II OSK 998/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2383/06 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za zniszczenie drzew oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2383/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za zniszczenie drzew. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych prawnych sprawy: Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...], zn. [...] ustalił za zniszczenie dwóch drzew (sosen o obwodach pni 33 cm i 41 cm) karę w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania W. S., decyzją dnia [...], zn. [...] uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji naruszył art. 10 § 1 k.p.a., ponadto nie wskazał w sentencji na kogo kara została nałożona. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazano także, że organ powinien mieć na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.). Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...], zn. [...] Burmistrz Miasta S. ustalił i wymierzył W. S. za zniszczenie dwóch drzew (sosen o obwodach pni 33 cm i 41 cm) karę w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu ustalono, iż przyczyną uschnięcia drzew z powodu zasolenia było przesypanie się (w wyniku pęknięcia ogrodzenia) mieszanki piaskowo-solnej z posesji E. i W. S.. W odwołaniu W. S. starał się podważyć opinię biegłego i ustalenia organu I instancji, podnosząc, że stwierdzone zasolenie wokół drzew nie było związane z przesypaniem się mieszkanki z jego nieruchomości na nieruchomość sąsiednią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] zn. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji mając na względzie treść § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. (Dz.U. Nr 219, poz. 2229) dwukrotnie przeprowadził oględziny i sporządził protokoły. Ponadto dopuścił dowód z opinii biegłego. Treść opinii wskazuje, że śmierć dwóch sosen rosnących najbliżej ogrodzenia nastąpiła w wyniku zasolenia środowiska przez przesypany w wyniku pęknięcia elementów betonowych piasek z solą z posesji państwa S., a ogrodzenia nie spełniają w pełni swej roli i nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia nieruchomości Państwa S. przed przenikaniem soli. Z informacji przekazanej biegłego wynikało, że drzewa i krzewy iglaste zimozielone, szczególnie sosna pospolita, należą do gatunków które wykazują wyjątkowo dużą wrażliwość na sól, szczególnie w okresie zimowym z racji zachodzących procesów biologicznych. Nie istnieje możliwość przystosowania się (uodpornienia) systemu korzeniowego żadnego z drzew, a szczególnie iglastego (w tym przypadku przedmiotowych sosen) od soli, ponieważ czyni ona w środowisku korzeni zbyt poważne zmiany. Z badania Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w W. (badanie nr [...] z dnia [...].) wynika, że zawartość soli w próbkach pobranych z otoczenia korzeni, przewyższała ponad 10-krotnie dawkę porównawczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, że materiał dowodowy wskazuje, iż nawet krótkotrwałe zaleganie soli w pobliżu drzew stanowiło przyczynę zniszczenia drzew, dlatego nałożenie kary było właściwe. Nałożona kara została wyliczona wg stawek obwiązujących w 2005 r., jednakże zmiana decyzji w tym zakresie spowodowałaby orzekanie na niekorzyść strony odwołującej się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję W. S. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Organy korzystając w toku postępowania kilkakrotnie z wiedzy specjalistycznej, za każdym razem zwracały się do tego samego biegłego, tymczasem powinny były zasięgnąć opinii innego specjalisty. Ponadto w ocenie skarżącego wymaga wyjaśnienia ile mieszanki solno-piaskowej przesypało się przez ogrodzenie w wyniku jego uszkodzenia w lutym 2005 roku i ile mogło pozostać mieszkanki solno-piaskowej na powierzchni gruntu po fakcie jego niezwłocznego zebrania wraz z zalegającą warstwą śniegu i czy w ogóle pozostała ilość mogła wywołać jakiekolwiek niebezpieczeństwo dla rosnących w pobliżu drzew, jakie warunki atmosferyczne panowały w lutym 2005 r. w czasie przesypania się mieszanki solno-piaskowej i jaki ma to związek z okresem, w którym uschły drzewa. Zdaniem skarżącego bez ustalenia tych okoliczności nie można w ogóle rozpatrywać istnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy uschnięciem dwóch drzew a przesypaną mieszanką solno-piaskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że materialną podstawę wymierzenia skarżącemu kary za zniszczenie drzew stanowił art. 88 ust.1 pkt 1 i art. 89 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, iż doszło do zniszczenia dwóch sosen, jednakże kluczową kwestią było wykazanie, iż zniszczenie tychże drzew było następstwem wysypania się mieszanki solno-piaskowej składowanej na działce skarżącego. W ocenie Sądu organy słusznie uznały, iż ustalenie przyczyn zniszczenia drzew rosnących na działce Państwa A. wymagało wiadomości specjalnych. Z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu ochrony przyrody (Nr [...]) wynika, że śmierć dwóch sosen, rosnących najbliżej ogrodzenia nastąpiła w wyniku zasolenia środowiska przez przesypany w wyniku pęknięcia elementów betonowych, piasek z solą z posesji E. i W. S. i nie istnieją żadne szanse na uratowanie tych drzew. Opinia ta jest wyczerpująca, zawiera klarowne, jednoznaczne wnioski, jak też szczegółowe