II SA/Ol 826/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie czynności materialno-technicznych zameldowania i wymeldowania – zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 13 kwietnia 2006r. M. K. zawarła z J. M. umowę zamiany lokalu nr "[...]" przy ul. A. w O., na udział w spadku, obejmujący ½ części we współwłasności domu przy ul. B. w O. W § 4 aktu notarialnego M. K. zobowiązała się w terminie do 31 maja 2006r. opróżnić i wydać lokal przy ul. A. J. M. oraz wymeldować się z niego. Tego samego dnia, tj. 13 kwietnia 2006r., w Urzędzie Miasta M. K., działając również jako przedstawiciel ustawowy małoletniego Z. K., zgłosiła adres nowego miejsca pobytu stałego przy ul. B. w O. Zgłoszenia pobytu stałego pod wskazanym adresem dokonał również tego dnia jej syn A. K. oraz jej matka H. T., która zgłosiła o swoim czasowym tam pobycie trwającym ponad dwa miesiące. Na podstawie tych zgłoszeń M. K. oraz jej synowie zostali wymeldowani z dotychczasowego pobytu stałego, a H. T. z pobytu czasowego przy ul. B. w O. W dniu 25 kwietnia 2006r. na wniosek M. K., jej syna A. oraz H. T. zostało wszczęte postępowanie administracyjne o uchylenie powyższych czynności materialno-technicznych zameldowania i wymeldowania. W uzasadnieniu wniosku M. K. podniosła, iż nadal zamieszkują przy ul. B. i nie zamierzają się spod tego adresu wyprowadzić. Podała, że podjęła działania prawne zmierzające do unieważnienia umowy zamiany. Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Kierownik Referatu Ewidencji Ludności w Urzędzie Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, iż powodem zawieszenia postępowania jest podjęcie działań prawnych przez J. M., zmierzających do wyegzekwowania zawartej z M. K. umowy zamiany. Wskazał, że przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. Zażalenie na to postanowienie wniosła M. K., domagając się jego uchylenia i przywrócenia stanu prawnego sprzed 13 kwietnia 2006r., zgodnie ze stanem faktycznym. Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, uznając że podjęte przez M. K. zobowiązanie stanowi zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie jest konieczne do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Skargę na to postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. K., domagając się uchylenia postanowień obu instancji. Zarzuciła, że organy skupiły się na jej zobowiązaniach, nie wyjaśniając czy czynności materialno-techniczne wymeldowania i zameldowania zostały dokonane zgodnie z prawem. Podniosła, że pracownica Urzędu Miasta, działając w porozumieniu z J. M. oraz wiedząc, że bez zgody drugiego współwłaściciela zameldowanie jest bezprawne, wymeldowała ją z jej mieszkania przy ul. A, a dla zachowania pozorów legalności swojego postępowania bezprawnie zameldowała ją i jej rodzinę przy ul. B. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu W pismach procesowych z dnia 26 października 2006r. oraz z dnia 3 listopada 2006r. J. M., działając jako pełnomocnik uczestnika postępowania – J. M., wniosła o oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta. Podała, że przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym, na podstawie tytułu wykonawczego, toczy się postępowanie o wydanie lokalu mieszkalnego przy ul. A. Zauważyła, że skarżąca jest współwłaścicielem ½ części budynku mieszkalnego przy ul. B w O. Ponadto pełnomocnik zaprzeczyła, że działała w porozumieniu z pracownicą Urzędu. Wskazała, że zakwestionowane czynności materialno-techniczne były dokonywane przez trzech pracowników, którzy na skutek przyjętych zgłoszeń dokonali identycznych rutynowych czynności zameldowania M. K. oraz jej rodziny przy ul. B i w związku z tym wymeldowania tych osób z adresu przy ul. A. Podkreśliła, że M. K. potwierdziła wiarygodność podanych w zgłoszeniach informacji własnoręcznym podpisem. W kolejnym piśmie z dnia 9 stycznia 2007r. J. M. oświadczyła, że w dniu 13 kwietnia 2006r. M. K. zapewniła ją, że mieszka wraz z rodziną przy ul. B. i poprosiła, aby z nią poszła do Urzędu Miasta, gdyż chce się zameldować w nowym miejscu zamieszkania. Pełnomocnik podała, że nie była obecna przy dokonywaniu przedmiotowych czynności materialno-technicznych. Na rozprawie przed tutejszym Sądem, w dniu 15 lutego 2007r. skarżąca oświadczyła, że nadal mieszka w mieszkaniu przy ul. A. Wskazała, że toczy się postępowanie egzekucyjne i komornik wyznaczył termin opuszczenia mieszkania do 11 kwietnia 2007r. Stwierdziła, że będzie dochodziła unieważnienia aktu notarialnego przed sądem powszechnym, ponieważ została wprowadzona w błąd. Ponadto podniosła, że domaga się, aby postępowanie administracyjne toczyło się nadal, gdyż czynności materialno-techniczne zostały dokonane z naruszeniem prawa, bowiem została