I FSK 1058/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 157/06 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 157/06 odrzucił skargę A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, iż w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 lutego 2006 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2000 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie podatnik zwrócił się do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2006 r. WSA w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, po czym ponownie wezwał go do uiszczenia wpisu sądowego. Termin wykonania wezwania upływał dnia 30 maja 2006 r. W dniu 25 maja 2006 r. skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Wpisu sądowego nie uiszczono, co - w ocenie Sądu pierwszej instancji - stanowiło przesłankę do odrzucenia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA w Łodzi stwierdził, iż z prawomocności orzeczenia tegoż Sądu z dnia 4 kwietnia 2006 r. wynika obowiązek podatnika zadośćuczynienia kolejnemu wezwaniu sądu i uiszczenia wpisu od skargi. Powołując się na orzecznictwo SN Sąd pierwszej instancji wskazał, iż złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności uprzednio wydanego postanowienia i nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a."). Strona zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów art. 220 § 3 w zw. z art. 220 § 1 i w zw. z art. 133 § 1, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 oraz art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dowolne uznanie, że ponownie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy - po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie - oparty na nowych okolicznościach, uzasadniających inną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę, nie wstrzymuje terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Przy tak sformułowanych zarzutach w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego. Argumentując zarzuty skargi kasacyjnej strona podniosła, iż przytoczone przez Sąd pierwszej instancji orzecznictwo nie znajduje odzwierciedlenia w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczy sytuacji, kiedy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest w okolicznościach faktycznych identycznych z tymi, wykazanymi przy pierwszym wniosku strony. Tymczasem skarżący w kolejnym wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych powołał się na fakty, które - w jego opinii - uzasadniały odmienną ocenę możliwości poniesienia owych kosztów. Zdaniem autora skargi kasacyjnej taka okoliczność powoduje przerwanie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Strona podkreśliła, iż podobne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt I CKN 1064/97 (OSNC 1999/9/153) stwierdzając, iż faktycznie ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym zakresie nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej, jednakże ma to miejsce, o ile w sprawie nie zachodzą okoliczności wpływające na sytuację majątkową strony i jej zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby zachodziły przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny może rozważyć jedynie ewentualne naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź procesowego, wskazane w skardze kasacyjnej. W odniesieniu do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Argumentację zarzutu strony w zakresie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów postępowania stanowi przede wszystkim treść uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r. (w skardze kasacyjnej błędnie wpisano datę orzeczenia jako 9 grudnia 2002 r.), sygn. akt I CKN 1064/97 (OSNC 1999/9/153). Z przytoczonego przez autora skargi kasacyjnej fragmentu uzasadnienia tegoż postanowienia Sądu Najwyższego faktycznie wynika, iż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie przerywa bieg terminu do uiszczenia opłaty sądowej, jeżeli zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. W dalszej jednak części rozważań Sądu Najwyższego czytamy, iż dla wywołania wyżej opisanego skutku "(...) nie można przy tym uznać za wystarczające samo powołanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te rzeczywiście muszą wystąpić.". Zgodnie zatem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, strona - składając ponowny wniosek - obowiązana jest szczegółowo wyjaśnić nowe okoliczności, na które się powołuje i przedstawić dowody, na podstawie których sąd rozpoznający ów wniosek będzie mógł stwierdzić, iż odpowiednie zdarzenia zaistniały i że faktycznie miały wpływ na sytuację i zdolność finansową strony. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż zasadniczo złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie przewidzianym dla uiszczenia kosztów sądowych, nie przerywa biegu tego terminu. W związku z bezskutecznym upływem terminu do uiszczenia stosownej opłaty sąd zobowiązany jest odrzucić skargę i dopiero w dalszej kolejności władny jest rozpoznać ów wniosek (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznie 2007 r., sygn. akt I FZ 653/06 - niepubl.). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w kolejnym wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych skarżący jedynie wskazał na orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi, którego skutki - według twierdzeń skarżącego - jeszcze bardziej ograniczą możliwości finansowe jego żony, a co za tym idzie i samego skarżącego. Samo stwierdzenie strony w tym zakresie nie mogło jednakże stanowić podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż ustawodawca zakładając możliwość odstępstwa od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. obligującej strony do ponoszenia kosztów związanych z jej uczestnictwem w postępowaniu przed sądem, nałożył również na tę stronę pewne obowiązki. I tak w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać się należytą starannością uzasadniając ten wniosek i zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. wykazać, iż zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Strona żądając zapewnienia jej zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa do sądu powinna zatem uwzględnić fakt, iż spoczywa na niej ciężar udowodnienia stosownych okoliczności. Mając bowiem na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego należy przyjąć, iż w przypadku, gdy strona nie uprawdopodobni, jakoby zachodziły nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości uiszczenia przez nią kosztów sądowych, sąd rozpoznający sprawę stwierdza, iż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywa terminu do uiszczenia stosownej opłaty. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada przepisom prawa, a skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, w oparciu o treść art. 184 oraz 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.