I OSK 400/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-02-01
Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Małgorzata Borowiec, Małgorzata Pocztarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który znalazł się w pasie drogowym w wyniku zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a został wzniesiony zgodnie z pozwoleniem na budowę przed wejściem w życie ustawy o drogach publicznych, wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i uiszczenia opłaty?Ratio decidendi
Obiekty budowlane istniejące w pasie drogowym, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego oraz nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie bez konieczności uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Obowiązek uzyskania zezwolenia i opłaty dotyczy sytuacji przyszłego lokalizowania obiektów, przebudowy lub remontu istniejących obiektów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zezwolenia na zajęcie pasa drogowego dla pawilonu handlowego, który znalazł się w pasie drogowym w wyniku zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Właściciel pawilonu kwestionował obowiązek uzyskania zezwolenia i uiszczenia opłaty, argumentując, że obiekt został wzniesiony zgodnie z prawem przed wejściem w życie ustawy o drogach publicznych. Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że zezwolenie i opłata są wymagane. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Prezydenta m.st. Warszawy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. K. kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 919/05 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. K. kwotę 900 (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 919/05 oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
J. K., właściciel pawilonu handlowego przy ul. [...] w Warszawie położonego w pasie drogowym, wobec zbliżającego się terminu wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntu, na którym pawilon jest posadowiony i otrzymanej odmowy zawarcia kolejnej umowy dzierżawy, wystąpił do Prezydenta m.st. Warszawy z wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 marca 2005 r.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...], na podstawie art. 19 ust. 5, art. 39 ust. 3, art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określania warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i uchwały Nr XXXI/666/2004 Rady m.st. Warszawy z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, zezwolił skarżącemu na zajęcie pasa drogowego ulicy [...] w Warszawie o powierzchni 45,35 m2 na okres wskazany we wniosku o wydanie zezwolenia. Jednocześnie zobowiązano skarżącego do dokonania opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 1.632,60 zł według wskazanego wyliczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że narusza ona prawo, gdyż procedura przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie ma zastosowania w stanie faktycznym występującym w sprawie, a w konsekwencji brak jest przeszkód prawnych do zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości przy ul. [...]. Umowę taką, zawartą po zakupieniu od osoby fizycznej pawilonu, posiadał lecz wygasła ona dnia 31 grudnia 2004 r. Skarżący argumentował, że ustawa o drogach publicznych, w szczególności art. 38–40 tej ustawy nie mają zastosowania w sytuacji, gdy budynki znalazły się w pasie drogowym w efekcie zmian planu zagospodarowania przestrzennego, a zostały wzniesione, zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich wzniesienia. Budynek, którego dotyczył wniosek, został wzniesiony w 1975 r., zaś teren na którym się znajduje został włączony do tzw. pasa drogowego przy kolejnej zmianie planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zakwestionował również legalność i celowość ustalenia pasa drogowego o szerokości od 8 do 10 m. i stwierdził, że jest ono wątpliwe, gdy idzie o cel określony w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, dla którego pas drogowy się ustala. Przepis art. 38 ww. ustawy nie może stanowić podstawy ograniczenia praw właścicieli do władania budynkami poprzez zobowiązanie ich do wnoszenia opłaty za zajęcie pasa drogowego za teren, na którym te budynki się znajdują. Dodał, że przepisy art. 38 ust. 3 i art. 40 ustawy o drogach publicznych normują sytuację, gdy zabudowa następuje po ustaleniu pasa drogowego na co wskazuje termin, którym posłużył się ustawodawca, traktując o "lokalizowaniu" obiektów. Przez zajęcie pasa drogowego nie może być rozumiana sytuacja, gdy wcześniej posadowiony budynek znalazł się w pasie drogowym w następstwie zmian planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto skarżący stwierdził, że zajęcie pasa drogowego ma charakter czasowy, a jego zadaniem było uregulowanie sytuacji incydentalnych o przemijającym