I SA/Wa 1843/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania S.K., decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania S.K. pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 10 maja 2006 r. Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. W. zawiadomił S.K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] umorzył postępowania w sprawie przyznania S.K. pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w prowadzeniu gospodarstwa domowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że, ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów: notatki służbowej z dnia 12 maja 2006 r., protokołu z rozmowy z dnia 5 czerwca 2006 r. i aktualizacji wywiadu z dnia 14 czerwca 2006 r. wynika, iż S.K. jak i jej pełnomocnik J.K. nie są zainteresowane tą formą pomocy. W trakcie prowadzonych rozmów między pracownikami Ośrodka, a stroną i jej pełnomocnikiem, S.K. i J.K. oświadczyły, że świadczeniobiorczyni ma zapewnioną opiekę ze strony siostry. Mimo przedstawienia w dniu 9 czerwca 2006 r. J.K. opinii lekarza psychiatry potwierdzającej potrzebę udzielenia tej formy pomocy pełnomocnik strony nie widzi potrzeby korzystania z usług opieki specjalistycznej, prowadzonej przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Od powyższej decyzji S.K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. W uzasadnieniu podniosła, że działania Ośrodka nie są adekwatne do potrzeb S.K., ponieważ pomoc społeczna usiłuje przyznać pomoc wbrew jej woli, według własnych zasad, mimo, że usługi takie może świadczyć J.K. - siostra S.K., mająca długoletni staż opieki nad chorą siostrą. Zdaniem wnioskodawczyni takie działania są sprzeczne z celem i sensem przepisów ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. W. z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przepisów art. 128 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego oraz art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) wynika, że usługi opiekuńcze specjalistyczne stanowią świadczenie subsydiarne, w stosunku do działań podejmowanych przez osoby bliskie i mogą być przyznane tylko wtedy, gdy usług takich nie mogą świadczyć osoby bliskie. W dniu 17 października 2006 r. S.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. domagając się jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu podniosła, że skarżącej chodzi o przywrócenie pomocy uchylonej na skutek decyzji uchylonych następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 934/05 oraz o wykonanie tego wyroku przez organy administracji publicznej, ponieważ w orzeczeniu tym wyraźnie stwierdzono jaka opieka jest dla chorej optymalna. Zdaniem skarżącej organ pomocy społecznej nie bierze pod uwagę prawa S.K. do wyboru osoby, która będzie mogła sprawować nad nią opiekę. Ze względu na stan psychiczny i fizyczny najbardziej odpowiednią osobą do świadczenia tego rodzaju usług byłaby siostra skarżącej, a nie osoby obce, nie rozumiejące jej potrzeb. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do kontroli decyzji wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. Nie jest trafne zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że S.K. nie przysługuje pomoc społeczna w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ ma ona zapewnioną pomoc ze strony siostry J.K.. Rozstrzygnięcie organu wyższego stopnia pomija istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne. Z akt sprawy wynika bowiem, że S.K. nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada krewnych w linii prostej, a jej jedyną osobą bliską jest niezamieszkująca z nią siostra J.K.. S.K. spełnia zatem wymogi z art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 tej ustawy, nie posiadającą rodziny, o której mowa w art. 6 pkt 14 tej ustawy, a jej stan psychofizyczny świadczy, o tym, że wymaga ona pomocy innych osób. Nie można się przy tym zgodzić z organem, że przesłanki przewidziane w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej należy rozpatrywać w kontekście art. 128 KRO określającego podmioty zobowiązane do wykonania obowiązku alimentacyjnego (krewnych w linii prostej i rodzeństwo). Uszło uwadze organu, że ostatni z powołanych przepisów jest przepisem regulującym stosunki cywilnoprawne (stosunki prawne o charakterze osobistym i majątkowym między członkami rodziny). Art. 128 KRO nie może więc stanowić podstawy prawnej w stosunku administracyjnoprawnym z zakresu pomocy społecznej, nawiązanym między organem pomocy społecznej, a osobą uprawnioną (świadczeniobiorcą). Należy również zauważyć, że powoływana przez Kolegium zasada subsydiarności usług opiekuńczych (zwykłych i specjalistycznych) wyłącza tę formę pomocy, w stosunku do osoby, która: pozostaje w związku małżeńskim, posiada wstępnych i zstępnych (art. 50 ust. 1) albo posiada osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące lub niezamieszkującego z nią małżonka wstępnych lub zstępnych (art. 50 ust. 2). Zasady tej nie można więc zastosować do S.K., która wprawdzie posiada siostrę J.K. (osobę spokrewnioną w linii bocznej), lecz nie będącą członkiem jej rodziny, o którym mowa w art. 6 pkt 14 w związku z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (z uwagi na oddzielne zamieszkiwanie i gospodarowanie). W ocenie Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nie można uznać za prawidłowej także z innych względów. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane w "oderwaniu" od podstawy faktycznej decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ pomocy społecznej z urzędu wszczął postępowanie o przyznanie S.K. specjalistycznych usług opiekuńczych, na które skarżąca oraz jej pełnomocnik, mimo zaleceń lekarza specjalisty, nie wyrażają zgody, z tego względu, że usługi te świadczyć ma osoba (ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym) obca w stosunku do S.K., w sytuacji, gdy – zdaniem pełnomocnika skarżącej - usługi te może świadczyć jej siostra. W takim stanie faktycznym zapadła decyzja organu pierwszej instancji, umarzająca postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ zupełnie nie wyjaśnia i nie ocenia przytoczonych wyżej okoliczności sprawy. W dodatku rozstrzygnięcie Kolegium (utrzymujące w mocy decyzję o charakterze procesowym – umarzającą postępowanie) przeczy uzasadnieniu tej decyzji, w którym organ wyższego stopnia wypowiada się o merytorycznej zasadności uprawnień skarżącej. Biorąc powyższe pod uwagę należało więc uznać, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. została wydana z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium winno zatem ocenić zasadność prowadzenia postępowania o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w aspekcie przytoczonego wyżej stanu faktycznego sprawy, lecz również z uwzględnieniem zasady celowego działania dla dobra świadczeniobiorcy (art. 3 ust. 3 i 4 w związku z art. 100 § 1 ustawy o pomocy społecznej), który przede wszystkim oczekuje zwykłych usług opiekuńczych, świadczonych przez siostrę jako osobę dla niej bliską, najlepiej znającą jej potrzeby. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.