I SA/Lu 455/06
WyrokWSA w Lublinie2007-02-28
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Halina Chitrosz, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, stosując najwyższe stawki do wszystkich gruntów i budynków będących w posiadaniu przedsiębiorcy, mimo podnoszonych przez niego argumentów o niemożności ich wykorzystania do działalności gospodarczej ze względów technicznych lub prawnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu technicznego budynków i budowli oraz sposobu wykorzystania gruntów ornych, co jest niezbędne do prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę nie przesądza o jej związku z działalnością gospodarczą, jeśli istnieją obiektywne przeszkody techniczne uniemożliwiające jej wykorzystanie.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2005 r., wykazując znacznie niższe zobowiązanie niż organ podatkowy pierwszej instancji, który określił je na kwotę 310.467,90 zł, a następnie po ponownym postępowaniu na 408.009,80 zł. Spółka kwestionowała zastosowanie najwyższych stawek podatkowych, podnosząc m.in. kwestie stanu technicznego budynków, klasyfikacji gruntów oraz ograniczeń prawnych w ich wykorzystaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając zarzuty spółki za bezzasadne. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega wykonaniu, nakazując jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Magda Gryzek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2007r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 4081 (cztery tysiące osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem wpisu od skargi od którego skarżąca była zwolniona.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z.o.o. z siedzibą w R. F. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] marca 2006r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w złożonej deklaracji na podatek od nieruchomości na 2005 r. Spółka wykazała w części grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i grunty pozostałe, budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i budynki lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym oraz część wartości budowli przyjmowanych do naliczenia podatku od nieruchomości. W przedłożonej deklaracji podatnik wykazał wysokość obliczonego podatku w kwocie 11.509.45 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji zakwestionował wysokość podatku od nieruchomości wykazanego w deklaracji i określił jego wysokość w decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. w kwocie 310.467,90 zł . Z uwagi na uchylenie tej decyzji do ponownego rozpatrzenia, organ podatkowy pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, celem wyjaśnienia kwestii budzących wątpliwości powołał biegłego rzeczoznawcę oraz dokonał oględzin nieruchomości. W wyniku tego postępowania ustalił , iż [...] Spółka z.o.o. jest właścicielem budynków i urządzeń oraz wieczystym użytkownikiem gruntów nabytych aktem notarialnym z dnia [...].05.2002 r. o powierzchni 2,4998 ha tj. działek [...], [...]i [...]. Grunty te Spółka nabyła pod nazwą "[...]" Spółka z.o.o. z siedzibą w C. M . Tego samego dnia tj. 28 maja 2002 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki "[...]", na którym podjęło uchwałę o zmianie nazwy firmy i siedziby spółki na "[...]" spółka z o.o. z siedzibą w R. F. Ponadto ustalono, że dnia [...]grudnia 2003 r. aktem notarialnym nr [...] spółka [...] nabyła użytkowanie wieczyste działek o numerach [...], [...] i [...] o łącznym obszarze 42,8533 ha położonych w R. F. oraz budynki, budowle i inne urządzenia znajdujące się na tych działkach . W dniu 9 września 2003 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki "[...]" ponownie postanowiło o zmianie nazwy i siedziby Spółki na ,,[...]" spółka z o.o. z siedzibą w R.F. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że wpisu do rejestru przedsiębiorców spółki pod nazwą "[...]r" dokonano 20 stycznia 2004 r. Powyższe ustalenia wskazują na to, że [...] spółka z o.o.. ( w okresie od 28.05.2002 r. do 20.01.2004 r. występująca pod nazwą [...] spółka z o.o.) pozostawała i nadal pozostaje użytkownikiem wieczystym gruntów wpisanych do KW [...] o pow. 2,4998 ha sklasyfikowanych jako "Ba" oraz budynków o powierzchni zabudowy ogółem 3065 m2, ponadto jest właścicielem budynków o powierzchni zabudowy ogółem 5.781 m2,, budowli i urządzeń oraz posiada prawo wieczystego użytkowania gruntów o powierzchni 42,8533 ha sklasyfikowane jako użytki kopalniane ( 42.6265 ha) i grunty orne ( 0,2268 ha ) Organ podatkowy biorąc pod uwagę zapis art. 2 ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, w związku z art. 1 a ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz analizując zakres działalności Spółki wyszczególnionej w Krajowym Rejestrze Sądowym uznał. że Spółka jest przedsiębiorcą. Ustalił jednocześnie, że nie prowadzi działalności rolniczej lub leśnej. Powyższe ustalenia spowodowały, iż zastosowano do gruntów, budynków i budowli, przy czym do opodatkowanai budowli przyjęto wartość 98.783,00 zł, najwyższe stawki w podatku od nieruchomości i określono zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 408.009,80 zł.
