I OSK 756/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz, Anna Łukaszewska – Macioch – spr., Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Go 638/06 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrokiem z dnia 14 lutego 2007r. sygn. akt II SA/Go 638/06 uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 17 ust. 1, 2 i 3, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz art. 6 ust. 2a i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887), art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) w związku z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) przyznał W. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem B. S. ur. [...] sierpnia 1992 r., na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., w kwocie 420 zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w wysokości 32,52% kwoty świadczenia pielęgnacyjnego miesięcznie na ww. okres. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że brak było podstaw do przyznania skarżącej składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż zgodnie ze złożonym oświadczeniem W. S. korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego przy mężu. Od decyzji tej W. S. odwołała się podnosząc, że w decyzji z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne na poprzedni okres przyznano także składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 8,75 kwoty świadczenia, mimo że organ pierwszej instancji takiej składki jej nie przyznał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie skarżącej składki zdrowotnej jest dyrektor oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, w związku z czym na podstawie art. 66 § 1 kpa zawiadomiło skarżącą o konieczności wniesienia odrębnego podania do organu właściwego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim W. S. podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej niezrozumiała, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w poprzedniej decyzji składkę zdrowotną jej przyznało, a za dwa miesiące uważa, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy, jak również organem właściwym nie jest kierownik ośrodka pomocy społecznej. Tymczasem z ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że wójt, a z jego upoważnienia kierownik ośrodka pomocy społecznej, winien wydać decyzję nie tylko o świadczeniu pielęgnacyjnym, ale także o składce na cele emerytalne, rentowe i o składce zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać, oprócz szeregu wymienionych w nim składników, osnowę decyzji, czyli wiążące ustalenie konsekwencji zastosowania przepisu prawa materialnego, a także uzasadnienie faktyczne i prawne. Te dwa elementy, stanowiące integralne części decyzji, należy rozpatrywać jako równorzędne materialnie i uzupełniające się wzajemnie. Nie jest zatem dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków strony w osnowie decyzji, a w części w uzasadnieniu, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Takie rozstrzygnięcie oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 kpa. Wobec braku rozstrzygnięcia w przedmiocie składki zdrowotnej odwołanie skarżącej, w którym podnosiła tylko kwestię składki zdrowotnej, należało traktować jako wniosek o przyznanie tego świadczenia, który winien być merytorycznie rozpoznany przez organ pierwszej instancji, bądź też winno zostać wydane postanowienie o braku właściwości rzeczowej. Sąd zauważył także, iż skoro od części decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne strona nie odwoływała się, to utrzymując w tej części zaskarżoną decyzję w mocy organ odwoławczy rozstrzygał mimo braku odwołania. Mając natomiast na uwadze treść przepisów art. 67 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 11 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nakładających na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, Sąd pierwszej instancji uznał, że organ przyznając świadczenie pielęgnacyjne winien - w oparciu o pisemne oświadczenie strony, iż ma możliwość uzyskania ubezpieczenia jako członek rodziny - wydać decyzję odmawiającą zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G., w dalszej części określane jako "Kolegium", reprezentowane przez radcę prawnego. Powołując się na art. 173 oraz art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi Kolegium zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wobec jednoznacznej treści żądania strony zawartego w odwołaniu, w którym domagała się ona "uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydania decyzji uchylającej decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N., a następnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna wraz ze składką emerytalno-rentową i zdrowotną" nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, jakoby skarżąca nie kwestionowała rozstrzygnięcia zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej, a jedynie żądała przyznania składki zdrowotnej. Błędne także, zdaniem Kolegium, jest stanowisko tego Sądu, iż odwołanie strony należało potraktować jako wniosek o przyznanie składki zdrowotnej, który powinien rozpoznać organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego organem właściwym jest dyrektor wojewódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Stosownie do art. 66 § 1 kpa, jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem swego rozpoznania sprawy należące do jego właściwości i równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w innych sprawach powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. Wobec tego, że skarżąca oświadczyła, iż "jest ubezpieczona przy mężu", brak było podstaw do wymierzenia i opłacenia składki zdrowotnej. Kolegium stosownym postanowieniem zawiadomiło stronę o tym, że organem właściwym do orzekania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego organem jest dyrektor wojewódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Zaskarżony wyrok tego nie uwzględnia, a nakazując ponowne rozpatrzenie odwołania w zakresie załatwionym powyższym postanowieniem, prowadzi do stanu, w którym doszłoby do naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Z tych względów wniesienie skargi kasacyjnej jest uzasadnione i konieczne. Stanowisko wobec skargi kasacyjnej zajęła W. S., która w piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2007 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 powołanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; z urzędu może wziąć pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania w skardze kasacyjnej przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w przypadku podniesienia zarzutu uchybienia przepisom postępowania wykazania dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom podlega oddaleniu jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. Ze względu na te właśnie wymogi ustawodawca ustanowił przymus adwokacko - radcowski postanawiając w art. 175 § 1, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 powołanej ustawy). Powołując się na powyższą podstawę skargi kasacyjnej skarżące Kolegium podniosło zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa wskutek błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Powołane przepisy nie mogły być jednak naruszone, gdyż sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pierwszej instancji nie stosował i nie mógł stosować wskazanych przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną przepisów postępowania. Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje samodzielnie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i tylko zarzut naruszenia przepisów tej ustawy może stanowić podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2. Wobec tego, że - jak wskazano - Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, a zgłoszony zarzut nie mieści się w podstawie kasacji określonej w art. 174 pkt 2 ustawy procesowej, skarga kasacyjna, jako niemająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 184 tej ustawy.