sąd administracyjny bada stan prawny i faktyczny z chwili wydania zaskarżonego aktu. Nie jest to jednak zasada absolutna, gdyż w niektórych przypadkach niezbędne jest uwzględnienie także zdarzeń zaistniałych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie należało zaś wziąć pod uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2005 sygn. akt II SA/Wa 1209/04 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby. Obie te decyzje stanowiły podstawę rozstrzygnięć będących przedmiotem niniejszego postępowania, wydanych na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Stosownie do tego przepisu określone w nim świadczenie pieniężne wypłaca się funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby. Należy więc uznać, że w sytuacji, gdy decyzje dotyczące rozwiązania z W. M. stosunku służbowego zostały uchylone, decyzje związane w przyznaniem świadczenia pieniężnego, przysługującego funkcjonariuszom zwolnionym ze służby, wydane zostały z naruszeniem art. 113 ust. 1 cyt. ustawy. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonych aktów. W tej sytuacji rozważanie pozostałych zarzutów skargi stało się zbędne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, bądź o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, jak również o zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów art. 2, art. 7 i art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierespektowanie zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażające się oceną legalności zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego nieistniejącego w dacie wydawania decyzji, 2) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, polegające na uznaniu, że organ naruszył ten przepis przyznając skarżącemu, zwolnionemu ze służby decyzją podlegającą wykonaniu, świadczenie przewidziane ustawą, 3) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji i ocenę tej decyzji według stanu faktycznego z daty wyrokowania, 18 miesięcy po wydaniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu wydawania zaskarżonej decyzji – [...] – istniały podstawy faktyczne i prawne do jej podjęcia. Niewydanie decyzji stanowiłoby wówczas naruszenie prawa i prowadziłoby do słusznego zarzutu bezczynności organu. W obrocie prawnym funkcjonowała wówczas decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] o zwolnieniu W. M. ze służby, opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności, z uwagi na potrzebę ochrony zdrowia strony. Decyzja ta podlegała wykonaniu. Została ona wyeliminowana dopiero z dniem 8 listopada 2005r, w dacie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r. W stanie faktycznym i prawnym obowiązującym w czasie rozstrzygania przez organ o przyznaniu świadczenia pieniężnego nie można zatem uznać, że decyzja naruszała art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] stanowił art.113 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207,poz. 1761, ze. zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariuszowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby między innymi na podstawie art.39 ust.2 pkt.1,wypłaca się co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze Służby Więziennej świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że w dacie podjęcia powyższych rozstrzygnięć została wydana decyzja o zwolnieniu W. M. ze służby z uwagi na orzeczenie przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym ze skarżącym rozwiązano stosunek służbowy z dniem [...], a omawiane świadczenie przyznano od 1 grudnia 2003r w wysokości przewidzianej we wskazanej normie. Rozstrzygnięcia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu i Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] obowiązujących w tym czasie przepisów prawa, w tym art.113 ust.1 cyt. ustawy o Służbie Więziennej, nie naruszały. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenie tych decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt.1a w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 ze zm - powołanej dalej jako P.p.s.a.). Zauważyć jednak należy, że art.145 § 1 P.p.s.a. reguluje także inne podstawy prawne wyroku uwzględniającego skargę. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt.1 lit.b powołanej ustawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny uchyla zatem decyzję we wszystkich przypadkach wymienionych w art.145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art.146 § 1 lub § 2 k.p.a. (por. m.innymi T.Woś w: T.Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, 2005r, str.458). Według art.145 § 1 pkt.8 k.p.a." W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: decyzja została wydana w oparciu o inną decyzje lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Decyzje w przedmiocie omawianego świadczenia organy podjęły bowiem na podstawie decyzji o zwolnieniu W. M. ze Służby Więziennej, które następnie zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 sygn. akt II SA/Wa 1209/04. Wypełnia to dyspozycję przewidzianą w art.145 § 1 pkt.8 k.p.a. i stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięć Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu i Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w oparciu o przesłankę określoną w art.145§ 1 pkt.1 lit.b ustawy P.p.s.a. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, należy przyznać, że ponieważ w świetle art.133 § 1 P.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, decydujące znaczenie ma stan faktyczny istniejący w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiany tego stanu, zaszłe po wydaniu ostatecznej decyzji, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyjątek od tej zasady stanowią jednak zdarzenia przewidziane w art.145 § 1 pkt.7 i pkt.8 k.p.a.(M.Jaśkowska, M.Masternak, E.Ochendowski "Postępowanie sądowoadministracyjne ",Wydawnictwo LexisNexis, 2004r, str.150). Okoliczności takie w niniejszej sprawie miały miejsce. Zostały one dostrzeżone, ale błędnie zakwalifikowane przez Sąd I instancji. Z powyższych względów uchylenie przez WSA w Opolu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji było prawidłowe, z tym że podstawę wyroku Sądu I instancji powinien stanowić nie art. 145§ 1 pkt.1 lit.a lecz art.145§ 1pkt.1 lit.b ustawy P.p.s.a.. Dlatego na podstawie art. 184, art.188 i art.204 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.