II OZ 317/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia "Stowarzyszenia Ekologiczny Z." w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1724/05 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "Stowarzyszenia Ekologiczny Z." w P. na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Pismem z dnia 2 sierpnia 2005 r. "Stowarzyszenie Ekologiczny Z." wniosło skargę na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2005 r. W skardze tej wniesiono o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie z uwagi na fakt, iż Stowarzyszenie nie ma obecnie żadnego majątku umożliwiającego opłacenie wpisu. Do skargi tej załączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym Stowarzyszenie wykazało zgromadzone środki w wysokości 928 zł., które według skarżącego uzasadniają wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Postanowieniem z dnia 26 września 2005 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił zwolnienia skarżącego Stowarzyszenia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 28 listopada 2005 r. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, w którym podniosło, że w obecnej chwili nie posiada już kwoty wykazanej wcześniej we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r. odmówił przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż warunkiem przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., jest wykazanie przez wnioskującego braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Stowarzyszenie natomiast sytuacji takiej nie wykazało. Jak wynika bowiem z wniosku PPPr, skarżące Stowarzyszenie swoją działalność statutową finansuje ze składek członkowskich oraz darowizn, a na rachunku bankowym w chwili składania wniosku posiadało kwotę wystarczającą na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania (wpisu w wysokości 100 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że strony powinny liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wliczając wydatki związane z tym postępowaniem do swojego budżetu. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące Stowarzyszenie Ekologiczny Z. wniosło pismem z dnia 6 lutego 2006 r. zażalenie. W zażaleniu tym podniesiono, że działania wielu organów administracji (w tej sprawie Głównego Inspektora Sanitarnego) zmusiło Stowarzyszenie do złożenia kilkunastu skarg, z którymi, według szacunku skarżącego, wiążą się koszty sądowe w wysokości ok. 10 000 zł., czego Sąd I instancji w ogóle nie wziął pod uwagę. Suma tych opłat wielokrotnie przewyższa majątek Stowarzyszenia, a zgromadzone na rachunku środki zostały już spożytkowane, w części na pokrycie kosztów sądowych w niektórych wszczętych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić niezależnie od zarzutów podniesionych w zażaleniu z przyczyn formalnych. Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności powinien sprawdzić czy wniesiona skarga spełnia wymogi formalne a w tym, czy została podpisana przez osobę upoważnioną do tego. Aby to sprawdzić, Sąd powinien zażądać od skarżącej ("Stowarzyszenie Ekologiczny Z.") odpis statutu i aktualny wyciąg z KRS – z Rejestru Stowarzyszeń, czego w tym przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uczynił. Z ww. dokumentów, przesłanych na żądanie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w przypadku powołania zarządu wieloosobowego do reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz (...), konieczne jest współdziałanie prezesa zarządu z jednym członkiem zarządu, tym samym skarga, jak i inne pisma przesyłane do Sądu, powinny być podpisane przez prezesa zarządu i jednego członka zarządu. Tymczasem, jak wynika z analizy przesłanych akt, skarga i inne pisma, nie spełniają tego wymogu. Nie można też zgodzić się z niektórymi stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Od daty złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia wydania zaskarżonego postanowienia upłynął znaczny okres czasu i możliwe jest, że w tym czasie środki finansowe Stowarzyszenia wyczerpały się całkowicie, co już sygnalizowano składając sprzeciw (k. 17). W takiej sytuacji, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, należało skorzystać z możliwości jakie daje przepis art. 255 ppsa i wezwać Stowarzyszenie do przedstawienia aktualnego wyciągu z konta bankowego. Dopiero w oparciu o takie dane, należało oceniać wniosek skarżącej w oparciu o przepis art. 246 § 2 ppsa, biorąc jednocześnie pod uwagę postanowienia Statutu Stowarzyszenia (§ 12, 13, 30, 31, 32). To, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, które zazwyczaj wymagają ponoszenia kosztów sądowych. Brak zapewnienia w statucie stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy i z tego też władze Stowarzyszenia powinny sobie zdawać sprawę. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.