II SA/Sz 451/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak- Siuda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr .[...] i uzupełniającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udostępnienia akt I stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji i poprzedzającej je decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] II przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. W.- K. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. na podstawie art.105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie wniosku J. K. o udostępnienie do wglądu akt archiwalnych Ośrodka Pomocy Społecznej z okresu [...] – [...] r., postępowań, w których był stroną. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że tych akt archiwalnych organ nie może udostępnić, bowiem akta zostały zniszczone zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Dyrektora OPS z dnia [...] r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej rzeczonego wykazu akt oraz instrukcji archiwalnej. Ponieważ akta zostały zniszczone w sposób określony prawem to wydanie w tym zakresie pozytywnej decyzji jest niemożliwe wobec tego postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od tej decyzji J. K. wniósł o zabezpieczenie akt, gdyż zawierają istotne informacje i podniósł, że odebrano mu prawo do skorzystania z trybu art.145 i 146 kpa., zamknięto drogę do innych postępowań prawnych . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania J. K. uchyliło zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przepisy art.73 i 74 kpa regulują sprawę jawności postępowania administracyjnego wobec stron tego postępowania. Przysługujące stronie prawo wglądu do akt może ona realizować w każdym stadium postępowania , zarówno prowadzonego w trybie zwykłym jak i nadzwyczajnym. Prawo to przysługuje od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia. Przepis art.73 § 1 kpa umożliwia stronom i zobowiązuje jednocześnie organ do udostępnienia akt, sporządzania notatek i odpisów. Uprawnienie to może być realizowane w każdym stadium postępowania administracyjnego tzn. tam gdzie toczy się postępowanie administracyjne uregulowane przepisami kpa. Żądania udostępnienia akt archiwalnych nie można rozpatrywać jako uprawnienie z art. 73 § 1 kpa. Dlatego też w przedmiotowej sprawie będzie to problem związany z dostępem do informacji publicznej, a sprawa powinna być załatwiona w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. J. K. pismem z dnia [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i jednocześnie w piśmie tym zawarł wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 391/06 odrzucił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. na podstawie art.111 kpa uzupełniło rozstrzygnięcie własnej decyzji z dnia [...] r. przez dodanie po słowach "uchylić zaskarżoną decyzję" wyrazów " i umorzyć postępowanie w sprawie". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że niepełne rozstrzygnięcie decyzji nastąpiło z przyczyn natury technicznej, niewłaściwego przeniesienia brzmienia decyzji z brudnopisu na oryginał. Na posiedzeniu w dniu [...] r. podjęto prawidłowe rozstrzygnięcie składające się z dwóch części o czym świadczy zapis w protokole rozprawy. J. K. w piśmie z dnia [...] r .wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję uzupełniającą z dnia [...] r. Skarżący zakwestionował uzasadnienie decyzji z dnia [...] r., podniósł, że nie składał wniosku o uzupełnienie decyzji i wniósł ponownie o zabezpieczenie akt archiwalnych OPS do czasu zakończenia spraw sądowo-administracyjnych. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] r. (k.[...]) wniósł o potraktowanie pisma z dnia [...] r. jako skargi zarówno na decyzję z dnia [...] r. jak i na decyzję uzupełniającą z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Sąd administracyjny dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , jest władny ją uwzględnić ze względu na inne uchybienia, niż te które podniosła strona skarżąca, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Podstawową kwestią jest ustalenie w jakiej formie winien być rozpoznany wniosek strony o udostępnienie akt archiwalnych osobie która była stroną postępowania w trybie art.73 § 1 kpa. Sąd rozpoznający skargę podziela pogląd wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawach II SA/Sz 80/06 i II SA/Sz 917/06, że udostępnienie stronie akt archiwalnych, jest zwykłą czynnością, która nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, gdyż nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zgodnie z art. 104 § 2 kpa decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Z tych względów należy uznać że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej/ art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ administracji winien udostępnić stronie akta znajdujące się w jego posiadaniu, zaś w przypadku ich braku np. w skutek ich zniszczenia po okresie przechowywania w archiwum – poinformować stronę pismem o zaistniałym fakcie. Za niezasadne należy uznać stwierdzenie organu odwoławczego, że wniosek strony dotyczący wglądu do akt archiwalnych w sprawach w których nie toczy się postępowanie administracyjne w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym winien być rozpoznany w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2006 r. o informacji publicznej /Dz.U. Nr 112 poz.1198 ze zm./. Zgodnie z art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis ten nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt sprawy i stanowi realizację uprawnienia zagwarantowanego w art. 51 ust.3 Konstytucji zgodnie z którym każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbioru danych. Ograniczenie tego prawa może określać jedynie ustawa. Zaskarżona decyzja z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżona decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy decyzją z dnia [...]. r. uchylił jedynie decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 138 kpa organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji jest zobowiązany do określenia stanowiska w sprawie co powinno nastąpić poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się do tylko do uchylenia decyzji organu I instancji jest nieważna. Zdaniem Sądu ta wada decyzji z dnia [...] r. nie mogła zostać usunięta w trybie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r. dotyczącego uzupełnienia decyzji z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r na podstawie art. 111 kpa uzupełniło rozstrzygnięcie decyzji własnej z dnia [...] r. poprzez dodanie wyrazów "i umorzyć postępowanie". Decyzja z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem art. 111 § 1 kpa. który normuje naprawienie wad decyzji nieistotnych, tzn. takich, które nie dają podstaw do ich uchylenia.( B.Adamiak J.Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2005, str. 528) Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art.135 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.