W odwołaniu od decyzji Spółka podniosła, że rozstrzygnięcie organu podatkowego jest ewidentnym działaniem na jej szkodę, bowiem organ I instancji bezpodstawnie oraz niezgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, a pierwszą , podstawową nieprawidłowością , jest wysokość naliczonego podatku od nieruchomości w kwocie 408.009,80 zł , która to wartość jest nieproporcjonalna w stosunku do wartości majątku , bowiem w przypadku nie płacenia podatku gmina przejmie za długi obiekt będący przedmiotem opodatkowania w ciągu do 1,5 roku do 3 lat. Spółka kwestionuje także przyjęcie do wyliczenia zobowiązania podatkowego najwyższych stawek podatkowych ponieważ ,w jej ocenie, jest to działanie wbrew zapisom ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności art. 1a ust. 1 pkt 3. Zarzuciła także organowi pierwszej instancji, iż w decyzji powołał się na dane i fakty, które nie mają potwierdzenia w dostępnych Spółce materiałach, wniosła zatem o wyjaśnienie kiedy i jak ustalono powierzchnię zabudowy czterech budynków na gruntach ujętych w KW [...] i KW [...] a nadto o wyjaśnienie jakie grunty, w ocenie organu podatkowego, stanowią użytki kopalniane a jakie grunty orne . Spółka zarzuciła dalej, iż określając podstawę opodatkowania budowli nie wyjaśniono o jakie budowle chodzi. Organ podatkowy pierwszej instancji w rozstrzygnięciu pominął nadto fakt, że rozdzielnia ze stacją [...] oraz murowany budynek ciepłowni i kotłownia nie leżą w pełni na terenie Spółki, a ściany budynku obejmującego halę pieców oraz hale działu węglowego położone są na granicy działek. Pominięto także fakt, że część placu jest wykorzystywana przez okolicznych mieszkańców, tj. mieszkańców sąsiadujących z działką nr [...] od strony północnej , do swoich celów gospodarczych oraz na parking w sąsiedztwie biurowca cementowni. Spółka przyznała natomiast, iż nie prowadzi obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, a dokonuje obrotu jęczmieniem browarnym. W konkluzji odwołania wniosła o wydanie decyzji zgodnie z wniesioną w dniu 21 stycznia 2005 r. deklaracją podatkową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania. Wskazało, iż podatek od nieruchomości określony w zaskarżonej decyzji jest zobowiązaniem podatkowym, które powstaje z mocy prawa tj. wskutek zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy wiążą powstanie takiego zobowiązania. Skutkiem powstania zobowiązania z mocy prawa jest obowiązek samoobliczenia podatku przez podatnika. Podatnik więc zobowiązany jest do dnia 15 stycznia danego roku podatkowego złożyć organowi podatkowemu, właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklarację na podatek od nieruchomości. Kwota podatku wykazana w deklaracji jest kwotą do zapłaty. Bezspornym , w ocenie organu odwoławczego, jest fakt, że Spółka [...] jest wieczystym użytkownikiem gruntów o powierzchni 45,3531 ha sklasyfikowanych jako "Ba" ( tereny przemysłowe) i "K" ( użytki kopalniane), w tym 0.2268 grunty orne, a świadczy o tym wypis z rejestru gruntów. Jak wynika z wypisu z rejestru budynków, opinii rzeczoznawcy, protokołu oględzin - na gruntach tych znajdują się budynki, budowle i inne urządzenia. Z wypisu z rejestru budynków wynika, iż podatnik jest właścicielem budynków o powierzchni zabudowy 5.781,00 m2 ( KW [...]) oraz właścicielem budynków o powierzchni 3.065,00 m2 ( KW [...]), łącznie powierzchnia 8.846 m2. Do opodatkowania organ podatkowy przyjął budynki o powierzchni 7.418 m2.
