I SA/Wa 2027/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] - obie w części dotyczącej pomocy finansowej na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części, o której mowa w pkt 1, nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że W. K. podaniami z dnia 4, 7, 14,16, 22 i 23 sierpnia 2006 r. zwrócił się o pomoc finansową na zakupienie i wymianę dwóch zamków do drzwi, opłacenia znaczków pocztowych i kserokopii dokumentów, pokrycie kosztów zużytego gazu i opłacenia faktury Tele 2. Organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która po potrąceniach wynosi [...] zł i zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie. Łączny dochód W. K. wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Uznając jednak sytuację życiową wnioskodawcy jako trudną Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] przyznał mu zasiłek celowy zwrotny, odstępując równocześnie od żądania zwrotu zasiłku, z przeznaczeniem na opłacenie energii elektrycznej, rachunku za telefon, na zakup garnków i patelni oraz leków. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] została przyznana pomoc na zakup żywności. Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] odmówił jednak przyznania pomocy finansowej na opłacenie kosztów zużytego gazu, zakupienie i wymianę dwóch zamków w drzwiach i opłacenia kosztów Tele 2. Równocześnie w pkt 4 sentencji decyzji organ orzekł: "w oparciu o art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzić, że wniosek p. W. K. o pomoc finansową na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 156/06". Odmowę pomocy na opłacenie należności za zużyty gaz organ uzasadnił tym, że wnioskodawca nie posiada rachunku wystawionego na swoje nazwisko, natomiast rachunek opiewa na osobę, która nie żyje. Nie znaleziono uzasadnienia do przyznania pomocy na zakup dwóch zamków do drzwi, gdyż pracownik socjalny w trakcie wywiadu środowiskowego stwierdził, że drzwi do mieszkania W. K. posiadają sprawny zamek. Opłacenie natomiast rachunku za telefon w wysokości 8,81 zł mieściło się w możliwościach finansowych wnioskodawcy, zresztą rachunek ten W. K. zapłacił sam. Ośrodek uznał, że dodatkowe koszty połączeń nie kwalifikują się do podstawowych potrzeb życiowych. Odrębną decyzją przyznał pomoc jedynie na opłacenie podstawowego rachunku telefonicznego. Jeśli chodzi o pomoc finansową na znaczki pocztowe i wykonanie kserokopii dokumentów organ w pkt 4 osnowy decyzji, powołując się na art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że wniosek W. K. o pomoc finansową na ww. cele został już rozstrzygnięty prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 156/06. W. K. odwołał się od decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W uzasadnieniu decyzji Kolegium obszernie wyjaśniło cele pomocy społecznej określone w ustawie, zasady, jakimi kierują się organy administracji publicznej przy udzielaniu pomocy osobom, które zwracają się o taką pomoc, podkreślając, że obowiązkiem organu jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, a nie spełnianie ich żądań. W niniejszej sprawie różne pod względem zapotrzebowania i przeznaczenia wnioski zostały rozpoznane i załatwione jedną decyzją odmawiającą przyznania wnioskowanych świadczeń pieniężnych, a stanowisko organu pierwszej instancji zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu tej decyzji. Skład orzekający Kolegium, po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w całości popiera to stanowisko. Jeśli chodzi o pomoc na zakup znaczków i kserowanie dokumentów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Skutkiem zasady mocy wiążącej orzeczenia prawomocnego jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego (wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r. V CKN 1110/00 LEX nr 74492). Z uwagi na to, że wniosek W. K. o pomoc finansową na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 156/06, sprawa ta nie może być ponownie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał m. in. (tekst skargi w znacznym zakresie nieczytelny), że przyznanie pomocy na kserokopie dokumentów i na znaczki pocztowe na listy polecone jest niezbędne, aby mógł bronić swoich praw w sądzie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie powołując się na motywy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa. W ramach sprawowanej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organy administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 powołanej ustawy sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało częściowo uwzględnić, z innych jednak przyczyn, niż w niej podniesione. W pozostałej części skarga podlegała jednak oddaleniu. Oddalając skargę w części odnoszącej się do odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów zużytego gazu, zakupienie i wymianę dwóch zamków w drzwiach i opłacenia kosztów Tele 2 Sąd uznał za konieczne przypomnienie podstawowych celów oraz zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna może wspierać w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Ustawodawca przyjął ponadto, iż potrzeby osób i rodzin zwracających się o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych określonych w ustawie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do organu pomocy społecznej z wnioskami o przyznanie pomocy pieniężnej na zaspokojenie różnych potrzeb. Mimo że miesięczny dochód skarżącego przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego organ pomocy społecznej, mając na uwadze jego trudną sytuację życiową, odrębnymi decyzjami przyznał pomoc finansową na opłacenie energii elektrycznej, rachunku za telefon, na zakup garnków i patelni, leków i żywności. Odmówiono jednak przyznania skarżącemu pomocy finansowej na opłacenie kosztów zużytego gazu z uwagi na brak faktury opiewającej na nazwisko i imię skarżącego, na zakupienie i wymianę dwóch zamków w drzwiach wobec stwierdzenia, że drzwi do mieszkania skarżącego posiadają kompletny zamek, a także na opłacenie kosztów Tele 2 jako nie związanych z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej. Decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu pomocy finansowej w tym zakresie została należycie uzasadniona przez wyczerpujące wyjaśnienie skarżącemu przyczyn nie przyznania pomocy. Należy wskazać, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, w tym także zasiłku celowego zwrotnego, jest wydawana w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie. Jeśli organ dokonując oceny potrzeb skarżącego uznał, iż nie należą one do podstawowych potrzeb życiowych i stanowisko swoje należycie uzasadnił, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Zaskarżona decyzja jest natomiast zasadniczo wadliwa w części odnoszącej się do pomocy finansowej na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów. Z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Ani ta ustawa, ani przepisy kpa nie przewidują możliwości załatwienia sprawy administracyjnej przez zawarcie w osnowie decyzji informacji, że sprawa, której dotyczy wniosek strony, została już załatwiona orzeczeniem sądu administracyjnego. Informacja jest jedynie oświadczeniem wiedzy, zaś decyzja administracyjna – to oświadczenie woli organu administracji publicznej nakierowane na wywołanie określonego skutku prawnego (stwierdzenie istnienia lub przyznania bądź odmowy przyznania uprawnienia albo nałożenie obowiązku). Zgodnie z art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje zaś rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzją, która "w inny sposób kończy sprawę" jest decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego. Skoro organ uznał (aczkolwiek błędnie), iż w sprawie przyznania pomocy finansowej na kserowanie dokumentów oraz na zakup znaczków pocztowych zachodzi stan rei iudicatae (powagi rzeczy osądzonej), to w tym zakresie winien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Nierozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony w formie przewidzianej w art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz w art. 104 Kpa stanowi istotne naruszenie powołanych przepisów, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy ponadto zwrócić uwagę na błędne rozumienie przez organy orzekające w sprawie instytucji związania prawomocnym orzeczeniem sądu. Związanie prawomocnym orzeczeniem sądu, o jakim mowa w art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczy każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Moc wiążąca rozstrzygnięcia związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Zmiana choćby jednego z elementów stosunku prawnego stwarza inną sprawę. W wyroku z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 156/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął m. in. sprawę odmowy przyznania W. K. zasiłku celowego na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych. Dotyczyło to decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] października 2005 r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2005 r. Mając na uwadze, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego (art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) należy stwierdzić, że sprawa o przyznanie pomocy finansowej na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych w sierpniu 2006 r. nie jest tożsama ze sprawą, której przedmiotem było przyznanie świadczenia na takie same cele w październiku 2005 r. Nie może tu więc mieć zastosowania instytucja związania prawomocnym orzeczeniem sądu przewidziana w art. 170 powołanej ustawy. Sprawą odrębną jest związanie oceną prawną wyrażoną przez sąd administracyjny w sprawie rodzajowo podobnej; taka ocena prawna może stanowić dla organu administracji wytyczne dla rozstrzygnięcia sprawy podobnej, co mogło mieć miejsce w niniejszej sprawie. Nie zwalniało to jednak organu administracji z obowiązku rozpoznania wniosku strony co do istoty. Rozpoznając ponownie sprawę w zakresie pomocy finansowej na kserowanie dokumentów oraz na zakup znaczków pocztowych organ administracji weźmie pod uwagę treść art. 104 kpa i wyda w tym zakresie rozstrzygnięcie w formie przewidzianej prawem procesowym. Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.