IV SA/Wa 2068/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. B. i I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2006 r., 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących J. B. i I. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 2068/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].09.2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].05.2006 r., w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].06.1978 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. gm. Z. oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].09.1979 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D. gm. Z. W przedmiocie nieważności obu decyzji zatwierdzających projekty wymiany gruntów Minister orzekał po raz kolejny. Uprzednio stwierdzał ich nieważność, a rozstrzygnięcia te uchylał dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 17.03.2000 r., sygn. akt II SA 2108/99 oraz z dnia 5.11.2002 r., sygn. akt II SA 3899/01, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22.09.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 381/05. W kwestionowanych rozstrzygnięciach, wydanych w obecnie toczącym się postępowaniu w tej sprawie Minister - powołując się na nadesłane mu akta Urzędu Wojewódzkiego w L., w tym na rejestr szacunku porównawczego gruntów wsi D.przed wymianą - stwierdził, że będące własnością wnioskodawców J. i I. B. grunty objęte owymi postępowaniami wymiennymi, zostały wykazane w tych rejestrach jako grunty we władaniu Rolniczej Spółdzielni Wytwórczej "[...]". Skutkiem tych zapisów grunty objęte postępowaniem wymiennym należne małż. B. również zostały wydzielone tej Spółdzielni. Z tego faktu Minister wywiódł, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1996 r., sygn. akt I CRN 130/95, że stali się oni współwłaścicielami gruntów wydzielonych tej Spółdzielni w ramach owych postępowań wymiennych. Stanowi to w ocenie Ministra podstawę do skutecznego dochodzenia przez nich przysługującego im udziału we współwłasności zgodnie z przepisami ustawy Prawo Spółdzielcze lub na drodze sądowej. J. i I. B. tak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i we wniesionej skardze stwierdzili, że Spółdzielnia przekroczyła swe uprawnienia określone umową dzierżawy, a ich cztery działki o nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha zostały przydzielone innym osobom jako grunty zamienne, bez ich wiedzy i udziału. Powołując się na zapadłe w tej sprawie uprzednio wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podkreślili, że Sądy jednoznacznie uznawały, iż kwestionowane w trybie nadzwyczajnym decyzje zatwierdzające przedmiotowe projekty wymiany gruntów zostały wydane z naruszeniem prawa. Minister winien, stosownie do wskazań WSA orzec co do całości wniosku i ustalić, czy w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne w zakresie niektórych nieruchomości objętych wymianą, a tego nie uczynił, ignorując te wskazania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy mieć na względzie, iż w rozstrzyganej sprawie dwukrotnie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17.03.2000 r., sygn. akt II SA 2108/99 oraz z dnia 5.11.2002 r., sygn. akt II SA 3899/01. W myśl art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wydanym przed dniem 1.01.2004 r. wiąże w sprawie tak Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nadto w sprawie tej w wyroku z dnia 22.09.2005 r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt IV SA/Wa 381/05) zawierając wskazania jakich winien dopełnić Minister ponownie rozpoznając sprawę po uchyleniu jego dotychczasowych rozstrzygnięć. Przepis art. 153 P.p.s.a. z kolei stanowi, że tak ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wskazanym przepisom Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewątpliwie uchybił. Należy bowiem zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 22.09.2005 r. wyraźnie powołał się na wcześniejsze rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie zapadłe. Przesądzono w nich wszak, że nieprzydzielenie działek zamiennych skarżącym, za ich włączone do postępowania wymiennego działki stanowiło rażące naruszenie prawa oraz, że w przypadku działek, które uzyskały osoby trzecie na podstawie czynności cywilnoprawnych, nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. We wskazanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nałożył na Ministra ponownie rozpoznającego sprawę obowiązek rozstrzygnięcia o całości wniosku, a w razie wątpliwości zalecił zwrócenie się do stron o uściślenie zakresu żądania. Nałożył obowiązek uwzględnienia skutków prawnych dotychczasowych wyroków zapadłych w tej sprawie. Zalecił Ministrowi dokonanie oceny, czy wobec wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych w zakresie niektórych nieruchomości objętych wymianą, możliwe jest przyjęcie, że decyzje nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych w całości, uwzględniając faktyczne związki, jakie musiały występować przy rozdziale ekwiwalentnych gruntów w 1978 i w 1979 r. Przede wszystkim jednak Sąd podkreślił, o czym już wspomniano, iż kwestionowane decyzje z 1978 i 1979 r. wydane zostały w zakresie działek skarżących z rażącym naruszeniem prawa, lecz wywołały nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa), a o fakcie tym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wiążących w tej sprawie wyrokach. Przytoczone wskazania w żaden sposób nie pozwalały Ministrowi na odmowę stwierdzenia nieważności w całości decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].06.1978 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. gm. Z. oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].09.1979 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D. gm. Z.. Minister pominął wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną zawarte we wskazanych wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.03.2000 r., sygn. akt II SA 2108/99 oraz z dnia 5.11.2002 r., sygn. akt II SA 3899/01, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.09.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 381/05, którymi był związany, podobnie jak i Sąd orzekający obecnie w tej sprawie. Rozstrzygnięcie Ministra nie nawiązuje do tych wyroków, ich oceny prawnej i wskazań. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji w całości może być orzeczona tylko wówczas, gdy nie zachodzą tak przesłanki pozytywne, przewidziane w art. 156 § 1 Kpa, pozwalające na stwierdzenie jej nieważności, jak i negatywne zapisane w art. 156 § 2 Kpa, kiedy to organ stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie brak było podstaw, z przyczyn wcześniej wskazanych, do odmowy stwierdzenia nieważności w całości przedmiotowych decyzji z 1978 i 1979 r. Stwierdzenie przez Sąd, iż zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję wydaną z naruszeniem prawa procesowego (art. 156 Kpa w zw. z art. 158 § 2 Kpa), co w rozpoznawanej sprawie miało wpływ na jej wynik, prowadząc do jej wadliwości, uzasadnia uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak i j ą poprzedzaj ącej. W ponownie prowadzonym postępowaniu w tej sprawie organ winien zastosować się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.09.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 381/05, bowiem w obecnie kontrolowanych rozstrzygnięciach tak wskazania te jak i ocenę prawną wyrażoną przez Sądy Administracyjne całkowicie pominął. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.