I SA/Wr 1258/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Paulina Wódka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...], uzupełnionym pismem z dnia [...], I. L. wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z wnioskiem o udzielenie, w trybie art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 z późn. zm.) – dalej w skrócie: Op, interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. W pismach przedstawiła następujący stan faktyczny: W 2000 r. nabyła wraz z małżonkiem, w drodze darowizny od A. i R. L. niezabudowaną działkę rolną o pow. [...]. We wrześniu 2002 r. małżonkowie L. wystąpili o zmianę przeznaczenia wymienionego gruntu i wyłączenie go z produkcji rolniczej. Małżonkowie L. w 2005 r., w związku z opracowaniem przez gminę Ż. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym należący do nich grunt ujęto jako budowlany, dokonali podziału geodezyjnego tego gruntu na 10 działek, zabezpieczając drogę dojazdową na ten teren. Następnie w dniu 15 grudnia 2005 r. dokonali sprzedaży jednej z wydzielonych działek. Wnioskodawczyni uważa, iż w związku z tą sprzedażą nie powinna płacić podatku od towarów i usług gdyż: - jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami, - jest współwłaścicielem [...] gruntów rolnych, - wydzielone działki są zabezpieczeniem rodziny i ich sprzedaż nie nastąpi w ciągu roku lub dwóch lat, gdyż kwoty uzyskane ze sprzedaży części działek zostaną przeznaczone na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny tj. budowę własnego domu. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 14a §1 i §4 Op stwierdził, że stanowisko podatniczki przedstawione we wniosku jest błędne. Sprzedaż gruntu, zgodnie z art.5 ust.1 pkt 1, art.7 ust 1 i art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz.535 z późn. zm.)- dalej w skrócie ustawa o VAT, uważana jest za dostawę towaru i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli jest realizowana przez podatnika w ramach działalności gospodarczej. Organ wskazując na art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT wyjaśnił, iż podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy. Organ powołał też przepis art.43 ust.1 pkt 9 ustawy o VAT, który stanowi, iż zwolniona jest z opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawa terenów nie zabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Wyjaśnił także organ, iż do podatników dokonujących dostawy terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę, zgodnie z art.113 ust.13 pkt 1 lit.d ustawy o VAT, nie stosuje się także zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust.1 i 9 tej ustawy. W ocenie organu, przedstawione we wniosku działania podjęte przez małżonków L. tj. dokonanie w 2005 r. podziału, otrzymanego w darowiźnie gruntu rolnego, na 10 działek budowlanych, w celu ich odsprzedaży w przyszłości oraz sprzedaż pierwszej z wydzielonych nieruchomości w dniu 15 grudnia 2005 r. wskazują, iż sprzedaż tych działek jest dokonywana z zamiarem powtarzalności tych czynności. Taki sposób sprzedaży wypełnia zatem, w ocenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W., dyspozycję art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT. Dokona w dniu 15 grudnia 2005 r. dostawa działki budowlanej z zamiarem dostawy kilku następnych działek jest opodatkowana 22 % stawką podatku od towarów i usług. Ze stanowiskiem tym I. L. nie zgodził się i w zażaleniu wniosła o zmianę postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. W uzasadnieniu wniosku I. L. zarzuciła, iż organ podatkowy naruszył art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT przyjmując, we wskazanym we wniosku stanie faktycznym, że sprzedaży działki dokonała jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Wyróżnikiem działalności gospodarczej w zakresie handlu jest nabywanie rzeczy i praw w celu ich odsprzedaży oraz powtarzalność tych czynności w krótszym lub dłuższym czasie. Sprzedana działka stanowiła majątek osobisty sprzedającego, nabyty w darowiźnie, a nie w celu odsprzedaży nie można zatem, zdaniem strony, pomijać tej okoliczności, skupiając się wyłącznie na zamiarze sprzedaży działek. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpoznaniu zażalenia, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. art.14b §2 i §5 pkt 1 Op, odmówił zmiany postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. Organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w postanowieniu. Dodatkowo podkreślił, iż w myśl art.15 ust.2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców oraz rolników również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Przedstawiony we wniosku stan faktyczny, w ocenie organu, wskazuje, iż dokonana sprzedaż nie jest czynnością sporadyczną, ale jest efektem planowanego procesu sprzedaży gruntów przeznaczonych pod zabudowę. Są to okoliczności wskazujące na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, a taki sposób sprzedaży wypełnia znamiona art.15 ust.2 ustawy o VAT tj. mieści się w zakresie użytego przez ustawodawcę szerokiego pojęcia "wszelkiej działalności handlowców". Dlatego też dostawa zarówno pierwszej działki jak i następnych działek będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art.5 ust. 1 pkt 1 w związku z art.2 pkt 6 ustawy o VAT. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu I. L. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W., zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT oraz naruszenie przepisów VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC) – dalej: VI Dyrektywa Rady. Skarżąca powtórzyła argumentację przedstawioną w zażaleniu, ponadto wyjaśniła, iż w chwili otrzymania darowizny gruntu od rodziców męża nie był uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, nie posiadała zatem wiedzy, iż w przyszłości będzie to grunt przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. Oznacza to, iż nie nabyła tego gruntu z zamiarem jego odsprzedaży. Nie miała także możliwości odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem tego gruntu. Dodatkowo zwróciła także uwagę, że definicja działalności gospodarczej zawarta w VI Dyrektywie Rady nie utożsamia samego zamiaru wykonywania usług w sposób częstotliwy z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia prawa wspólnotowego, organ stwierdził, iż dodatkowe wprowadzenie do art. 15 ustawy o VAT pojęcia " wykonywania czynności w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy" nie oznacza niezgodności z art.4 VI Dyrektywy Rady. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi należy stwierdzić, iż stan faktyczny nie jest w niniejszej sprawie sporny w jakimkolwiek zakresie. Skarżąca kwestionuje podstawy do opodatkowania w zakresie podmiotowym, zarzucając, iż nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w związku ze sprzedażą gruntu nabytego w drodze darowizny przed wieloma laty. Określenia, kto jest podatnikiem podatku od towarów i usług, ustawodawca dokonał w dziale III ustawy o VAT (art.15 – art.17). Podatnikiem podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel, czy też rezultat takiej działalności. Dla celów podatku od towarów i usług działalność gospodarcza, zgodnie z art.15 ust.2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub innych usługodawców, w tym również podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, jak również działalność osób wykonujących wolne zawody, także wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały błędnej wykładni definicji działalności gospodarczej zawartej w art.15 ust.2 ustawy o VAT. Przyjęły bowiem, że sam zamiar kilkukrotnego wykonywania czynności wymienionych w art.5 ustawy o VAT nadaje podmiotowi status podatnika podatku od towarów i usług, zobowiązanego do zapłaty podatku od tych czynności. Organy podatkowe pominęły jednak istotną okoliczność, iż w obecnym brzmieniu przepisu, podatnikiem jest osoba działająca w charakterze: producenta, handlowca, usługodawcy. Dokonując, wykładni art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT, organy obu instancji, z oderwanego od kontekstu normy prawnej sformułowania "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy" zbudowały samodzielną definicję działalności gospodarczej. Wywodząc, iż podatnikiem VAT jest osoba fizyczna, dokonująca czynności wymienionych w art. 5 ustawy o VAT, także jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy. Z uwagi na odmienne brzmienie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i nieobowiązującej już ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, należy z dużą ostrożnością korzystać z orzecznictwa wypracowanego na gruncie ustawy z 8 stycznia 1993 r. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe odwołują się w istocie do definicji i orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczących art.5 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. 1993 r. Nr 11, poz. 50 ze zm.) nie dostrzegając, że definicja zawarta w art.15 ust.1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku VAT znacząco różni się w tym zakresie. Zgodnie z art.5 ustawy o VAT z dnia 8 stycznia 1993r. podatnikiem był podmiot (osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej lub osoba prawna) wykonujący czynności opodatkowane (wymienione w art.2 tej ustawy) w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy. Obowiązująca obecnie ustawa o VAT status podatnika podatku od towarów i usług nadaje podmiotom wykonującym samodzielną działalność gospodarczą rozumianą jako działalność producentów, handlowców, usługodawców (także rolników, podmiotów pozyskujący zasoby naturalne oraz wykonujących wolne zawody) również wówczas, gdy wykonali oni czynność jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Podmiot, który jest producentem, handlowcem, usługodawcą, pozyskującym zasoby naturalne, rolnikiem lub osobą wykonującą wolny zawód nawet, jeśli wykona tylko jedną czynność, mając zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy, zgodnie z art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT, staje się podatnikiem podatku od towarów i usług niezależnie od tego, czy po wykonaniu tej jednej czynności ostatecznie zaprzestanie wykonywania dalszych czynności. Wykonanie przez podmiot czynności wymienionej w art.5 ustawy o VAT (w tym odpłatnej dostawy towarów), nie jest wystarczającą przesłanką do jej opodatkowania podatkiem od towarów i usług, gdyż warunkiem opodatkowania jest, aby podmiot taki działał w charakterze podatnika tj. podmiotu wykonującego samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art.15 ust.1 i 2 uptu. Należy także wskazać na definicję podatnika zawartą w art.4 VI Dyrektywy Rady w szczególności art.4(3), który umożliwia państwom członkowskich rozszerzenie kręgu podatników o osoby, które sporadycznie przeprowadzają transakcje związane z działalnością, określoną w art.4(2) VI Dyrektywy Rady, (działalność producentów handlowców i usługodawców) w szczególności: - dostawy, przed pierwszym zasiedleniem, budynków lub części budynków i gruntu, na którym stoją, - dostawy działek budowlanych. Czynności te nie mogą być jednak uznane za działalność gospodarczą w rozumieniu art.4(2) VI Dyrektywy Rady – przepis powyższy daje państwom członkowskim uprawnienie do rozszerzenia kręgu podatników VAT również na osoby sprzedające swój prywatny majątek nieruchomy nie będące "handlowcami". Polski ustawodawca nie wprowadził takiego rozwiązania i nie rozszerzył kręgu podatników o podmioty, nie będące podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, dokonujące transakcji, których przedmiotem są nieruchomości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wr 830/06). Zasadnie zatem skarżąca twierdzi, iż w przedstawionym stanie faktycznym nie można przypisać jej cech handlowca. Nie nabyła bowiem towaru w celu jego zarobkowej odsprzedaży, a podjęte czynności zmierzały jedynie do sfinalizowania sprzedaży osobistego majątku, nigdy nie wykorzystywanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług podatnikiem tego podatku jest producent, handlowiec i usługodawca brak podstaw do uznania, że skarżąca spełnił warunki, aby uznać ją za podatnika podatku od towarów i usług, tym samym brak podstaw do opodatkowania dokonywanych przez nią transakcji. Sprzedaż nawet kilkukrotna, przedmiotów z majątku prywatnego osoby fizycznej, które nie są związane z działalnością gospodarczą oraz nie były nabyte w celu ich odsprzedaży nie ma charakteru handlowego i nie podlega opodatkowaniu (por. J.Zubrzycki, Leksykon VAT 2006, Tom I, UNIMEX, Wrocław 2006, s.349-350). Czynności podlegające, co do zasady, opodatkowaniu, wykonane przez podmiot niewystępujący, w tym przypadku, w charakterze podatnika pozostają poza zakresem opodatkowania (por. art.2(1) VI Dyrektywy Rady; wyrok ETS w sprawie C-291/92 pomiędzy Dieter Armbrecht a Finanzamt Ulzen). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzją jako naruszającą przepisy prawa materialnego w zakresie wpływającym na wynik sprawy.