charakterze. W związku z tym opłata za zajęcie pasa drogowego nie może odnosić się do budynków, które przeznaczone są do wieloletniego użytkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Odnosząc się do zarzutów strony, wskazało, że obowiązek uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wynika wprost z art. 39 ust. 1 i 3 oraz art. 40 ust. 1, 2 pkt 3, ust. 3, ust. 6 i ust. 11 ustawy o drogach publicznych. Nie może natomiast być przedmiotem postępowania w sprawie o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, kwestia możliwości zawarcia umowy dzierżawy terenu pomiędzy skarżącym jako właścicielem pawilonu oraz właścicielem terenu, na którym ten pawilon jest usytuowany. Nie jest też przedmiotem decyzji kwestia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem te można podważać jedynie w toku jego opracowania. Kolegium wyjaśniło także, iż w art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych przewidziano opłaty roczne za zajęcie pasa drogowego dla zajęć długotrwałych, lecz nie przewidziano żadnych górnych granic czasowych zajęcia. Stwierdziło, że przepis art. 38 cyt. ustawy, na który powołuje się skarżący dotyczący obiektów istniejących, które również podlegają regulacji dotyczącej zezwoleń jak i opłat. Pawilon kaletniczy, którego dotyczy zezwolenie jest obiektem z założenia czasowym, gdyż wybudowano go na działce wydzierżawionej na czas określony 20 lat - umowa wygasła w dniu 1 stycznia 2005 r. i przewidywała w § 6 możliwość budowy wyłącznie obiektów o charakterze tymczasowym i konieczność ich usunięcia przez dzierżawcę przed terminem wygaśnięcia umowy, zaś plan realizacyjny określał wznoszony pawilon jako kiosk handlowy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 38, 39 i 40 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że ustawa ta ma zastosowanie również do obiektów budowlanych, które znalazły się w pasie drogowym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a zostały wzniesione przed wejściem w życie wskazanej ustawy, zgodnie z pozwoleniem na budowę jako obiekty nieusytuowane w pasie drogowym oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez dokonanie nie znajdującej uzasadnienia w literalnym tekście ustawy o drogach publicznych, interpretacji ustawy o drogach publicznych, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wadliwej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę, naruszenia prawa nie stwierdził.
W uzasadnieniu wskazał, że przepis art. 38 ustawy o drogach publicznych formułuje klauzulę generalną możliwości pozostawania w pasie drogowym w dotychczasowym stanie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń nie związanych z gospodarką drogową i obsługą ruchu pod warunkiem wszakże, niepowodowania przez te obiekty lub urządzenia zagrożeń i utrudnień ruchu drogowego i zakłóceń wykonywania zadań zarządu drogi. Tego rodzaju formuła ma charakter ogólnego, warunkowego przyzwolenia, wymagającego zindywidualizowania, a jeśli tak, to podmiot zajmujący pas drogowy obowiązany jest wystąpić do właściwego organu o wyrażenie zezwolenia na to zajmowanie w trybie art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Tylko bowiem w drodze zezwolenia na zajęcie pasa drogowego lub odmowy jego wydania może nastąpić ocena, czy w konkretnym, indywidualnym przypadku następuje stan, o którym mowa w art. 38 ust. 1 cyt. ustawy, a więc czy istniejący obiekt budowlany lub urządzenie nie powoduje zagrożenia lub utrudnienia ruchu drogowego, czy zadań zarządzania drogą. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ nie ocenia zatem możliwości zlokalizowania obiektu/urządzenia nie związanego z potrzebami zarządzania drogą lub potrzebami ruchu drogowego, lecz ocenia możliwość pozostawania tych urządzeń w pasie drogowym i w następstwie pozytywnej oceny co do możliwości pozostawania obiektu/urządzenia w pasie drogowym wydaje zezwolenie. Inne rozumowanie czyniłoby, zdaniem Sądu pierwszej instancji przepis art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych martwym, ponieważ stworzony zostałby w ten sposób brak możliwości oceny, czy dany budynek lub urządzenie kwalifikuje się, według wymogów tego przepisu, do pozostawania w pasie drogowym/zajmowania pasa drogowego, czy też nie.
W myśl art. 40 ust. 3 cyt. ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do zwolnienia od opłat obiektów budowlanych lub urządzeń, uznanych przez organ za mogące pozostać w pasie drogowym.
Ponadto, Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskazał, że zaskarżona decyzja rozstrzyga sprawę zgodnie z wnioskiem strony, gdyż zezwala skarżącemu na zajęcie pasa drogowego i ustala opłatę za okres wskazany w decyzji, a odpowiadający okresowi podanemu we wniosku, zatem w przypadku ewentualnego uchylenia tejże decyzji Sąd orzekałby de facto na niekorzyść skarżącego.
