I OSK 1101/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Witold Falczyński Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Z.-L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 289/07 w sprawie ze skargi E. Z.-L. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 289/07, oddalił skargę E. Z.-L. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Rada Naukowa Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. [...] w P., uchwałą z dnia [...] maja 2004 r. odmówiła dr E. Z.-L. przyjęcia kolokwium habilitacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania habilitantki Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Rada Naukowa Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. [...] w P. zebrała się na nadzwyczajnym posiedzeniu, w trakcie którego podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia kolokwium habilitacyjnego dr E. Z.-L. (15 głosów za, 7 przeciw, 6 wstrzymujących się). Następnie habilitantka wygłosiła wykład na temat: "[...]", który został krytycznie przyjęty przez większość obecnych członków Rady Instytutu. W wyniku głosowania (11 głosów za, 9 przeciw, 6 wstrzymujących się) uchwałą z dnia [...] listopada 2005 r. Rada Naukowa Instytutu Filozofii odmówiła nadania habilitantce stopnia doktora habilitowanego. Odwołanie od powyższej uchwały złożyła, za pośrednictwem Rady Naukowej Instytutu Filozofii, do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów E. Z.-L.. Rada Naukowa Instytutu na zwyczajnym posiedzeniu, które odbyło się w dniu [...] stycznia 2006 r. liczbą głosów 20 za niepoparciem odwołania i 3 głosami wstrzymującymi się podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Centralna Komisja po otrzymaniu odwołania powołała dwóch recenzentów - prof. dr. hab. W. S. oraz prof. dr. hab. K. J., którzy wydali negatywne opinie dotyczące zasadności odwołania. Na posiedzeniu Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych w dniu [...] czerwca 2006 r., po wysłuchaniu obu opinii recenzentów, za uwzględnieniem odwołania oddała głos jedna osoba, a 29 członków Sekcji było przeciwnych jego uwzględnieniu. Prezydium Centralnej Komisji na posiedzeniu odbytym w dniu [...] czerwca 2006 r. podzieliło stanowisko Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych i podjęło jednomyślną decyzję (głosów 11) za utrzymaniem uchwały Rady Naukowej Instytutu Filozofii w P.. Decyzją z dnia [...] nr [...], Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. [...] w P. o odmowie nadania dr E. Z.-L. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Z.-L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że na podstawie odpowiednich uchwał Rady Naukowej Instytutu Filozofii [...] zostały zakończone cztery etapy procedury habilitacyjnej, zaś piąty etap polega na nadaniu stopnia doktora habilitowanego, stąd niezrozumiała jest odmowa nadania stopnia doktora habilitowanego w sytuacji, gdy Rada Naukowa Instytutu uznała wcześniej, iż zarówno rozprawa habilitacyjna, jak i pozostały dorobek naukowy spełniają kryteria ustawowe i przyjęła kolokwium kwalifikacyjne. Skarżąca zarzuciła brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności wyjaśnienia na czym polegała analiza opinii dwóch niezależnych recenzentów Centralnej Komisji, ponadto zarzuciła nierzetelność protokołu posiedzenia Rady Naukowej z dnia [...] listopada 2005 r. W piśmie złożonym w dniu 23 marca 2007 r. wskazała, że w postępowaniu został naruszony art. 10 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. skargę podniósł, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia naukowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie odpowiednio, o czym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jest właśnie wynikiem szczególnego charakteru tego postępowania. Komisja jako organ kolegialny, podejmuje decyzje w głosowaniu tajnym i ograniczone uzasadnienie tej decyzji nie stanowi naruszenia prawa. Za bezzasadny uznany został także zarzut skarżącej naruszenia art. 18 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy wskazujący, że nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego jest naturalną konsekwencją zapadłych wcześniej czterech pozytywnych uchwał. W myśl tego artykułu czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie: 1) wszczęcia przewodu habilitacyjnego, 2) wyznaczenia recenzentów, 3) dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego, 4) przyjęcia kolokwium habilitacyjnego, 5) nadania stopnia doktora habilitowanego. Poszczególne uchwały głosowane są oddzielnie, przejście do głosowania nad kolejną uchwałą uzależnione jest od pozytywnego wyniku głosowania uchwały poprzedzającej. Nie można jednakże - zdaniem Sądu - zgodzić się z przedstawionym stanowiskiem skarżącej, tym bardziej, że każda z wyżej wskazanych uchwał podejmowana jest niezależnie i stanowi autonomiczną decyzję. Nie uznano także za trafny zarzutu skarżącej odnoszącego się do nierzetelności protokołu z nadzwyczajnego posiedzenia Rady Naukowej Instytutu w dniu [...] listopada 2005 r. Protokół ten odzwierciedlał przebieg zdarzenia, w szczególności pozwalał na ustalenie kto uczestniczył w zdarzeniu, jaki był jego poszczególny tok i do jakich wniosków doprowadził. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że nie sposób również uznać za zasadny zarzut skarżącej wskazujący na przeprowadzenie dwóch różniących się wynikami głosowań w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Protokół z posiedzenia w sposób precyzyjny objaśniał przyczyny i konieczność powtórzenia głosowania, zatem nie można mówić o dowolności i niezasadności przeprowadzenia ponownego głosowania. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w niniejszym protokole. Zdaniem Sądu I instancji w postępowaniu odwoławczym od uchwały Rady Naukowej Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] listopada 2005 r. zostały dochowane wymagania, jakie przewidują przepisy ustawy i statutu, jak również nie uchybiono przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro decyzja została wydana w wyniku postępowania przeprowadzonego w sposób odpowiadający przepisom prawa materialnego i procesowego, to decyzji takiej nie można podważyć, co powodowało oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. Z.-L.. Zarzucając wyrokowi: 1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności: art. 16, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tym tytule w zakresie sztuki, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 6 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy poprzez uchybienie przepisom art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. w związku z art. 10 k.p.a., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] i poprzedzającej ją uchwały Rady Naukowej Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] listopada 2005 r. lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd w sposób błędny dokonał najpierw wykładni, a następnie w sposób wadliwy zastosował przepisy art. 16, 17 i art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do oczywistego wniosku, że nie można przystąpić do kolokwium habilitacyjnego bez uprzedniego uznania przez Radę, że zarówno rozprawa habilitacyjna, jak i pozostały dorobek naukowy habilitanta, spełniają kryteria ustawowe. W toku kolokwium nie mogą być rozstrzygane sprawy już wcześniej rozstrzygnięte decyzją Rady. Przyjęcie kolokwium habilitacyjnego jest zaś warunkiem sine qua non możliwości prezentacji wykładu habilitacyjnego. Tak więc - zgodnie z ustawą - warunkiem koniecznym nadania stopnia doktora habilitowanego jest wszczęcie przewodu habilitacyjnego, po uprzednim uznaniu przez Radę, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej, a jego dorobek naukowy jest znaczny, wyznaczenie recenzentów, dopuszczenie do kolokwium habilitacyjnego po ponownym uznaniu przez Radę - w oparciu o analizę przedłożonych opinii - że zarówno rozprawa habilitacyjna, jak i pozostały dorobek naukowy habilitanta, spełniają kryteria ustawowe, przyjęcie kolokwium habilitacyjnego oraz wysłuchanie wykładu habilitacyjnego. Wszystkie te przesłanki zostały zachowane w procedurze habilitacyjnej skarżącej. Pomimo tego Rada Naukowa odmówiła skarżącej nadania stopnia doktora habilitowanego. Centralna Komisja, a za nią Wojewódzki Sąd Administracyjny wprowadziły dodatkową przesłankę nadania stopnia doktora habilitowanego, jaką miałaby być analiza całokształtu postępowania. Stanowisko Centralnej Komisji w tym względzie stoi w sprzeczności z jej własnym stanowiskiem zawartym w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu wskazanej decyzji Centralna Komisja trafnie stwierdziła, że w toku kolokwium habilitacyjnego niedopuszczalne jest wprowadzanie nowego elementu dotyczącego ponownej oceny rozprawy habilitacyjnej. Tymczasem w decyzji z dnia [...] - przy podejmowaniu uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego - wprowadziła nowe elementy, jakimi są analiza dorobku naukowego habilitanta oraz jego udziału w kolokwium habilitacyjnym. Kwestie te zostały już rozstrzygnięte wcześniej podjętymi uchwałami o wszczęciu przewodu habilitacyjnego i przyjęciu kolokwium habilitacyjnego. W świetle przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r., a w szczególności jej art. 18 ust. 4, stwierdzić należy, że po podjęciu przez Radę czterech uchwał (art. 18 ust. 2 pkt 1-4), jedyną przesłanką ustawową do nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18 ust. 2 pkt 5) jest wygłoszenie na posiedzeniu rady wykładu habilitacyjnego, co w przypadku procedury habilitacyjnej skarżącej nastąpiło. Wprowadzanie jakichkolwiek nowych elementów i przesłanek stanowi rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały uznane za uzasadnione, wobec czego skarga ta podlegała oddaleniu. Skarga kasacyjna oparta została na obu postawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej więc kolejności omówienia wymagają zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Zdaniem autora skargi, w rozpoznawanej sprawie Sąd ten naruszył w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a., a także art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. w związku z art. 10 k.p.a. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. poza wskazaniem konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego naruszonych przez Sąd należy wyjaśnić, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie - w odniesieniu do prawa materialnego, bądź przedstawić jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogło mieć naruszenie konkretnego przepisu procesowego. Zarzucane w skardze kasacyjnej uchybienia wskazanym wcześniej przepisom postępowania nie zostały sprecyzowane, nie przedstawiono na czym one polegały i jaki istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy mogły mieć te uchybienia. Zauważyć ponadto należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie miał bezpośredniego zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r., zawierający odesłanie - w zakresie nieuregulowanym w ustawie - do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora habilitowanego, podobna usługa dotyczy także przepisów k.p.a. Jeżeli więc - zdaniem autora skargi kasacyjnej - w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją doszło do naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. w związku z art. 10 k.p.a., a sąd dokonując kontroli pod względem zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia uchybił przepisom postępowania sądowoadministracyjnego, to należało wskazać również naruszone przez sąd przepisy tej procedury i wpływ uchybienia na treść wyroku. Z przedstawionych względów omówione wyżej zarzuty nie zostały uznane za usprawiedliwione. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego obejmowały art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 6 i art. 11 tego kodeksu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Przepisy te nie były stosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - jako podstawa rozstrzygnięcia, stąd z oczywistych względów zarzut ich naruszenia uznać należało za chybiony. Zarzut naruszenia tych przepisów mógłby być rozważany, gdyby został podniesiony w ramach podstawy skargi wskazanej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono także, że Sąd I instancji rażąco naruszył art. 16, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Art. 16 ustawy dotyczy dopuszczenia do przewodu habilitacyjnego, zaś art. 17 zawiera regulację odnoszącą się do rozprawy habilitacyjnej. Zgodnie z art. 18 ust. 2 czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie: 1) wszczęcia przewodu habilitacyjnego; 2) wyznaczenia recenzentów; 3) dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego; 4) przyjęcia kolokwium habilitacyjnego; 5) nadania stopnia doktora habilitowanego. Ust. 4 wymienionego artykułu stanowi, że przed podjęciem przez radę jednostki organizacyjnej uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, osoba ubiegająca się o nadanie tego stopnia wygłasza na posiedzeniu tej rady wykład habilitacyjny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, a za nią Wojewódzki Sąd Administracyjny wprowadziły dodatkową i nieprzewidzianą przez ustawę przesłankę nadania stopnia doktora habilitowanego, jaką miałaby być analiza całokształtu postępowania, a więc kolejna ocena dorobku naukowego, rozprawy habilitacyjnej i udziału habilitanta w kolokwium habilitacyjnym. Tymczasem - jak wskazano w skardze - wszystkie te kwestie zostały już wcześniej rozstrzygnięte uchwałami (art. 18 ust. 2 pkt 1-4 ustawy) i jedyną przesłanką ustawową do nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18 ust. 2 pkt 5) jest wygłoszenie na posiedzeniu rady wykładu habilitacyjnego, co w przypadku procedury habilitacyjnej skarżącej nastąpiło. Wprowadzenie jakichkolwiek nowych elementów i przesłanek stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd I instancji uznając za bezzasadny zarzut skarżącej naruszenia art. 18 ust. 2 cytowanej ustawy stwierdził, że poszczególne uchwały tam wskazane głosowane są oddzielnie, każda z nich stanowi odrębny etap, przejście do głosowania nad kolejną uchwałą uzależnione jest od pozytywnego wyniku głosowania uchwały poprzedzającej i podkreślił, że każda z uchwał podejmowana jest niezależnie i stanowi autonomiczną decyzję. Ponadto Sąd nie zgodził się z zarzutem, że nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego jest naturalną konsekwencją zapadłych wcześniej czterech pozytywnych uchwał. Pogląd ten skład orzekający w sprawie niniejszej podziela. Podjęcie pozytywnych uchwał odnoszących się do poszczególnych czynności przewodu habilitacyjnego nie przesądza pozytywnej uchwały o nadaniu stopnia naukowego. Podnieść należy, że wykład habilitacyjny, jako ostatni etap przewodu habilitacyjnego, nie ma tylko charakteru formalnego. Podlega on merytorycznej ocenie, stąd samo jego wygłoszenie nie skutkuje automatycznie pozytywną w treści uchwałą w przedmiocie nadania stopnia naukowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyraził w zaskarżonym wyroku stanowiska, że przed podjęciem uchwały w tym przedmiocie winna nastąpić analiza całokształtu postępowania wraz z kolejną oceną dorobku naukowego, rozprawy habilitacyjnej i udziału habilitanta w kolokwium habilitacyjnym. Za zbyt daleko idący uznać też należy pogląd, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] wskazuje na dokonanie takiej wykładni przepisów przez organ. Do kwestii tych bowiem w motywach zaskarżonej decyzji nawiązano przy ocenie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Z powyższych względów również zarzuty naruszenia przez Sąd przepisów prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Na marginesie uwag zawartych w skardze kasacyjnej dotyczących doboru recenzentów (spośród osób spełniających kryteria ustawowe), a także dorobku naukowego habilitantki i jej międzynarodowej pozycji naukowej stwierdzić należy, że sądy administracyjne nie mogą wypowiadać się co do kwestii merytorycznych, które pozostać muszą poza zakresem rozważań. Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.