I SA/Ke 241/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) adwokatowi L. D. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Wnioskiem z dnia 18 lutego 2004r. M.B.zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za lata od 1998 do 2001r. włącznie, w kwocie 377,55 zł., obciążającego nieruchomość położoną w K., przy Alei N.. W uzasadnieniu wnioskodawczyni powołała się na trudną sytuację rodzinną i materialną, m.in. niskie dochody, samotne wychowywanie dwójki nieletnich dzieci, z których jedno jest niepełnosprawne. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] znak [...], odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej uznając, że w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika, który warunkuje uwzględnienie wniosku. Decyzją z dnia [...]. numer [...]Samorządowe Kolegium Odwoławczego, nie uwzględniwszy odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W wyniku wniesionej przez M. B. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 września 2005r. sygn. akt I SA/Ke 124/05 uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. I tak ponownie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] znak [...], odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 67 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / t.jedn.Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm./, które pozwoliłyby załatwić wniosek pozytywnie. W uzasadnieniu podano, że M.B. oraz J. B. są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej, a położonej w K. przy Al. N. W kolejnych latach 1998 do 2001 organ podatkowy ustalił współwłaścicielom zobowiązanym solidarnie podatek za te lata w kwocie 482,60zł., która została uiszczona. Wobec złożenia przez J. B. w dniu 9 kwietnia 2002r. wykazu, w którym ujawniono dodatkowo budynek garażowy z wiatą o powierzchni 41,70m2 oddany do użytkowania 17 grudnia 1997r. organ wznowił postępowania i w ich wyniku wydane zostały dnia 26 kwietnia 2002r. decyzje ustalające dodatkowy podatek w kwocie 758,90zł. Decyzje, jak stwierdza organ, doręczone zostały J. B. w dniu 29 maja 2002r., zaś decyzje wysłane na adres M.B. w K. ul. K. nie zostały podjęte w terminie, a wobec tego uznano, że zostały doręczone w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Dokonano wpłaty tylko kwoty 381,35zł, pozostało do zapłaty 377,55zł. Rozpatrując sprawę ponownie organ doszedł do wniosku, że nie zachodzi w sprawie przesłanka z art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa tj. ważny interes podatnika. Rozważył wszystkie okoliczności i dokumenty zgromadzone w postępowaniu co do sytuacji życiowej i materialnej M. B., która po rozwodzie wychowuje i utrzymuje dwoje dzieci w wieku 19 i 15 lat, w tym jedno niepełnosprawne. Te okoliczności, zdaniem organu, nie dają podstaw do umorzenia zaległości podatkowej. Dalej stwierdzono, że zarówno M. B., jak i J. B. nie udowodnili, a przeprowadzone postępowanie nie wykazało, iż nastąpiły zdarzenia losowe niezależne od nich, którym nie mogli zapobiec, a które spowodowały obniżenie zdolności płatniczych w stopniu uniemożliwiającym zapłatę zobowiązania podatkowego. Nadto podkreślono, że solidarna odpowiedzialność za uregulowanie podatku od nieruchomości powoduje, że umorzenie zaległości miałoby uzasadnienie dopiero wówczas, gdyby obydwie osoby odpowiedzialne solidarnie wykazały i udowodniły, że każda z nich spełnia określone przepisami warunki, wskazujące na konieczność udzielenia pomocy w zapłacie. J. B. nie reagował na zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu z wniosku M. B., nie dał wyrazu, że jest zainteresowany umorzeniem zaległości, a zatem brak jest dowodów na to, że nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, tym bardziej, że jak oświadczyła wnosząca J. B. wynajmuje przedmiotową nieruchomość na prowadzenie działalności gospodarczej i z tego tytułu osiąga dochody. W złożonym odwołaniu, nie zgadzając się z wdanym rozstrzygnięciem, M.B. jeszcze raz przedstawiła swoją złą sytuację, głównie materialną. Decyzją z dnia [...] numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. I na tę decyzję M.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr.153 poz.1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak więc wyeliminować z obrotu prawnego można decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art.145 § 1 pkt 1) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. W niniejszej sprawie skarga na uwzględnienie zasługuje. Decyzja o umorzeniu lub odmowie umorzenia zaległości podatkowej w trybie art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /art. 67 ma nadal zastosowanie w tej sprawie pomimo zmian ustawy Ordynacja podatkowa z dniem 1 stycznia 2005r. zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 25 § 2 ustawy z 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 143, poz. 1199 ze zm./ rzeczywiście podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że od oceny organu zależy, czy w konkretnej sprawie uzna on całkowite lub częściowe umorzenie zaległości za uzasadnione w myśl tego przepisu. Organ podatkowy może, lecz nie musi uwzględnić wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Jednakże decyzja organu musi być podjęta po przeprowadzeniu stosownego postępowania, prowadzącego do ustalenia okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy oraz ich analizy w celu stwierdzenia, czy zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, dający podstawę do umorzenia zaległości podatkowej. Ten proces winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanych orzeczeń. Sądowa kontrola takich decyzji ogranicza się więc głównie do badania, czy w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych, które miałyby wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ postępowanie takie przeprowadził, jednakże doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 91 w/w ustawy Ordynacja podatkowa, a w konsekwencji art. 67 tej ustawy. Przepis art. 91 przewiduje, że do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe, która występuje w sprawie jak chodzi o zobowiązanie współwłaścicieli nieruchomości podlegającej podatkowi od nieruchomości, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Zastosowanie w sprawie będzie więc miał m.in. art. 373Kc , zgodnie z którym zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników. Przechodząc na grunt podatkowy oznacza to, że umorzenie zaległości podatkowej oznacza odstąpienie przez wierzyciela od możliwości uzyskania świadczenia jedynie w stosunku do tego dłużnika, który o umorzenie wnosił. Natomiast obowiązek zapłaty zaległości podatkowej ciąży nadal na pozostałym dłużniku, czy dłużnikach. Ponadto zauważyć należy, że udzielenie ulgi w zapłacie należności ma charakter osobisty, związany z indywidualnymi okolicznościami występującymi w życiu wnioskodawcy. Tylko ocena tych indywidualnych przesłanek może stanowić podstawę rozstrzygnięcia o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej tej konkretnej osobie. Tak więc, biorąc pod uwagę powyższe, rozważając okoliczności podane przez stronę, organ bierze pod uwagę te z nich, które dotyczą wnoszącego o zastosowanie ulgi w zapłacie podatku. Natomiast jako naruszające przepisy art. 91, a w konsekwencji art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa należy uznać stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w sprawie, że badaniu podlega sytuacja życiowa obu dłużników solidarnych / należy rozumieć, że także i kilku, jeśli występują w sprawie/, gdyż tylko w przypadku, gdy wszyscy ci dłużnicy wykażą, że nie są w stanie zaległości zapłacić, możliwe jest jej umorzenie. Stąd w uzasadnieniu analiza sytuacji nie tylko skarżącej wnoszącej o ulgę, ale także współwłaściciela nieruchomości J. B. i wnioski, że skoro nie zareagował on na zawiadomienie o toczącym się postępowaniu z wniosku M. B., to nie jest on zainteresowany umorzeniem tej zaległości, a zatem brak dowodów, że nie jest on w stanie zaległości zapłacić. Tym bardziej, że przedmiotową nieruchomość wynajmuje na prowadzenie działalności gospodarczej osiągając dochody. A więc wniosek skarżącej został rozpatrzony, a sprawa rozstrzygnięta, także i w oparciu o okoliczności dotyczące osoby nie wnoszącej o ulgę, i to okoliczności, jak przedstawia organ, nie przemawiające za jej przyznaniem. Tak więc ustalając sytuację faktyczną mającą znaczenie w sprawie pod kątem istnienia nadzwyczajnych względów przemawiających, bądź nie, o przyznaniu ulgi, ustaleniami objęto okoliczności nie tylko "ważnego interesu podatnika" z art.67 ustawy Ordynacja podatkowa, ale także okoliczności nie mogące mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy tj. dotyczące innego podatnika. Zatem naruszenie w/w art. 91 oraz art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż być może okoliczności te, wiążące się z osobą J. B., przesądziły o odmownym załatwieniu wniosku skarżącej. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ze zm./ - orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./.