II SA/Wa 2190/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA - Bronisław Szydło, Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] - oddala skargę - Szef Służby Celnej, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 i 6 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), jednocześnie uwzględniając prośbę funkcjonariusza celnego, przeniósł K. W. z dniem 1 lipca 2006 r. do pełnienia służby w Izbie Celnej w G. W dniu 22 maja 2006 r. K. W. zwrócił się do Szefa Służby Celnej o uchylenie powyżej określonej decyzji. We wniosku wskazał na art. 155 Kpa i podał, iż jego żona uzyskała gwarancję zatrudnienia w dotychczasowym miejscu pracy. W zaistniałej sytuacji, jego zdaniem, wykonanie decyzji o przeniesieniu oznaczałoby faktyczny rozpad jego związku małżeńskiego i rodziny. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 155 w zw. z art. 154 § 2 Kpa, odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustawa o Służbie Celnej przewiduje ze względu na ważne względy służbowe możliwość przeniesienia funkcjonariusza celnego do pełnienia służby w innej izbie ( art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej). O przeniesieniu K. W. do pełnienia służby w Izbie Celnej w G. zadecydowały ważne względy służbowe, ponadto przeniesienie nastąpiło zgodnie z prośbą funkcjonariusza. Dodatkowo organ podkreślił, że uznanie administracyjne oraz słuszny interes obywatela w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariusza celnego winny być badane poprzez pryzmat interesu społecznego w związku z wagą i rodzajem zadań realizowanych przez funkcjonariuszy w imieniu państwa. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki ochrony słusznego interesu strony wskazanego przez K. W. Skarżona decyzja wydana została na jego wniosek, tak więc organ nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających zmianę bądź uchylenie decyzji na podstawie art. 155 Kpa. Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ponownie powołał fakt uzyskania przez jego małżonkę gwarancji zatrudnienia w dotychczasowym miejscu pracy, powołał się na sytuację rodzinną związaną z procesem kształcenia swoich dzieci oraz na konieczność podjęcia się opieki nad teściową. Podkreślił, że przeniesienie do Izby Celnej w G. stało się nieuzasadnione. Szef Służby Celnej, decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 217 § 3 oraz 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641 z późń. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 Kpa nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, lecz poddanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej. W konsekwencji postępowanie w tym trybie nie może stanowić kolejnej instancji odwoławczej. W przeciwnym razie organ dopuściłby się rażącego naruszenia prawa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności (patrz. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r. sygn. akt III SA 1212/95 oraz wyrok NSA z dnia 15 listopada 1996 r. sygn. akt III SA 1110/95). W przedmiotowej sprawie interes strony jest w kolizji z interesem społecznym, tzn. interesem Służby Celnej. W interesie Służby Celnej leży bowiem należyte zabezpieczenie prawidłowego działania osłabionej etatowo Izby Celnej w G., co ma bezpośredni wpływ na właściwy i sprawny pobór należności celno-podatkowych oraz na rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń skarbowych, a także przestępstw i wykroczeń związanych z przywozem i wywozem towarów oraz ściganie ich sprawców. Organ podkreślił, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią w świetle ustawy o Służbie Celnej przeszkody prawnej do przeniesienia go do pełnienia służby w innej miejscowości. Na powyższą decyzję K. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż wydana została z naruszeniem prawa, a w szczególności: a) art. 155 w zw. z art. 7 Kpa poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, b) art. 77 i art. 107 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i lakoniczne uzasadnienie decyzji oraz c) art. 31 ust. 3 w zw. z art. 47 Konstytucji RP. Skarżący podkreślił w skardze, że utrzymanie decyzji o przeniesieniu powoduje w jego przypadku stałą niemożność korzystania z prawa do życia w rodzinie. Zarzucił organowi, że ten, kierując się uznaniem administracyjnym, nie dokonał oceny słuszności jego prywatnego interesu, a w efekcie przekroczył dopuszczalne granice uznania administracyjnego określone w art. 155 w zw. z art. 7 Kpa. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Organ wskazał, iż przedmiotem nie może być kwestia utrzymania bądź uchylenia decyzji o przeniesieniu skarżącego, bowiem sprawa w tym zakresie została ostatecznie zakończona wydaniem decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Organ podkreślił, iż rozpatrując sprawę w ramach uznania administracyjnego Szef Służby Celnej miał również na względzie szczególne unormowania stosunku służbowego funkcjonariusza celnego wynikające z ustawy o Służbie Celnej. Z istoty samego stosunku służbowego i unormowań statusu prawnego funkcjonariusza celnego wynika, że jego prawa jako obywatela są w wielu wypadkach wyłączone lub ograniczone. Stosunek służbowy wiąże się zawsze ze zwiększoną dyspozycyjnością. Wyrażając zgodę na mianowanie do służby, funkcjonariusz wyraża zgodę na powstanie stosunku administracyjno - prawnego i powinien brać pod uwagę możliwość przeniesienia go w każdym czasie do pełnienia służby w innym urzędzie z ważnych względów służbowych, a co za tym idzie - z ewentualnymi zmianami w jego życiu rodzinnym. Ponadto organ ponownie zaznaczył, iż Szef Służby Celnej, przeprowadzając weryfikację decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek wynikających z art. 155 Kpa, uznał, że interes skarżącego nie jest na tyle istotny, by powodował konieczność uchylenia ostatecznej decyzji w przedmiocie przeniesienia. W ocenie Szefa Służby Celnej bezsprzeczny interes skarżącego nie był interesem słusznym w rozumieniu art. 155 Kpa, a tylko taki może stanowić podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Rozpoznając sprawę w świetle kryteriów określonych w powyżej przytoczonym przepisie stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 155 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 Kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne okoliczności dyktowane interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Konstrukcja art. 155 Kpa powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako w "kolejnej instancji". Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art. 155 Kpa są zawsze oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje społeczne lub słuszny interes strony, należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań po wydaniu decyzji ostatecznej. Dodać należy, iż w postępowaniu na podstawie art. 155 Kpa organ administracyjny nie stosuje prawa materialnego. Zdaniem Sądu, żądanie skarżącego o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], w świetle podniesionych przez niego argumentów, jest całkowicie nieuzasadnione. Opiera się ono bowiem na wskazaniu przepisu prawa procesowego, tj. art. 155 Kpa. Oczywiście powołanie tego przepisu mogłoby mieć znaczenie, o ile przepis ten zostałby podniesiony przez skarżącego na etapie postępowania zwykłego, którego rozstrzygnięciem była decyzja o jego przeniesieniu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Służby Celnej. Taki zarzut nigdy przez skarżącego nie został jednak podniesiony. Stwierdzić należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję, w sposób prawidłowy zastosował się do dyspozycji art. 155 Kpa. Skarżący, chcąc dokonać zmiany decyzji w zakresie miejsca pełnienia służby, może wystąpić z wnioskiem o jego zmianę w formie przewidzianej w ustawie o Służbie Celnej, bez dążenia do wzruszenia decyzji ostatecznej, która zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może zostać zmieniona. Odmienne rozstrzygnięcie organu, tzn. zgodnie z żądaniem skarżącego, spowodowałoby wydanie decyzji z rażącym naruszeniem art. 155 kpa. Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 132 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji.