II SA/Po 92/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi W.G. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 500,- zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu oraz kwotę 257,- zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu koszów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu sądowo-administracyjnym. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga Pismem z dnia [...] stycznia 2004r. W. G. zwróciła się do Urzędu Miasta z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę – adaptację pomieszczeń lokalu handlowego na samodzielny lokal handlowy w budynku położonym przy ul. [...] w P. Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli G. S., B. K. i A. D., zarzucając, iż wydanie pozwolenia na adaptację lokalu zostało wydane bez ich zgody jako współwłaścicieli nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu wskazał, że inwestor poza oświadczeniem o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane dołączył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2003r. sygn. akt III Ns 2204/96 upoważniające ją do wykonania tymczasowo na jej koszt robót adaptacyjnych w przedmiotowym lokalu. Zgodnie zaś z art. 365 kpc prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko sąd cywilny, lecz również inne sądy i organy państwowe. W wyniku wniesionej przez G. S. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 listopada 2005r. (sygn. akt II SA/Po 418/04) uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2004r. i poprzedzającą ją decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2004r. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że skoro inwestor legitymując się prawem do dysponowania nieruchomością na celu budowlane powołał się na prawomocne postanowienie wstępne Sądu Rejonowego to organ winien w oparciu o nie dokonać szczegółowej analizy projektu budowlanego, który stanowi podstawę do wydania decyzji udzielającej pozwolenie na roboty budowlane. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych dla W. G. polegających na przebudowie części pomieszczeń sklepu na samodzielny lokal handlowy w budynku przy ul. [...] w P. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, że inwestor oraz autor projektu złożyli wyjaśnienia wskazując, że przedmiotowy projekt obejmuje zakres robót określony w postanowieniu wstępnym Sąd Rejonowego z 31 stycznia 2003r. oraz zgodny jest z opinią biegłego sądowego z dnia [...] września 2002r. sporządzoną w sprawie o ustanowienie zarządcy i zniesienie współwłasności (sygn. akt III NS 2204/96/6). Ponadto projekt uzyskał pozytywną opinię konserwatorską, higieniczno-zdrowotną, a także opinię o zgodności z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii. W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. i G. S. podniosły, iż jako współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości nie wyraziły zgody na wykonanie robót adaptacyjnych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku Sądu z 30 listopada 2005r. i dlatego uznał, że wykonanie prac adaptacyjnych jako czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu wymaga zgody współwłaścicieli zgodnie z art. 22 ust. 2 i art. 23 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r., Nr 80, poz. 903 ze zm.). Przywołane zatem przez inwestora w oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane orzeczenie sądu powszechnego nie zastępuje zgody na wykonanie robót, ponieważ takie orzeczenie wydaje sąd wyłącznie w postępowaniu, którego celem jest zastąpienia prawomocnym orzeczeniem oświadczenia danej osoby w zakresie zgody na wykonanie robót (art. 64 kc). Dlatego inwestor zobowiązany jest do uzyskania zgody współwłaścicieli. Ponadto w ocenie Wojewody projektowany zakres robót budowlanych jest zgodny z zakresem robót niezbędnych do wydzielenia oddzielnego lokalu użytkowego opisanym w postanowieniu Sądu Rejonowego z 31.01.2003r. Organ odwoławczy za zasadny uznał również zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 kpa poprzez niezawiadomienie odwołującej się jako strony postępowania o ponownym wszczęciu postępowania. Orzekając ponownie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] września 2006r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych dla planowanej adaptacji pomieszczeń. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przepis art. 365 kpc jest przepisem szczególnym do art. 76 kpa, zaś jego sens wyraża się w tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów publicznych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia z sobą w całym systemie organów i przyznanych im kompetencji. Odnosi się on zarówno do wyroków, jak i do postanowień orzekających co do istoty sprawy w postępowaniu procesowym. Organ I instancji nie może dokonywać jakichkolwiek ocen trafności wskazanych w uzasadnieniu jego rozstrzygnięcia orzeczeń sądowych oraz treści aktów notarialnych. Dopóki prawomocne orzeczenie sądu lub umowa zawarta w formie aktu notarialnego nie zostaną wzruszone, dopóty winny być bez żadnych wyjątków uwzględniane przez wszystkie podmioty, w szczególności przez organy administracji publicznej. Dlatego wyrok zastępuje oświadczenie woli współwłaścicieli nieruchomości w zakresie ściśle tam określonym. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła G. S., zarzucając, iż wyznaczono jej zbyt krótki termin na zapoznanie się z aktami. Ponadto pozwolenie na wykonanie robót budowlanych wydano bez jej zgody jako współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. uchylił zaskarżoną decyzję o odmówił W. G. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie części pomieszczeń sklepu na samodzielny lokal handlowy w budynku przy ul. [...] w P. Oceniając oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ odwoławczy doszedł do wniosku, że W. G. nie wykazała tego prawa. Przywołane w oświadczeniu orzeczenie Sądu Rejonowego z 31.01.2003r. takiej zgody na wykonanie robót nie zastępuje, ponieważ nie jest to orzeczenie zastępujące oświadczenie woli (art. 64 kc). Zgodnie ze wskazaniem Sądu w wyroku z 30.11.2005r. inwestor zobowiązany jest do uzyskania zgody współwłaścicieli zgodnie z art. 22 ust. 2 i art. 23 ustawy o własności lokali, względnie art. 199 kc. Dopiero uzyskanie tej zgody będzie niepodważalną podstawą do złożenia oświadczenia przez inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jej brak zdaniem organu odwoławczego stanowi podstawę do wydania odmowy udzielenia pozwolenia na wykonanie przedmiotowych robót. Skargę na powyższą decyzję wniosła W. G. Zarzuciła Wojewodzie naruszenie: - art. 22 ust. 2 oraz art. 23 ustawy o własności lokali w związku z art. 365 § 1 kpa poprzez pominięcie, iż organ związany był prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31.01.2003r. (III Ns 2204/96), - art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu, że wyrok Sądu z 30.11.2005r. zawiera ocenę prawną i wskazania nakazujące pozyskanie zgody pozostałych współwłaścicieli pomimo treści powołanego postanowienia Sądu Rejonowego, - art. 7, 77 i 80 kpa polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego, niedokonaniu wyczerpującej analizy całego materiału dowodowego poprzez brak oceny skutków związania prawomocnym orzeczeniem sądu – organu administracji. W szczególności organ odwoławczy pominął fakt, iż ze względu na brak zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości Sąd Rejonowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 31.01.2003r. upoważnił skarżącą do wykonania robót budowlanych związanych adaptacją lokalu. Intencją Sądu było zastąpienie zgody pozostałych współwłaścicieli, wobec czego bezzasadne jest żądanie uzyskania na podstawie art. 64 kc orzeczenia sądu zastępującego oświadczenia woli współwłaścicieli. Co więcej, z uwago na treść art. 618 kpc Sąd w już toczącym się postępowaniu o zniesienie współwłasności ma obowiązek rozstrzygnąć o roszczeniach współwłaścicieli i z punktu widzenia prawa nie są możliwe odrębne postępowania dotyczące tej samej nieruchomości. Ponadto wbrew twierdzeniom organu II instancji Sąd w wyroku z dnia 30.11.2005r. nie stwierdził, iż inwestor legitymując się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie mógł powołać się na postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z 31.01.2003r. Sąd wskazał jedynie, iż w świetle art. 80 kpa Wojewoda może dokonać oceny oświadczenia inwestorki, jak każdego innego dowodu w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentacje powołaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) organy orzekające w niniejszej sprawie związane były ocena prawną i wskazaniami, co do dalszego postepowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2005r. (sygn. akt II SA/Po 418/04), W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd wskazał, że w omawianej sprawie inwestor powołał się na prawomocne postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31.01.2003r. (sygn. akt III Ns 2204/96) i organ winien w oparciu o nie dokonać szczegółowej analizy projektu budowlanego, który stanowi podstawę wydania decyzji udzielającej pozwolenia na roboty budowlane – czego nie uczynił, a co mogło mieć wpływ na wynik postępowania i to powinno być przedmiotem badania przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy (str. 6 uzasadnienia do wyroku z dnia 30.11.2005r.). Tym samym Sąd nakazał organom zbadanie zakresu prawa W. G. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, poprzez sprawdzenie, czy upoważnienie zawarte w powołanym postanowieniu wstępnym Sądu Rejonowego odpowiada przedmiotowo przedłożonemu wraz z wnioskiem projektowi budowlanemu. W wyroku z dnia 30.11.2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzednio rozpoznający sprawę wywiódł, że postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31.01.2003r. zastępuje oświadczenie pozostałych współwłaścicieli w zakresie określonym w tym postanowieniu. Wbrew stanowisku Wojewody w wyroku nie zawarto stwierdzenia o konieczności dostarczenia orzeczenia wydanego w trybie art. 64 kc. Wyjaśnienia przez obecnie rozpoznający sprawę Sąd wymaga, że postanowienie z 31.01.2003r. wydane zostało jako postanowienie wstępne w postępowaniu o zniesienie współwłasności. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r. Nr 80 poz. 903 ze zm.), jeżeli uczynienie zadość przesłance samodzielności lokali wymaga wykonania robót adaptacyjnych, Sąd może w postanowieniu wstępnym uznającym żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali w zasadzie za usprawiedliwione upoważnić zainteresowanego uczestnika postępowania do ich wykonania tymczasowego na jego koszt. W razie przeszkód stawianych przez innych uczestników, Sąd w postanowieniu wstępnym lub w postanowieniu oddzielnym, może wydać stosowne nakazy lub zakazy. W postanowieniu stwierdzono, że upoważnienie do wykonania prac adaptacyjnych zostało wydane w celu wyodrębnienia samodzielnego lokalu użytkowego określonego jako lokal nr [...] o pow. [...]m2 w nieruchomości przy ul. [...] w P. Zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę w świetle powyżej zacytowanych przepisów ustawy o odrębnej własności lokali, przyjąć należało, za Sądem Administracyjnym poprzednio rozstrzygającym, iż postanowienie z dnia 31.01.2003r. jest dostateczną podstawą do uznania, że W. G. miała prawo do samodzielnego dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wykonania prac adaptacyjnych zmierzających do wyodrębnienie samodzielnego lokalu użytkowego. Aby wykonać te prace zbędnym było, wbrew stanowisku Wojewody wyrażonym w decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. ([...]), domaganie się dostarczenia rozstrzygnięcia Sądu stwierdzającego obowiązek złożenia przez pozostałych współwłaścicieli zgody na te roboty, wydanego w trybie art. 64 kc. Tym samym za nie znajdującą żadnego uzasadnienia uznać należało odmowę udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z powodu niedostarczenia dokumentu, z którego wynikałby tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2006r. narusza zatem tak przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.), jak i przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r. Nr 80 poz. 93 ze zm.). Decyzja II instancji pozostaje również w sprzeczności z art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 30.11.2005r. Sąd Administracyjny poprzednio rozpoznający sprawę wywiódł wprawdzie, że organ administracji architektoniczno-budowlanej może na podstawie złożonego oświadczenia uznać, że inwestor w istocie nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie jest jednak uprawniony kwestionować tego prawa wskutek oczywistych dokumentów. Skoro zaś zdaniem Sądu, wyrażonym w wyroku z dnia 30.11.2005r., inwestor powoływał się na prawomocne postanowienie wstępne Sądu Rejonowego z dnia 31.01.2002r., to organ winien w oparciu o nie dokonać szczegółowej analizy projektu budowlanego, który stanowi podstawę do wydania decyzji udzielającej pozwolenia na roboty budowlane, czego nie uczynił, a co mogło mieć wpływ na wynik postępowania i to winno być przedmiotem badania przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Tymczasem w zaskarżonej decyzji podano jedynie, że do akt sprawy dołączono dowód z wysłuchania projektanta, który złożył oświadczenie o wykonaniu projektu budowlanego zgodnie z zakresem określonym w postanowieniu Sądu Rejonowego i zgodnie z powołaną w tym postanowieniu i opinią biegłego sądowego B.M. i projektem ustanowienia lokalu użytkowego. Wojewoda w zaskarżonej decyzji nie rozważył, czy przedłożony wraz z wnioskiem o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych projekt budowlany autorstwa T.D. i inż. P.G., odpowiada zakresowi upoważnienia udzielonego inwestorowi W. G. w postanowieniu Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31.01.2003r. Dokonując takiej oceny organ powinien wziąć pod uwagę wyjaśnienia złożone przez projektanta T.D. w dniu [...] marca 2006r. w siedzibie organu I instancji. Winien również zważywszy na specyfikę projektu budowlanego sporządzonego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. Nr 120 poz. 1133) oraz wymogi techniczne budynków, zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690), zweryfikować granice upoważnienia określone w postanowieniu z dnia 31.01.2003r. zgodnie z opinią biegłego sądowego z dnia [...].06.2002r. oraz projektem ustanowienia lokalu użytkowego, interpretując postanowienie Sądu w kontekście powołanych przepisów wykonawczych i wynikających z nich obowiązków techniczno-budowlanych nałożonych na inwestora przy tego rodzaju robotach. Dopuszczając się powyżej opisanych zaniechań, organ II instancji naruszył także przepisy art. 7, 77 § 1 kpa, które stanowiły o obowiązku wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że Wojewoda dopuścił się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego, procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. Stąd zaskarżona decyzja musiała ulec uchyleniu. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien dokonać szczegółowej analizy projektu budowlanego w zakresie jego zgodności z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 31.01.2003r., a także ocenić czy planowana inwestycja spełnia pozostałe wymogi konieczne dla uzyskania pozwolenia na budowę. Przy rozpoznawaniu sprawy winien kierować się rozważaniami, jakie Sąd zawarł w niniejszym uzasadnieniu. Jak w punkcie II orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga MarK