II SA/Ke 531/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz M.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 531/06 UZASADNIENIE Wnioskodawca M. T. we wniosku z dnia 23 sierpnia 2000 roku, skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych domagał się wydania decyzji o przyznaniu mu uprawnień do świadczenia pieniężnego, przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr.87 poz.395), w związku z tym, że był deportowany do pracy przymusowej w okresie od stycznia 1940 r. do grudnia 1944 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, albowiem wniosek o przyznanie tego świadczenia złożony został po terminie określonym w art. 4 ust. 5 cytowanej ustawy, tj. po dniu 31 grudnia 1999 r. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. W wyniku rozpoznania wniosku M. T. o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], potwierdzając fakt, iż wniosek o przyznanie uprawnienia został złożony po ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przed dniem 1.I.2004 r. do NSA, rozpatrując skargę M. T. na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 roku, sygn. akt II SA/Kr 1269/01 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 czerwca 2003 roku (sygn. akt. P 24/02 - Dz.U. Nr 110 poz. 1060) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co daje możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art.145a § 1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich M. T.. Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia 11 sierpnia 2004 r. wydał decyzję, którą na podstawie art. 154 kpa oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), uchylił własną decyzje z dnia [...] roku oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wobec faktu, że strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania, ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji, pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna może być zmieniona lub uchylona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Od w/w decyzji M. T. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy "z uwzględnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2004 roku". W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit a i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], podnosząc w uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. "represją" jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Skarżący nie spełniał tego wymogu, gdyż w w/w okresie pracował przymusowo w miejscowości S., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w KIelcach złożył M. T. zarzucając, iż organ nie uwzględnił wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie a nadto, że w stosunku do niego winna być zastosowana ustawa z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42 z 2002 roku, poz. 371), a nie ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395). Wyrokiem z dnia 9 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] z uwagi na to, że po raz kolejny rozpoznając sprawę organ nie zastosował się do wskazań i oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i sam dokonał zmiany trybu postępowania administracyjnego na tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracyjny może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem przepis art. 154 kpa nie mógł być w ogóle w sprawie niniejszej zastosowany. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...] na podstawie art. 2 pkt 2 lit a i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił M.T. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. Rozpoznając wniosek M. T. o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit a i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit a i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego (także małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terenie państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę. Skarżący wykonywał pracę przymusową na terytorium Polski - w miejscowości S., powiat S.- w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. T. zarzucając nie zastosowanie się po raz kolejny do wyroków sądów. Podniósł, że mija 65 lat od jego aresztowania przez okupanta niemieckiego, który to fakt jest pomijany przez organ administracyjny, który winien otaczać troską i opieką ofiary faszyzmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w jej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę procesową decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, przy czym decyzja ta winna być precyzyjnie określona, ponieważ rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji jest jednym z elementów najistotniejszych każdej decyzji administracyjnej. Tymczasem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie rozpoznając wniosek M. T. o ponowne rozpoznanie sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...], podczas gdy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczył decyzji z [...] Nr [...]. Obie decyzje noszą wprawdzie ten sam Nr, jednak nie można domniemywać, że chodzi o tę samą decyzję. Częścią składową decyzji jest też uzasadnienie faktyczne i prawne, które służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, jednak zdaniem Sądu rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie badając sprawy merytorycznie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).