przesłanki, z których wnioski te wywiedziono - zasadnie zatem uznały organy orzekające w sprawie opinię za wiarygodną. Argumentacja podnoszona przez skarżącego nie poddaje w wątpliwość rzetelności sporządzonej opinii. Sąd podkreślił, że skarżący mógł skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej jako dowodu w sprawie. Nie sposób jednak podzielić zapatrywania skarżącego, iż w postępowaniu administracyjnym zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które winny były skłonić organy orzekające w sprawie do zwrócenia się o opinię do innego biegłego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przy ocenie legalności decyzji nakładającej karę grzywny za zniszczenie drzew istotnych naruszeń prawa, których dopuściły się organy administracji publicznej pierwszej i drugiej Instancji przy wydawaniu skarżonej decyzji , tj. naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez te organy wszelkich niezbędnych kroków prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tak jak wymagał by tego interes skarżącego oraz słuszny interes obywateli. W związku z tym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno w toku postępowania administracyjnego przed organami administracji publicznej, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wskazywał na wadliwości i uchybienia zawarte w opiniach sporządzonych w sprawie przez tego samego biegłego rzeczoznawcę. Pomimo precyzyjnie określonych obowiązków dowodowych spoczywających na organach administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), w sprawie nie została wyjaśniona jednoznacznie okoliczność, czy fakt przesypania się w lutym 2005 roku z nieruchomości skarżącego na posesję sąsiadującą niewielkiej ilości mieszanki solno-piaskowej, spowodował uschnięcie dwóch drzew na tej posesji. Nie wyjaśniono podstawowych dla sprawy okoliczności np. ile mieszanki solno-piaskowej przesypało się na posesję sąsiadującą, kiedy miał miejsce przedmiotowy fakt przesypania i ile czasu na posesji sąsiadującej zalegała mieszanka solno-piaskowa, podczas gdy ustalenie tych kwestii jest podstawowe dla obciążenia skarżącego winą za uschnięcie drzew. Ponadto obowiązek poprawnego i zgodnego z prawem prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 8 k.p.a.), odnosi się także do realizacji spoczywającego na organach administracji publicznej ciężaru dowodu. Dlatego ani organy administracji publicznej, ani nawet Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie mogą tego ciężaru dowodu przerzucać na skarżącego, czyniąc go jak w przedmiotowej sprawie winnym niezlecenia kontrekspertyzy do opinii biegłego sporządzonych w sprawie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., podniesiono, że decyzje organów administracji oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oparte są na opiniach tego samego biegłego. Opinie te były natomiast od samego początku podważane przez skarżącego jako nieprecyzyjne, niespójne i nielogiczne. Biegły nie wziął w ogóle pod uwagę argumentów skarżącego w zakresie niemożliwości uschnięcia dwóch drzew na wskutek przesypania się tak niewielkiej ilości mieszanki solno-piaskowej i krótkotrwałego zalegania jej na sąsiadującej posesji. Zdaniem skarżącego zgromadzony w sprawy przez organy materiał dowodowy, nie jest pełny i wystarczający do wydania prawidłowego aktu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia z wyjątkiem przesłanek nieważności postępowania, które ten Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności nieważności postępowania wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo z wszelkimi regułami obowiązującymi w tym zakresie. Dodatkowo organy oparły się w swoich ustaleniach na opinii biegłego, której żadne inne dowody, czy też wyjaśnienia skarżącego nie podważyły. W przedmiotowej opinii biegłego i w dalszych jego wyjaśnieniach jednoznacznie ustalono, że przyczyną zniszczenia dwu drzew (sosen) było zasolenie gleby spowodowane przesypaniem się na sąsiednią działkę mieszanki piasku z solą w wyniku pęknięcia elementów ogrodzenia. Ponadto w opiniach biegłego szeroko wyjaśniano uwarunkowania środowiskowe związane z wrażliwością i brakiem odporności drzew iglastych na zasolenie gleby. Wyniki badań Stacji Chemiczno-Rolniczej w W. z dnia [...] potwierdziły również przyjęty w sprawie stan faktyczny, skoro zasolenie gleby z pobranych próbek przewyższało dziesięciokrotnie dopuszczalne normy. W świetle tych dowodów wyjaśnienia skarżącego nie mogły podważyć opinii biegłego, która była wyczerpująca i nie budziła u organów a następnie w Sądzie kontrolującym zaskarżoną decyzję żadnych wątpliwości. Z tych też przyczyn nie było potrzeby w postępowaniu administracyjnym zasięgania opinii innego biegłego. Należy zgodzić się z sugestią Sądu I instancji, że skarżący nie przedstawił kontrekspertyzy wykonanej na własne zlecenie przez innego biegłego, gdyż w takiej sytuacji, gdyby opnie biegłych były rozbieżne, organ byłby zobligowany do zlecenia wykonania innemu biegłemu następnej opinii. W świetle powyższych uwarunkowań brak podstaw aby przyjąć, że przeprowadzone postępowanie dowodowe miało miejsce z naruszeniem przepisów art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., a co za tym idzie Sąd zaskarżonym wyrokiem naruszył przepisy postępowania, wskazane w petitum skargi kasacyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.