W dniu 21 stycznia 2005 r. Spółka złożyła deklarację na podatek od nieruchomości, w której wykazała część gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ( 5.000 m2). Pozostałe grunty o powierzchni 448.531 m2 umieściła w pozycji grunty pozostałe - nieużytki, nie deklarując od tych gruntów w ogóle podatku. Natomiast w pozycji budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wykazała powierzchnię 361 m2 oraz w pozycji budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym wykazała budynki o pow. 195,2 m2. W pozycji zaś budowle, przyjęła do opodatkowania wartość budowli w wysokości 35.000,00 zł. W deklaracji wykazała podatek od nieruchomości za 2005 r. w wysokości 11.509,45 zł, którego kwota znacznie odbiega od wysokości podatku określonego przez organ podatkowy pierwszej instancji. Podatnik składając deklarację uznał, iż tylko część gruntów jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, natomiast pozostałe grunty stanowią nieużytek, gdyż są to tereny kopalniane z wyeksploatowanym złożem i tym samym nie podlegają w ogóle opodatkowaniu.. Wykazując powierzchnię budynków do opodatkowania Spółka pominęła budynki, które ze względu na stan techniczny nie mogą być wykorzystywane do prowadzonej działalności gospodarczej. Ustalając natomiast wysokość podatku od posiadanych budowli, do opodatkowania przyjęła wartość budowli nabytej aktem notarialnym nr [...] (KW [...]) z pominięciem budowli nabytych od Cementowni "[...]" S.A. (KW [...]).
Organ odwoławczy wskazał iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie podlegają zaś opodatkowaniu tym podatkiem grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Natomiast przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się ( zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa wart. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Oznacza to, iż wszystkie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy i podlegające podatkowi od nieruchomości, są w obecnym stanie prawnym związane z działalnością gospodarczą. Nie jest przy tym wymagane faktyczne zajęcie tych gruntów i wykorzystywanie ich na prowadzenie działalności gospodarczej, bowiem wystarczającym i jedynym warunkiem jest ich posiadanie. Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia, a nie jest ważne jak intensywne jest wykorzystywanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Nieruchomość taka mimo chwilowego jej niewykorzystywania z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą.
Powołując się na art. 1 a ust. 1 pkt 3 w/w ustawy organ odwoławczy wskazał, iż nie podlega opodatkowaniu najwyższą stawką ten przedmiot opodatkowania, który nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Względy techniczne, to te, które są związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystywanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot. Oznacza to, że wyłączenie gruntów z opodatkowania może mieć miejsce tylko w niektórych przypadkach np. w sytuacji chemicznego, radioaktywnego lub bakteriologicznego skażenia gruntu, które uniemożliwi jego użytkowanie, co więcej brak możliwości korzystania z przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych powinno zostać potwierdzone przez właściwy organ administracji. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających niemożliwość korzystania z gruntów ze względów technicznych, dlatego też zdaniem Kolegium nie budzi zastrzeżeń przyjęta przez organ I instancji powierzchnia gruntów posiadanych przez Spółkę do opodatkowania według najwyższej stawki. Zgodnie zatem z ustalonym stanem faktycznym, grunty o powierzchni 453531 m2, sklasyfikowane w ewidencji gruntów pod symbolem "Ba" ( tereny zabudowy przemysłowej), "K" (użytki kopalniane) i grunty orne podlegają w całości opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Z uwagi na to, iż Spółka nie kwestionowała stanowiska organu I instancji w sprawie opodatkowania budynku zajętego na prowadzenie działalności w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym Kolegium podzielając ustalenia dokonane w tym zakresie uznało, iż ten aspekt sprawy nie wymaga analizy.
Odnosząc się do zarzutów nieprawidłowego opodatkowania budynków organ odwoławczy wskazał, iż w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przy określaniu powierzchni użytkowej budynków przyjmowanej do naliczenia podatku korzystano z opinii rzeczoznawcy majątkowego oraz dokonano częściowych pomiarów budynków, a także sporządzono dokumentację fotograficzną. Nie dokonano całości pomiarów, bowiem, jak stwierdził organ I instancji, brak było dostępu do części budynku, co znalazło odzwierciedlenie w protokóle oględzin. Podczas prowadzonego postępowania. organ podatkowy kilkakrotnie wzywał Spółkę do złożenia niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji poddawał w wątpliwość. Podatnik jednak uchylał się od przedstawienia danych niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Organ wystąpił również do poprzedniego właściciela - Cementowni [...] o udostępnienie danych dotyczących powierzchni użytkowej budynków i wartości budowli, lecz odpowiedzi nie otrzymał. Wobec takiej sytuacji, organ podatkowy skorzystał z unormowań art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej, który upoważnia do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Szacowanie podstawy opodatkowania przyjął z uwagi na brak możliwości obmierzenia budynków przemysłowych. Przy wyliczeniu powierzchni użytkowej, posiadając dane z ewidencji budynków zastosował przelicznik korygujący 0,9 ( standard) do grubości ścian budynków. Metodą wskazaną wyżej organ podatkowy dokonał wyliczeń powierzchni użytkowej budynków wpisanych do KW 47640 (budynek wagi i budynek pakowni). W odniesieniu do budynków wpisanych do KW [...] ustalenia powierzchni użytkowej dokonał rzeczoznawca.
W wyniku tych czynności ustalono powierzchnię użytkową budynków przyjętych do opodatkowania ogółem 7.418 m2. Organ I instancji wskazał także, iż na działce Nr [...] znajduje się budynek stacji [...], która to działka i budynek będący w posiadaniu Zakładu Energetycznego sąsiaduje z działką Nr [...]. W księdze wieczystej nr [...] figuruje zapis o nieodpłatnej służebności gruntowej, polegającej na prawie przejazdu przez działkę Nr [...] wzdłuż działki na całej jej długości w celu umożliwienia dojazdu do działki Nr [...]. Ponadto organ podatkowy pominął przy opodatkowaniu znajdującą się na działce Nr [...] wiatę oraz zarys budynku bez zadaszenia ( fot. Nr 1) Rzeczoznawca zaś nie ujął do wyliczenia powierzchni użytkowej budynku warsztatów ( fot. Nr 6 str. 24 operatu szacunkowego).
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż Spółka na swoim terenie posiada budynki objęte gminną ewidencją zabytków. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ podatkowy uznał, iż przesłanki określone w tym przepisie nie zostały przez Spółkę spełnione, gdyż żaden budynek nie posiada indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, a nadto budynki te nie są utrzymywane i konserwowane zgodnie z wymaganymi przepisami .
Organ odwoławczy wskazał także, iż zły stan techniczny budynków, który stanowił główny powód pominięcia ich przez Spółkę w deklaracji do opodatkowania, nie stanowi podstawy do wyłączenia z opodatkowania. Względy techniczne występują wówczas, gdy budynki trwale nie są lub nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyłączenie zatem budynku z opodatkowania ze względów technicznych może mieć miejsce w przypadku wydania decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania w całości lub w części budynku ze względu na jego zły stan techniczny. Organem uprawnionym do jej wydania jest, na podstawie art. 68 ustawy - Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego. Sam natomiast fakt, że posiadany przez przedsiębiorcę budynek wymaga kapitalnego remontu, modernizacji i w związku z tym nie jest okresowo użytkowany, nie ma wpływu na wymiar podatku od nieruchomości. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych, powinien być potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia właściwy organ może zakazać użytkowania budynku do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących, iż przedmiotowe budynki nie mogą być wykorzystywane do działalności ze względów technicznych. Z tych też względów Kolegium podzieliło stanowisko prezentowane w decyzji w pierwszej instancji, iż najwyższą stawką powinny być opodatkowane budynki o powierzchni 7.418 m2.
Organ odwoławczy także nie znalazł podstaw do kwestionowania ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie określenia podstawy opodatkowania budowli. Wskazał, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wyłącznie te budowle lub ich części, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Wyłączenie z opodatkowania ze względów technicznych może mieć miejsce w takich okolicznościach, jak w przypadku budynków. Podstawą opodatkowania budowli lub ich części, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest ich wartość stanowiąca podstawę obliczania odpisów amortyzacyjnych na dzień 1 stycznia danego roku podatkowego, ustalana zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie pomniejszona o dokonane odpisy amortyzacyjne. Budowle całkowicie zamortyzowane nadal podlegają opodatkowaniu. Podstawą wymiaru podatku dla budowli zamortyzowanych jest wartość początkowa z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Jeśli budowla podlegała przeszacowaniu, a podatnik dokonywał kolejnych odpisów amortyzacyjnych ze względu na wzrost wartości początkowej, podstawą podatku będzie zaktualizowana wartość początkowa. Jeśli natomiast budowla nie jest amortyzowana, podstawą opodatkowania, zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest wartość rynkowa określona przez podatnika. Jeśli podatnik nie określi wartości rynkowej lub poda wartość odbiegającą od wartości rynkowej, organ podatkowy powołuje biegłego rzeczoznawcę majątkowego w celu ustalenia wartości rynkowej.
Rzeczoznawca majątkowy określił wartość budowli nabytych od Cementowni "[...]" (KW [...]) w kwocie 63.783,00 zł, i taka też wartość ujęta została do podstawy opodatkowania natomiast wartość budowli nabytej aktem notarialnym nr [...] (KW [...]) przyjęto w wysokości deklarowanej przez Spółkę w kwocie 35.000,00 zł. Ogółem podstawę opodatkowania podatkiem od budowli przyjętą przez organ podatkowy pierwszej instancji stanowi kwota 98.783,00 zł. Organ odwoławczy wskazał, iż rzeczoznawca majątkowy powołany został do ustalenia stanu faktycznego gruntów, budynków i budowli Spółki [...]. Jedynie w księdze wieczystej KW [...] jako właściciel nieruchomości figuruje Spółka [...], natomiast z zapisów w KW [...] wynika, iż właścicielem ujawnionych tam nieruchomości jest Spółkę "[...]". Prawidłowo zatem rzeczoznawca poczynił ustalenia tylko do tej części majątku Spółki, która występuje pod nazwą [...], bowiem taki zakres opinii wynikał z udzielonego mu zlecenia.
Dalej organ odwoławczy wskazał , iż podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane w zakresie przedmiotowym jak i podmiotowym zawarte w ewidencji gruntów i budynków, o czym stanowi art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na konieczność ustalania charakteru gruntu na potrzeby opodatkowania, na podstawie danych wynikających z ewidencji, wskazuje bezpośrednio art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W związku z tym, organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym i nie może ich zmienić, to podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję. Ewidencja gruntów i budynków, a tym samym zapisy w niej zawarte dostępne są każdemu podatnikowi.
Odnosząc się do zarzutu opodatkowania placu będącego w posiadaniu Spółki, a wykorzystywanego przez okolicznych mieszkańców do swoich celów gospodarczych oraz na parking w sąsiedztwie biurowca Cementowni Kolegium stwierdziło ,iż okoliczności te nie mają wpływu na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka nie formułując wniosków co do oczekiwanego rozstrzygnięcia zarzuciła zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji pierwszej instancji :
- przeprowadzenie postępowania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005 bez jednoczesnego rozpoznania spraw dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości od roku 2002;
- przyjęcie stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym, bowiem w aktach notarialnych zakupu nieruchomości zarówno od [...] jak i Cementowni "[...]" S.A. brak jest zapisu o nabyciu przez skarżącą gruntów ornych o powierzchni 0,2268 ha ,
- bezpodstawne opodatkowanie gruntów jako "tereny przemysłowe", bowiem klasyfikacja tych gruntów "Ba" odbiega daleko od rzeczywistego obrazu nieruchomości, gdyż teren jest silnie zdegradowany, pełen specyficznych profili terenu, śladów i resztek budowli po ponad 80-letnim istnieniu zakładu przemysłowego jakim jest cementownia ;
- bezpodstawne opodatkowanie dwóch obiektów budowlanych w sytuacji, gdy ich fatalny stan techniczny grozi katastrofą budowlaną;
- nieuwzględnienie przy wymiarze zobowiązania podatkowego faktu, iż wszystkie obiekty budowlane zostały wpisane do Gminnej Ewidencji Zabytków, a skarżąca posiada dokumentację inwentaryzacyjną dla potrzeb Konserwatora Zabytków;
- bezpodstawne zakwalifikowanie i opodatkowanie terenu dawnej kopalni marga jako użytków kopalnianych w sytuacji, gdy w większości teren ten uległ samorekultywacji a od strony wschodniej wyrobiska są wyraźne ślady celowego profilowania skarpy i celowych nasadzeń drzewami. Od połowy ubiegłego roku /2005 r./ trwa w Starostwie proces zatwierdzania kierunku rekultywacji wyrobiska na rolny - najprawdopodobniej pastwisko.
Spółka w skardze uznaje za celowe pominięcie w deklaracji podatkowej naliczeń podatku od części budynków, budowli i gruntów , która jej zdaniem nie jest i nie może być, wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych i prawnych. Uzasadniając stanowisko o braku możliwości wykorzystania powyższych obiektów i gruntów do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów prawnych skarżąca wskazała na zapis w § 9 akcie notarialnym zakupu nieruchomościu od Cementowni "[...]" o zobowiązaniu Spółki do nie prowadzenia działalności konkurencyjnej uniemożliwiając tym samym wykorzystywanie wyrobiska do pozyskiwania surowca, a nadto na okoliczność , iż umieszczenie budynków i budowli na liście zabytków wymusza konieczność uzgadniania wszelkich działań z Konserwatorem Zabytków, co w praktyce uniemożliwia uruchomienie jakiejkolwiek produkcji wymagającej przebudowy obiektów. W skardze Spółka wyjaśnia także, że w kwestii obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym została wprowadzona w błąd przez ówczesnego zarządzającego pana J.F. Wnosi także o wydanie " sprawiedliwego wyroku opartego nie na bezwzględnej "wyliczance" UMRF, a na rzeczywistych motywach działań decydenta w UMRF, i ówczesnego Wiceprezesa [...], czy też "[...]".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzielając zarzutów tam przedstawionych wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem - na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami/ stwierdzić należy , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Stosownie do treści art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego. Realizacji tej zasady służą przepisy rozdziału 11 zatytułowanego "Dowody"" w dziale IV Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie dowodowe, w tym między innymi art. 187 § 1 nakładający na organ podatkowy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zadaniem organów podatkowych jest więc takie ustalenie stanu faktycznego, aby odpowiadał on rzeczywistości. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia i swobodnej oceny, w myśl reguł określonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe nie wywiązały się z dyrektyw postępowania wynikających ze wskazanych przepisów. Nie wyczerpano bowiem wszystkich możliwości dowodowych zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu technicznego budynków i budowli a także sposobu wykorzystania przez skarżącą gruntów ornych, które to ustalenia są niezbędne do dokonania właściwej kwalifikacji na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych / tekst jednolity Dz. U. Nr. 9 poz. 84 ze zmianami/ gruntami, budynkami i budowlami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej są grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Z kolei działalność gospodarcza zdefiniowana została w ust.1 pkt 4 w/w ustawy jako działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2. Jest to zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Z powyższego wynika zatem , że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od tej zasady istnieje jednak odstępstwo. W przypadku, gdy przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, nie może być także traktowany jako związany z działalnością gospodarczą.
