II SA/Po 339/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie warunków zabudowy terenu; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga Stowarzyszenie Ekologiczne z siedzibą w P. pismem z dnia [...] października 2005 roku złożyło wniosek w Urzędzie Miasta o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, prowadzonym w sprawie z wniosku Spółki "A" z o.o. z siedzibą w P. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku spawalni pod dachem istniejącej wiaty na działce [...] arkusz 24 obręb G. w P. przy ul. [...] . Postanowieniem z dnia [...] października 2005 roku, nr [...] , Prezydent Miasta odmówił Stowarzyszeniu Ekologicznemu dopuszczenia do udziału w postępowaniu, wskazując, iż za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie przemawia interes społeczny określony zwłaszcza w art. 7 i art. 12 kpa. Postanowienie Prezydenta Miasta zostało w terminie przepisanym zaskarżone zażaleniem przez Stowarzyszenie Ekologiczne , w którym zarzucono obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia wniosku, tj. art. 33 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska poprzez odmowę dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki negatywne uniemożliwiające udział Stowarzyszenia w tym postępowaniu. Domagano się uchylenia zaskarżonego postanowienia i dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Z treści zażalenia wynikało, iż zostało ono sporządzone przez J.J. , jednakże nie zostało ono w ogóle podpisane. Zażalenie powyższe zostało wraz z aktami sprawy przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. jako organowi odwoławczemu. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, wskazując jako podstawę prawną art. 125, art. 126, art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 3, w zw. z art. 31 kpa oraz art. 59, 60 i 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podstawą umorzenia postępowania odwoławczego był fakt złożenia przez pełnomocnika Stowarzyszenia pisma nazwanego "zażaleniem", które nie zawiera podpisu tegoż pełnomocnika. Ponadto, organ podkreślił, że Stowarzyszenie od wielu miesięcy podważa wszystkie rozstrzygnięcia dotyczące rozbudowy fabryki "A" i działania te mają charakter pieniaczy, a działanie pełnomocnika Stowarzyszenia w tej sprawie są świadome. Stowarzyszenie Ekologiczne w przepisanym terminie wniosło do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 64 § 2 kpa, poprzez umorzenie postępowania w sytuacji, gdy w braku podpisania odwołania organ winien wezwać skarżącego do uzupełnienia jego braków, a nie mógł umorzyć postępowania. Zarzucono również obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 10 § 1 kpa, poprzez uniemożliwienia Stowarzyszeniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2006 roku organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i obciążenie skarżącego kosztami postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 0 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 11270 - dalej p.p.s.a.). Niemniej, trafny okazał się zarzut skarżącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 64 § 2 kpa. Na wstępie należy zauważyć, iż wymogi formalne, jakim odpowiadać winno zażalenie na postanowienie określone zostały w art. 63 kpa w zw. z art. 140 oraz 144 kpa. Zażalenie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego (art. 63 § 3 kpa). Zgodnie z art. 64 § 2 kpa jeżeli podanie (w niniejszej sprawie zażalenie) nie czyni zadość temu wymaganiu, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z odpowiednim pouczeniem. Rygor nieusunięcia przedmiotowego braku formalnego przewidziany został w art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zob. wyrok NSA z dnia 08 grudnia 1997 roku, II SA 968/97, LEX nr 43151, teza druga wyroku SN z dnia 29 marca 1988 roku, III ARN 7/88, OSNCP 1990, nr 9, poz. 117, wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1998 roku, III SA 4842/97, LEX nr 37161, teza pierwsza wyroku NSA z dnia 17 listopada 1998 roku, III SA 1161/97, LEX nr 37130 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 01 marca 2005 roku, V SA/Wa 1770/04, LEX nr 175366). Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie przez wnoszącego zażalenie, tym samym naruszył art. 64 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż brak powyższego uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie zażalenia i spowodował umorzenie postępowania. Na tej już podstawie zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uchyla postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Ponadto, należy zauważyć, że organ odwoławczy w sposób błędny zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, gdyż przepis ten w ogóle nie powinien znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy pismo dotknięte jest brakiem formalnym wskazanym w art. 63 kpa. Umorzenie postępowania odwoławczego nastąpić może w sytuacji wskazanej w art. 105 §1 kpa, stosowanym odpowiednio na mocy art. 140 i art. 144 kpa. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego to, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 roku, IV SA 3439/02, LEX nr 156962 oraz wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 roku, III SA 2225/01, Biul.Skarb. 2003/6/25). W sytuacji jednakże, gdy pismo wszczynające dane postępowanie (tu zażalenie wszczynające postępowanie odwoławcze) zawiera braki formalne wskazane w art. 63 kpa, nawet jeśli strona ich nie usunie w wyznaczonym terminie zgodnie z art. 64 § 2 kpa, to przepisy prawa przewidują skutek w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania lub wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania (zażalenia), bez badania czy ww. elementy stosunku materialnoprawnego istnieją. Należy zauważyć, że postępowanie odwoławcze może zostać umorzone wówczas, gdy zostanie ono skutecznie wszczęte, a to nastąpić może wyłącznie na podstawie złożonego w sposób właściwy, w terminie i bez braków formalnych odwołania (zażalenia). Brak powyższego powoduje, że w ogóle nie dochodzi do wszczęcia postępowania odwoławczego, stąd nie można w takiej sytuacji wydać postanowienia o jego umorzeniu. Tym samym zastosowanie przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie art. 138§ 1 pkt 3 kpa stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie postanowienia na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit c p.p.s.a. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 kpa, gdyż w niniejszej sprawie w ogóle nie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia zażalenia skarżącego. Nie były badane ani dowody, ani materiały ani wreszcie zgłoszone przez skarżącego w zażaleniu żądania. Zażalenie to nie było przedmiotem merytorycznego badania przez organ odwoławczy, który umorzył postępowanie z tego powodu, że zażalenie zawierało istotne braki formalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno więc, przy ponownym rozpoznawaniu zażalenia skarżącego, wezwać go do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie przez umocowane do reprezentowania skarżącego osoby (ewentualnie pełnomocnika) w trybie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 140 oraz art. 144 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga MarK