Z tych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. K. i zaskarżając go w całości zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 38 pkt 1 w związku z art. 40 pkt 1 i 3 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że dalsze pozostawanie obiektów, które znalazły się w pasie drogowym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a zostały wzniesione zgodnie z pozwoleniem na budowę poza pasem drogowym możliwe jest tylko na podstawie decyzji o zajęciu pasa drogowego, a w konsekwencji obowiązku uiszczenia opłat, jak za zajęcie pasa drogowego;
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 134 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z pominięciem okoliczności, iż decyzja o zajęciu pasa drogowego została wydana bez podstawy prawnej.
Powołując się na powyższe naruszenia prawa skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że w odniesieniu do obiektów istniejących w pasie drogowym, ustawodawca wprowadza wymóg uzyskania zgody zarządcy drogi w przypadku, gdy dochodzi do przebudowy lub remontu takich obiektów budowlanych (art. 38 pkt 2 i 3 ustawy o drogach publicznych). Nie ma zaś przepisów, które zobowiązywałyby uprawnionego do używania takich obiektów do wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Tylko w sytuacji przebudowy lub remontu uprawniony do używania takiego obiektu jest zobowiązany wystąpić z wnioskiem o uzyskanie takiej zgody.
Skarżący podniósł, że wykładnia literalna art. 39 pkt 3 ustawy o drogach publicznych wyraźnie wskazuje, iż chodzi o "lokalizowanie" obiektów budowlanych w przyszłości, które co do zasady nie jest dopuszczalne i może mieć jedynie miejsce w uzasadnionych przypadkach. Ponadto pkt 3a cytowanego przepisu stanowi, iż decyzja co do lokalizacji obiektu budowlanego w pasie drogowym ma zostać wydana przed rozpoczęciem robót budowlanych, a konieczne jest również między innymi, uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego stanowi jeden z elementów, warunkujących możliwość usytuowania obiektu budowlanego w pasie drogowym. Natomiast nie dotyczy ono obiektów już tam się znajdujących, gdyż w tym przypadku obowiązek taki odnosi się jedynie do sytuacji przebudowy lub remontu.
Skarżący zaznaczył również, że słowo "zajęcie" użyte przez ustawodawcę jednoznacznie wskazuje na zdarzenia o charakterze przyszłym. Tym samym wykładnia literalna ustawy nie pozwala na przyjęcie, iż zajęcie pasa drogowego w rozumieniu art. 40 pkt 1 ustawy o drogach publicznych obejmuje również sytuacje objęte hipotezą art. 38 pkt 1 tejże ustawy, kiedy to przedmiotowe obiekty już znajdują się w pasie drogowym.
Zdaniem strony skarżącej, także użyte w art. 40 pkt 2 ppkt 3 ustawy o drogach publicznych sformułowania, że zezwolenie dotyczy "umieszczania w pasie drogowym" obiektów budowlanych wskazuje, że przepisem tym nie są objęte obiekty już istniejące w pasie drogowym.
Skarżący dodał też, że art. 40 pkt 3 ustawy o drogach publicznych nie ma zastosowania w przypadku, gdy obiekty budowlane są w pasie drogowym, jako efekt ich wyznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego, są bowiem obiektami istniejącymi, a nie lokalizowanymi w pasie drogowym. Wobec powyższego ich używanie, zdaniem skarżącego, może odbywać się w oparciu o umowę, nie zaś decyzję administracyjną, bowiem nie mają do nich zastosowania przepisy o zajęciu pasa drogowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazało, że odstąpienie od naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego przez obiekty, o których mowa w art. 38 ustawy o drogach publicznych, prowadziłoby do nieuzasadnionego i nieznajdującego oparcia w obowiązujących przepisach uprzywilejowania pewnej grupy obywateli.
Ponadto, organ stwierdził, że w art. 38 ust. 1 ww. ustawy brak stwierdzenia, że. istniejące już obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego oraz nie zakłócają zadań zarządu drogi nie wymagają zezwolenia, które jest obowiązkowe na podstawie art. 40 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten określa jedynie dla wymienionych w nim obiektów mniej rygorystyczne zasady kwalifikacji obiektów do umieszczenia ich w pasie drogowym, ustanawia bowiem po stronie wydającego decyzję zarządcy drogi obowiązek udzielenia zezwolenia na lokalizację tych obiektów w sytuacjach, gdy nie powodują one zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi. Jest to zatem przepis szczególny w stosunku do przepisu art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, który całkowicie zabrania lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, oraz przepisu art. 39 ust. 3 tej ustawy, który dopuszcza w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych, pozostawiając to jednakże uznaniu zarządcy drogi (poprzez użycie wyrazów: lokalizowanie (...) może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi).