zameldowana bez zgody drugiego współwłaściciela. Pełnomocnik uczestnika postępowania podniosła, że ze względu na toczące się postępowanie egzekucyjne, zawieszenie postępowania administracyjnego jest zasadne, bowiem jeżeli do eksmisji dojdzie, to wymeldowanie będzie działaniem prawidłowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w rozpoznawanej sprawie brak było przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa), zgodnie z którym postępowanie administracyjne podlega zawieszeniu, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z przepisu tego wynika, że przerwanie postępowania i odłożenie decyzji w czasie może odnosić się tylko do takich sytuacji, w których organ rozpatrujący sprawę nie może jej rozstrzygnąć ze względu na pojawienie się zagadnienia wstępnego, wymagającego uprzedniego odrębnego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (tak: NSA w wyroku z dnia 4.04.2005r., sygn. akt II GSK 27/05, LEX nr 180423). W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że rozstrzygnięcie na gruncie prawa cywilnego w przedmiocie podjętego przez M. K. zobowiązania, stanowi prejudykat w postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznych zameldowania i wymeldowania. Takie stanowisko organów orzekających w sprawie jest błędne. Należy bowiem stwierdzić, że posiadanie przez skarżącą tytułu prawnego do przebywania w lokalu przy ul. A., czy też jego brak pozostaje bez znaczenia dla wszczętego postępowania administracyjnego o uchylenie wskazanych czynności, ponieważ w postępowaniu tym organ ma jedynie wyjaśnić, czy dane przedstawione w zgłoszeniach meldunkowych przez skarżącą oraz członków jej rodziny były zgodne z rzeczywistością, a tym samym czy zostały spełnione warunki niezbędne do dokonania kwestionowanych czynności. Zatem ocena organów w prowadzonym postępowaniu administracyjnym powinna się ograniczyć do ustalenia, czy przy zameldowaniu została spełniona przesłanka z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz.993 z późn. zm.), mianowicie czy osoba dokonująca tej czynności faktycznie zamieszkiwała pod podanym adresem, a w przypadku zgłoszenia pobytu stałego nadto, czy zamieszkanie to nastąpiło z zamiarem stałego w nim przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Należy bowiem zauważyć, że dokonanie zameldowania pomimo niespełnienia wymagań określonych tymi przepisami czyni czynność zameldowania wadliwą od samego początku (ex tunc por. wyrok NSA z dnia 29.01.2003r., sygn. akt V SA 1575/02 LEX nr 159187). Ponadto w związku z jednoczesnym wymeldowaniem skarżącej i jej rodziny z miejsca dotychczasowego pobytu stałego oraz czasowego trwającego ponad dwa miesiące, organy obowiązane są wyjaśnić, czy rzeczywiście osoby te w dacie zgłoszenia opuściły mieszkanie przy ul. A. Podkreślić należy, że postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Dlatego też posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, czy też jego brak nie jest okolicznością przesądzającą o pobycie przy realizacji obowiązku meldunkowego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu uzasadnionym jest w tym miejscu odnieść się również, chociaż kwestia ta pozostaje w istocie poza granicami rozpatrywanej sprawy, do podniesionego przez skarżącą argumentu braku zgody współwłaściciela na jej zameldowanie. W przedmiocie tym wskazać należy, że potwierdzenie przez właściciela nieruchomości (lokalu mieszkalnego, domu) pobytu osoby zgłaszającej, nie należy, jak często ma to miejsce w praktyce, utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tym, czy zamieszkanie jakiejś osoby w danym lokalu wymaga zgody osoby uprawnionej, nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale przepisy prawa cywilnego, normujące poszczególne typy stosunków prawnych, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu. Potwierdzenie pobytu jest tylko potwierdzeniem faktu, a nie uprawnienia i ma charakter dowodowy (por. wyrok SN z dnia 08.10.2002r., sygn. akt III RN 183/01 OSNP 2003/20/477). Wystarczy, że jeden z współwłaścicieli dokona potwierdzenia okoliczności przebywania pod wskazanym w zgłoszeniu adresem. Dopiero w przypadku obalenia domniemania faktycznego zamieszkiwania w danym lokalu osoby zgłaszającej, organ administracji publicznej będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania, gdyż nie ma żadnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku o uchylenie czynności materialno-technicznych zameldowania i wymeldowania. W związku z tym, wobec stwierdzenia naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. Z mocy art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Oznacza to, iż nie wywołuje ono skutków prawnych od chwili wydania wyroku. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.