II FZ 12/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 682/02 w przedmiocie odmowy wykładni wyroku w sprawie ze skargi E. S. A. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X. z dnia 6 marca 2002 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 682/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wykładni wyroku z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 682/02. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że na mocy powołanego wyżej wyroku uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X. z dnia 6 marca 2002 r. w części, w jakiej odmawiała ona umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 1996 – 2000. Pismem z dnia 2 lutego 2006 r. organ podatkowy drugiej instancji wystąpił o wykładnię wspomnianego wyroku poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości, co do jego skutków, z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji w części z jednoczesnym wskazaniem w uzasadnieniu na konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od 1996 r. do 2000 r. W treści wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. zwróciło uwagę, że realizacja wyroku Sądu spowodowałaby sytuację, w której w sprawie wszczętej wnioskiem E. S. A. funkcjonowałyby dwie decyzje organu odwoławczego, przy czym decyzja "nowa" dotyczyłaby przypadku poprzednio rozstrzygniętego inną decyzją ostateczną. Argumentowano, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) nie przewiduje instytucji decyzji wstępnej czy częściowej, co zasadniczo uniemożliwia podjęcie rozstrzygnięcia. Zasygnalizowano także problem braku podstawy prawnej do wydania kolejnej decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrując wniosek przywołał treść art. 145 § 1 pkt 1 i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podnosząc jednocześnie, że w wyroku z dnia 5 maja 2005 r. precyzyjnie określono przedmiot i zakres rozstrzygnięcia, opisano uchybienia będące podstawą uchylenia decyzji, a ponadto zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawarto w uzasadnieniu wyroku wskazówki co do dalszego postępowania. Podkreślono również, że Sąd nie może zastąpić organu administracji publicznej w zakresie, w jakim organ ten jest uprawniony i zobowiązany do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. wniosło o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia organ podatkowy powtórzył dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części i przekazania sprawy w takim zakresie do ponownego rozpatrzenia. Działanie zgodne z powołanym przepisem nakazywałoby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, co z kolei prowadziłoby do podważania tej części decyzji, która w związku z omawianym wyrokiem została utrzymana w mocy. Jednocześnie wskazano, że art. 229 Ordynacji podatkowej wyklucza przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X. zaskarżone postanowienie nie odnosi się do treści wniosku o wykładnię wyroku i przedstawionej przez stronę argumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Z treści powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie dotyczące wykładni orzeczenia powinno być podejmowane w składzie, który wydał wyrok. W doktrynie wskazuje się, że wspomniana regulacja stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady, że sąd na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 369). Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Na gruncie rozpatrywanej sprawy podkreślenia wymaga, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 682/02 został wydany w składzie trzech sędziów. Zaskarżone postanowienie odmawiające dokonania jego wykładni zostało natomiast wydane w składzie jednego sędziego. W świetle przedstawionych wyżej uwag stwierdzić należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 682/02 zostało podjęte w składzie sprzecznym z przepisami prawa. Okoliczność ta stanowi przesłankę nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą Sąd jest zobowiązany uwzględnić z urzędu (art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego postanowienia. Zawarty w zażaleniu wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych nie znajduje uzasadnienia. Stosownie do art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 527 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego). Z tych względów, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji niniejszego postanowienia.