Zdaniem Kolegium, zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia systemowa oraz funkcjonalna powołanych wyżej przepisów wskazują wyraźnie na konieczność wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, również w odniesieniu do obiektów, o których mowa w art. 38 ustawy o drogach publicznych. W toku takiego postępowania zarządca drogi bada, czy obiekt spełnia warunki określone w ww. art. 38, tj. nie powoduje zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłóca wykonywania zadań zarządu drogi, zaś w przypadku spełnienia tych warunków – udziela zezwolenia oraz nalicza i pobiera opłatę, o której mowa w przepisie art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie określone w § 2 art. 143 w tej sprawie nie występują.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wymogom określonym w art. 174 i 176 P.p.s.a., jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Rozpoznając zarzut naruszenia prawa materialnego z art. 38 pkt 1 w związku z art. 40 pkt 1 i 3 ustawy o drogach publicznych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty są uzasadnione.
Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy w świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz.1086) uprawnienie właściciela do używania obiektu budowlanego wybudowanego zgodnie z wymogami obowiązującego wówczas prawa (pozwolenie budowlane), który na skutek zmian w planie zagospodarowania przestrzennego znalazł się w pasie drogowym wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i uiszczenia opłaty.
Autor skargi kasacyjnej trafnie zauważył, iż zasadą wynikającą z ustawy o drogach publicznych jest zakaz lokalizacji w pasie drogowym wszelkich obiektów budowlanych niezwiązanych z gospodarką drogową i obsługą ruchu. Usytuowanie takich obiektów w pasie drogowym może mieć charakter wyjątkowy i jest uzależnione od uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
Uszło jednak uwadze Sądu pierwszej instancji, iż ustawodawca różnicuje obiekty, które istnieją już w pasie drogowym od tych, które zostaną tam zlokalizowane po uzyskaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
Przepis art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, iż istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie. Dopiero w przypadku przebudowy lub remontu ww. wymaga się uzyskania zgody zarządcy drogi, a gdy planowane są roboty objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienie projektu budowlanego.
Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że uprawnienie do używania istniejącego obiektu budowlanego znajdującego się w pasie drogowym nie wymaga uzyskania decyzji administracyjnej – zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, a obowiązek uzyskania zgody zarządcy drogi odnosi się jedynie do sytuacji przebudowy i remontu.
Regulacja ta legalizuje istnienie w pasie drogowym obiektów budowlanych i nie zawiera jakiegokolwiek odesłania do przepisów nakładających na obywatela obowiązek wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie zezwolenia na jego zajęcie.
W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych. Stosownie do art. 39 ust. 3 tej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei z art. 39 ust. 3a cyt. ustawy wynika, że decyzja co do lokalizacji obiektu budowlanego w pasie drogowym ma być wydana przed rozpoczęciem robót budowlanych.
W świetle tego przepisu lokalizacja, a więc usytuowanie obiektów budowlanych w przyszłości w pasie drogowym wymagają uzyskania zezwolenia na jego zajęcie. Powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że przepis ten nie dotyczy zatem obiektów budowlanych znajdujących się już w pasie drogowym, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
Zauważyć należy, iż z kolei przepis art. 40 ust. 1 cyt. ustawy posługuje się pojęciem "zajęcie", a to oznacza, że także w tym przypadku mamy do czynienia ze zdarzeniem przyszłym. Również przepis art. 40 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy określa sytuacje uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w przypadku umieszczenia w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami. Sformułowanie "umieszczanie" dotyczy niewątpliwie sytuacji przyszłych.
Kierując się rozumieniem przepisu art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych, innym od przedstawionego wyżej, Sąd pierwszej instancji naruszył te przepisy i oddalił skargę, chociaż takie samo błędne rozumienie tego przepisu było podstawą rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżony wyrok został wydany jedynie z naruszeniem prawa materialnego i na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 cyt. ustawy, który przyjmował, iż wydana w tej sprawie decyzja nie miała podstawy prawnej. Regulację prawną dotyczącą obiektów budowlanych istniejących w pasie drogowym określa bowiem art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Jednakże powołanie w zaskarżonej decyzji nieprawidłowej podstawy prawnej nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a uchylił decyzję organów obu instancji wskazując, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić przedstawioną ocenę prawną.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądzono na rzecz skarżącego od organu kwotę 900 zł, co obejmuje zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 445 zł oraz zwrot wpisu od skargi i kosztów zastępstwa procesowego przed sadem pierwszej instancji 455 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło