II FSK 943/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia WSA (delegowany) Grażyna Nasierowska, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1350/06 w sprawie ze skargi D. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. I. Stan sprawy przedstawiał się następująco: 1. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2006 r. wydanym w trybie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., po ponownym rozpoznaniu wniosku D.D. odmówił jej zwrotu kwot wpłaconych temu Urzędowi Skarbowemu na poczet zaległości podatkowych M.B. tytułem zajętych wierzytelności czynszowych. W postanowieniu zawarto pouczenie, że nie przysługuje na nie zażalenie. 2. D.D. złożyła wniosek o sprostowanie powyższego postanowienia poprzez zawarcie pouczenia o prawie wniesienia zażalenia na to postanowienie. 3. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. odmówił sprostowania argumentując, że przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. 4. Zażalenie na to postanowienie zostało uwzględnione przez Dyrektora Izby Skarbowej, a po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2006 r., ponownie odmówił sprostowania postanowienia, powołując się na art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego i wskazując, że ani przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani K.p.a. nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w przedmiocie odmowy zwrotu wpłaconych kwot, zatem niemożliwe jest zawarcie takiego pouczenia w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2006 r. 5. W zażaleniu na powyższe postanowienie D.D. zarzuciła, że na skutek wykorzystania jej niewiedzy, doszło do bezprawnego windykowania od niej kwoty na rzecz zaległości podatkowych M.B. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez sprostowanie postanowienia z dnia 30 stycznia 2006 r. 6. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia i wskazał, że przepisy KPA i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują kwestii zwrotu wyegzekwowanych kwot, zatem niezbędne było załatwienie wniosku D.D. o zwrot nienależnie wyegzekwowanej od niej, jako dłużnika zajętej wierzytelności, kwoty na zaległości podatkowe M.B., poprzez wydanie w tym zakresie postanowienia, ale niezaskarżalnego w administracyjnym toku instancji. 7. W skardze do sądu administracyjnego D.D. zarzuciła naruszenie art. 111 § 1 i § 2 K.p.a., poprzez wprowadzenie skarżącej w błąd, co do jej obowiązku przekazywania kwot czynszu na poczet zaległości podatkowych M.B., przy faktycznym braku tego obowiązku oraz odmowę odzyskania kwot bezprawnie pozyskanych od skarżącej przez Pierwszy Urząd Skarbowy, poprzez uniemożliwienie zaskarżenia postanowienia z dnia 30 stycznia 2006 r., odmawiającego zwrotu tych kwot. 8. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ppsa oddalił ją. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest przede wszystkim postanowienie o odmowie sprostowania postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia 30 stycznia 2008 r. w części zawierającej pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia na to ostatnie postanowienie. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zapadło w formie postanowienia, albowiem taki wymóg wynika z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na postanowienie powyższe nie przysługuje jednak zażalenie, gdyż możliwość złożenia zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi wynikać z wyraźniej regulacji prawnej, przewidującej zaskarżenie konkretnego postanowienia. Żaden przepis ustawy nie przewiduje zażalenia na postanowienie o odmowie zwrotu kwot uiszczonych przez dłużnika zajętej wierzytelności. W tym stanie prawnym, postanowienie z dnia 30 stycznia 2006 r. zawiera zatem poprawne pouczenie w przedmiocie jego niezaskarżalności. Tym samym strona nie może skutecznie żądać sprostowania postanowienia poprzez wprowadzenie pouczenia, pozostającego w sprzeczności z treścią prawa. 9. Powyższy wyrok D.D. zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 2 i art. 7 Konstytucji, art. 6, art. 7 art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 405 Kodeksu cywilnego., oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 28 kodeksu postępowania w związku z art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie postanowienia organu II instancji oraz wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jak również terminy doręczenia skarżącej szeregu zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wykazują rażące zaniedbanie organu egzekucyjnego w zakresie wynikającym z obowiązujących ten organ przepisów szczególnych oraz naruszenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej podstaw ustalonych w Konstytucji. Podkreślono, że skarżąca działała jak każdy najemca, realizując bezdyskusyjnie zajęcia dokonane przez państwowy organ. To na organie, a nie na najemcy mieszkania ciążył obowiązek ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W rezultacie zaniedbań organu skarżąca spełniła obowiązek wpłaty czynszu na rachunek organu wskazany w zajęciu wierzytelności, mimo, iż obowiązku takiego nie posiadała. Również orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone w niniejszym postępowaniu wskazuje na przerzucanie obowiązku zwrotu bezzasadnie świadczonych kwot na dłużniczkę Urzędu M.B., bowiem, wg tego _ orzeczenia to M.B. uzyskała nienależne przysporzenie. Tłumaczenie takie nie znajduje uzasadnienia. Skarżącą nie wiązał z M.B. żaden stosunek prawny, który usprawiedliwiałby bezpłatne świadczenie na jej rzecz. Orzeczenia Sądu zasądzające od Skarżącej należność czynszową przesądzają sprawę bezzasadności świadczeń na rzecz Urzędu dokonywanych w przekonaniu iż stanowią one spełnienie obowiązku zapłaty czynszu najmu. Nie istnieją również żadne przesłanki określone w art. 391, art. 392 i 393 KC, które usprawiedliwiały przyjęcie zamiaru świadczenia na rzecz osoby trzeciej. II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Zarówno jej zarzuty jak i ich uzasadnienie nie korespondują z treścią rozstrzygnięcia. Przypomnieć w związku z tym należy, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 30 stycznia 2006 r. w części dotyczącej pouczenia o braku możliwości wniesienia zażalenia. Żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie odnosi się do tej kwestii, a tylko w tym zakresie, stosownie do art. 134 § ppsa spawa podlegała kontroli sądu administracyjnego. Tryb prostowania oczywistych omyłek w treści postanowienia nie służy weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy to postanowienie. Nie można również zastępować środków zaskarżenia, które służyły od wcześniejszych rozstrzygnięć, a z których skarżąca we właściwym czasie nie skorzystała. Nie zachodzi zatem potrzeba odniesienia się do zarzutów, które jako wykraczające poza granice sprawy nie pozwalają na kasacyjną (w aspekcie art. 174 ppsa) kontrolę zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 184 ppsa orzec jak w sentencji.