Pojęcie "względów technicznych" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, należy zatem przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. Jeżeli stan techniczny budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego lub oczekiwania na decyzję w sprawie rozbiórki można uznać, iż nie może być tam prowadzona działalność gospodarcza.
Twierdzenie skarżącej o niemożności wykorzystywania części budynków i budowli do prowadzenia działalności gospodarczej było zwalczane przez organy podatkowe argumentem, iż wyłączenie budynku lub budowli z opodatkowania ze względów technicznych może mieć miejsce jedynie w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania w całości lub w części budynku lub budowli ze względu na ich zły stan techniczny /str. 7 i 9 zaskarżonej decyzji/. Twierdzenie , iż tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być prowadzona działalność gospodarcza nie ma żadnego uzasadnienia, bowiem wymogu takiego nie przewiduje art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani inny przepis tej ustawy. Jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej przez podatnika deklaracji, to w postępowaniu podatkowym może ustalić, czy "względy techniczne " w sprawie faktycznie występują / por . L.Etel, S.Presnarowicz: Podatki i opłaty samorządowe, Dom Wydawniczy ABC 2003, str. 26-27/. Dla ustalenie tych okoliczności organ podatkowy może posłużyć się przepisami prawa budowlanego lub też wykorzystać przewidziane w Ordynacji podatkowej środki dowodowe, np. opinię wydaną przez biegłego uprawnionego do oceny stanu technicznego budynków i budowli / rzeczoznawcę budowlanego/.
Zauważyć jednak należy, że wystąpienie "względów technicznych" nie zwalania przedsiębiorców z obowiązku płacenia podatku od budynków. Podlegają one opodatkowaniu, ale nie wg stawek najwyższych - nie mogą być traktowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - lecz właściwych dla budynków tzw. pozostałych. Jeżeli chodzi o budowle przedsiębiorców - te zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podlegają opodatkowaniu tylko wtedy, gdy są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Brak takiego związku, w następstwie zaistnienia względów technicznych, skutkuje wyłączeniem tej kategorii obiektów z opodatkowania.
Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak też organ pierwszej instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego pozwalającego na prawidłowe określenie stanu technicznego przedmiotów opodatkowania , stąd też opodatkowanie części budynków i budowli najwyższą stawką było przedwczesne.
Bez znaczenia natomiast dla określenia podstawy opodatkowania pozostaje okoliczność, iż skarżąca wchodząc w posiadanie nieruchomości stanowiącej teren dawnej cementowni zobowiązała się do nie prowadzenia działalności konkurencyjnej, to jest do nie wykorzystywania wyrobiska do pozyskiwania margla. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują możliwości wyłączenia spod opodatkowania gruntów, budynków lub budowli "ze względów prawnych". Ponadto zobowiązanie się do nie prowadzenia działalności gospodarczej w określonym zakresie nie oznacza, że na tej nieruchomości nie może być prowadzona żadna działalność gospodarcza.
Także zarzut nieprawidłowego opodatkowania gruntów częściowo zasługuje na uwzględnienie. Z ewidencji gruntów wynika, że skarżąca jest użytkownikiem wieczystym gruntów o powierzchni 45,3531 ha , z czego 39,6738 ha to użytki kopalniane oznaczone symbolem "K", 5.4525 ha to tereny przemysłowe oznaczone symbolem "Ba", natomiast 0,2268 ha stanowią grunty orne oznaczone symbolem "RIVa". Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty sklasyfikowane jako użytki rolne i nie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej podlegają bowiem opodatkowaniu podatkiem rolnym / art. 1 ustawy o podatku rolnym/. Grunty "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności wchodzące w zakres działalności gospodarczej / por. L.Etel, S.Presnarowicz: Podatki i opłaty samorządowe, Dom Wydawniczy ABC 2003, str. 48/. Zgodzić się należy z organami podatkowymi, że grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy są gruntami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek najwyższych. Organy te jednak nie uwzględniły wyjątku od tej zasady określonego w wyżej powołanym art. 2 ust. 2 . Dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości będących w posiadaniu przedsiębiorcy gruntów ornych niezbędne jest wykazanie, że na tym gruncie faktycznie prowadzona jest działalności gospodarcza. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby organy podatkowe dokonywały ustaleń w tym zakresie, a stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że Spółka nie prowadzi działalności rolniczej bądź leśnej jest niewystarczające dla opodatkowania gruntów ornych podatkiem od nieruchomości. Opodatkowanie wszystkich będących w posiadaniu skarżącej gruntów podatkiem od nieruchomości będzie możliwe dopiero po wykazaniu, iż na gruntach oznaczonych w ewidencji gruntów symbolem "RIVa" faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza. W przeciwnym wypadku grunty sklasyfikowane jako rolne będą podlegały opodatkowaniu podatkiem rolnym.
Prawidłowo natomiast zostały opodatkowane pozostałe grunty, będące w posiadaniu skarżącej. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne / tekst jednolity Dz.U. z 2000 Nr 100 poz.1086/ podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to , że dla podatnika dokonującego samoobliczenia podatków oraz dla organu podatkowego dokonującego ich wymiaru wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów, m.in. co do rodzaju użytku rolnego. Klasyfikacja użytków gruntowych w ewidencji gruntów do jednej z siedmiu grup użytków określonych w § 67 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38 poz.454/ oraz treść wyżej wskazanego przepisu ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wykluczają możliwość dokonywania ustaleń faktycznych podważających dane ewidencji gruntów. Brak podstaw prawnych do kwestionowania w postępowaniu podatkowym zapisów ewidencji gruntów dotyczy również danych określających rodzaj użytku gruntowego w ramach poszczególnych grup użytków.
Skoro więc sporne grunty pozostające w użytkowaniu wieczystym skarżącej i poza gruntami ornymi, oznaczone są w ewidencji gruntów symbolem "K" właściwym dla rodzaju "użytki kopalne" oraz symbolem "Ba" tereny przemysłowe, mieszczącego się w grupie "grunty zabudowane i zurbanizowane ", to brak było podstaw prawnych do dokonywania ustaleń faktycznych w przedmiocie kwalifikacji tych gruntów do innej grupy lub innego rodzaju użytków niż wynikający z ewidencji.
Z uwagi na wiążącą dla celów opodatkowania treść ewidencji gruntów bez znaczenia pozostają podnoszone przez skarżącą takie okoliczności, jak silne zdegradowanie terenu , wykonywanie prac rekultywacyjnych polegających na profilowaniu skarpy czy nasadzeń drzewami czy też podjęcie działań mających na celu zatwierdzenie kierunku rekultywacji wyrobiska.
W ocenie Sądu bezzasadny jest także zarzut przeprowadzenia postępowania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. bez jednoczesnego rozpoznania spraw dotyczących wymiaru tego podatku za lata 2002-2004. Określenie zobowiązania za dany rok podatkowy następuje w odrębnym postępowaniu. O wysokości tego zobowiązania decyduje stan faktyczny występujący w tym roku podatkowym, a nie te okoliczności, które zaistniały w innych latach . Nawet okoliczności, które w poszczególnych latach nie ulegają zmianie podlegają swobodnej ocenie organów podatkowych w postępowaniach procesowych odrębnie dla każdego okresu rozliczeniowego.
Dodatkowo należy stwierdzić, iż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym sąd dokonuje kontroli czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, tj., czy została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz z zachowaniem reguł postępowania podatkowego. W sprawie, której przedmiotem jest wymiar podatku od nieruchomości motywy działań pracowników Urzędu Miasta, byłego wiceprezesa skarżącej, czy też Cementowni [...]nie podlegają badaniu przez sąd, bowiem nie mogą mieć wpływu na wysokość określonego zobowiązania podatkowego. O wysokości tego zobowiązania decydują przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 223 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło