I SA/Łd 1461/06

Dnia 19 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 roku przy udziale - sprawy ze skargi M. Ch. i F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2005 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz W. O. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę 22 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 67 a § 1, pkt 3 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej po ponownym rozpatrzeniu wniosku F. B. i M. Ch. odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. A15 w łącznej wysokości 138,00 zł za 2005 rok ( II, III i IV raty tego podatku ) . Uzasadniając decyzję Prezydent poinformował, iż decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] uchylono decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia skarżącym wnioskowanej zaległości w podatku od nieruchomości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium postawiło zarzut braku udziału w postępowaniu podatkowym wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Przedstawiając stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie Prezydent Miasta S. wyjaśnił, że skarżące zwróciły się o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości z uwagi na ich trudną sytuację majątkową. W ocenie organu trudna sytuacja finansowa nie została potwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego. Wyjaśnił, iż z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 15 grudnia 2005 roku, wynika, że F. B. utrzymuje się z emerytury w wysokości 495,57 zł miesięcznie. Wydatki takie jak energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości oraz wydatki na zakup lekarstw to kwota 105,00 zł miesięcznie. Natomiast M. Ch. była osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w S. figuruje od 19 marca 1990 roku. W okresie pozostawania bez pracy M.Ch. otrzymała dwie oferty pracy ( przyuczenie do zawodu szwaczki i propozycja pracy na stanowisku przedstawiciela handlowego w Przedsiębiorstwie Produkcyjno Handlowym A w S.), które nie zostały przyjęte. Ponadto została skierowana na kurs "Obsługi Komputera", który ukończyła w dniu 1 sierpnia 1997 roku. Organ stwierdził także, że rodzina nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.. Na podstawie informacji otrzymanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Prezydent ustalił, iż F.B. uzyskała w 2003 roku dochód w wysokości 6.592,12 zł, a w 2004 w wysokości 6.731,06 zł, brak jest natomiast informacji o uzyskanych dochodach M. Ch.. Organ podatkowy I instancji, powołując się na art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, iż umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną o wyjątkowym charakterze, stanowi bowiem wyłom od zasady równości i powszechności opodatkowania, Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą dechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać powinny wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Prezydent wskazał, iż podatek od nieruchomości należy do grupy podatków majątkowych, co oznacza, że jest podatkiem wiążącym się z posiadaniem majątku. Nie jest ona jednakże w żaden sposób uzależniony od dochodów ani korzyści uzyskiwanych z danej nieruchomości, ani tym bardziej warunków materialnych podatnika, a obowiązek jego zapłaty wynika z samego faktu władania nieruchomością. W podsumowaniu uzasadnienia decyzji organ I instancji uznał, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w przypadku M.Ch. i F.B. w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako ważny interes podatnika, ani też nie wystąpiły przesłanki o charakterze interesu publicznego. W ocenie Prezydenta trwająca od kilku lat trudna sytuacja finansowa skarżących, wynikająca z niskich dochodów nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych. W odwołaniu od powyższej decyzji M.Ch. i F.B. domagały się jej zmiany poprzez umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Podniosły zarzut, iż organ podatkowy I instancji, wbrew wytycznym Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie ustalił, czy pobranie podatku od nieruchomości zagraża egzystencji podatniczek. W szczególności nie zasięgał informacji, czy skarżące korzystały z pomocy Polskiego Czerwonego Krzyża i Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w S.. Stwierdziły, że w art. 22 i art. 67 Ordynacji podatkowej mowa jest o ważnym interesie podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Przytaczając definicje wyrazu "egzystencja" stwierdziły, iż organ podatkowy I instancji powinien ustalić w jakich warunkach materialnych podatniczki znajdują się i czy pobranie podatku zagrażać będzie ich egzystencji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na postawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Odnosząc się do żądania zmiany decyzji i umorzenia zaległości podatkowej Kolegium stwierdziło, że przepisy Ordynacji podatkowej nie dopuszczają zmiany zaskarżonej decyzji w postępowaniu odwoławczym, lecz jedynie jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, o ile doszło do uchybień proceduralnych. Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie organ I instancji, przestrzegając zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej oraz zasady czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, wyrażonej w art. 124 § 1 Ordynacji podatkowej, umożliwił skarżącym wskazanie okoliczności faktycznych uzasadniających zastosowanie ulgi podatkowej oraz ich poparcie odpowiednimi dowodami. Wydanie decyzji Prezydenta Miasta S. zostało poprzedzone wezwaniem M.Ch. i F.B. w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiały dowodowego. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący i poddany analizie, której wyniki zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji, od której wniesiono odwołanie. Kolegium podzieliło przy tym twierdzenie Prezydenta Miasta S. , iż sama trudna sytuacja materialna podatniczek, utrzymująca się od szeregu lat, sama w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania wnioskowanej ulgi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.Ch. i F.B. zarzuciły organom rozpatrującym ich sprawę naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyznały, iż zgodnie z art. 22 § 2 i art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organy o umorzeniu zaległości podatkowej orzekają na zasadach uznania administracyjnego. Stwierdziły jednakże, iż wydanie decyzji powinno być poprzedzone wnikliwym zebraniem i oceną materiału dowodowego, czego organy podatkowe zaniedbały. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przytoczył argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zasady przyznawania ulg w spłacie zobowiązania podatkowego uregulowane są obecnie w Dziale III Rozdziale 7a Ordynacji podatkowej Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a w szczególności w art.67a § 1 pkt.3 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Postępowanie w zakresie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych winno odbywać się w dwóch fazach. Pierwsza obejmuje ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki , o których jest mowa w art. 67a § 1 to znaczy, czy za umorzeniem zaległości podatkowych, w całości lub części przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. W razie ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione organy podatkowe winny wydać decyzję odmowną. Z kolei stwierdzenie, że przesłanki te są spełnione samo przez się nie oznacza, że organ jest zobowiązany do wydania decyzji umarzającej zaległości. W takiej sytuacji "może", ale "nie musi" umorzyć zaległości. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości pozostaje wyłączną domeną organów podatkowych, nie podlega kontroli sądowo - administracyjnej. Jego istotą jest uznanie administracyjne. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. W szczególności nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego ( art.187 § 1 Ordynacji podatkowej ), dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych ( art.122 Ordynacji podatkowej ), co poprzedzało wszechstronne i wnikliwe rozważenie całokształtu materiału dowodowego Przed wydaniem decyzji skarżące zawiadomione zostały, w terminie siedmiu dni przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, o możliwości wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w trybie przewidzianym w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Również przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze umożliwiono stronie skarżącej zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w tym zakresie. Organy postępowały, zatem zgodnie z wyrażoną w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zasadą czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Wreszcie uzasadnienie decyzji zgodne jest z wymogami art.210 § 4 Ordynacji podatkowej W decyzjach organów zarówno I jak i II instancji przedstawione zostały w sposób prawidłowy i wystarczający przesłanki na podstawie, których odmówiono skarżącym umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. Organy podatkowe zasadnie wskazały, że skarżące M.Ch. oraz F.B. znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż jedynym źródłem dochodów tej rodziny jest emerytura F.B. w wysokości około 500 złotych miesięcznie netto, a stałe koszty związane z utrzymaniem budynku oraz zakupem leków oscylują wokół kwoty 120 złotych miesięcznie. Organy prawidłowo ustaliły także, że mimo tak trudnej sytuacji materialnej M.Ch., będąca od 1990 roku osobą bezrobotną, nie skorzystała z ofert zatrudnienia. Zasadnie także trudności materialne skarżących uznane zostały za mające charakter trwały. Należy w tym miejscu wskazać na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie, z którym umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, stanowi bowiem odstąpienie od zasady powszechnego opodatkowania, a zatem również wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Powinny to być zatem tego rodzaju okoliczności, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2003 roku, I SA/Łd 746/01, Biuletyn Skarbowy 2004 r. nr 6 str. 30; z dnia 16 stycznia 2003 roku, SA/Sz 945/01, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2004 r. nr 4 poz. 88 ). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, a także prawidłowo ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego, nie można mieć najmniejszych wątpliwości, co do tego, że po stronie skarżących nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi. Należy także wskazać, że mimo bardzo niskich dochodów rodziny, M.Ch. odrzuciła oferty pracy . Pozbawiła się w ten sposób możliwości poprawienia sytuacji materialnej gospodarstwa domowego, a tym samym trudno uznać, aby obiektywne problemy finansowe skarżących były od nich także niezależne. Podnieść należy w tym miejscu, że nawet trudna sytuacja życiowa podatnika, czy też wystąpienie przesłanek do umorzenia zaległości, takich jak ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, nie obligują organów podatkowych do zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wybór bowiem rozstrzygnięcia zależy jedynie od organu podatkowego, który powinien wydać decyzję po przeanalizowaniu dostępnego materiału dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 roku, I SA/Gd 197/99, LEX nr 76073; z dnia 13 października 2000 roku, III SA 3416/99, LEX nr 47090 ) Reasumując Sąd stwierdził, iż postępowanie w sprawie wniosku F.B. oraz M.Ch. o umorzenie zaległości podatkowej przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Organy podatkowego dokonały analizy dostępnego materiału dowodowego, nie przekroczyły przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Argumentacja organów obu instancji jest zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logiki. Decyzje wydane zarówno przez Prezydenta Miasta S. oraz przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawierały wskazanie przesłanek na podstawie, których organ odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej ulgi. Organ II instancji odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów wysuwanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach należnych pełnomocnikowi orzeczono na podstawie art. 250 powołanej w tym akapicie ustawy oraz § 18 ust.1 pkt.1 lit. a w związku z § 6 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U 163 poz.1348 z późniejszymi zmianami ).