II OSK 1473/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka /spr./ sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Parku Narodowego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 607/06 w sprawie ze skargi Dyrektora [...] Parku Narodowego w O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z 27 marca 2007 r. w sprawie II SA/Kr 607/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Dyrektora Ojcowskiego Parku Narodowego w Ojcowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] kwietnia 2006 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] lutego 2006 r. o zameldowaniu M. G., W. P. i A. G. w budynku nr [...] w P. S.. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Sąd ten ustalił następujący istotny stan faktyczny sprawy. M. G., W. P. i A. G. wystąpili do Wójta Gminy S. z wnioskiem o zameldowanie ich na pobyt stały w domu nr [...] w P. S.. O wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie został powiadomiony Dyrektor Ojcowskiego Parku Narodowego, który pismem z dnia [...] września 2005 r. poinformował organ administracji, że "odmawia wydania swej zgody" na zameldowanie wnioskodawców, gdyż stan techniczny domu, w którym ma nastąpić zameldowanie, jest bardzo zły (stwarza zagrożenie katastrofą budowlaną i nie nadaje się do zamieszkania) i został wydany w dniu [...] kwietnia 2004 r. przez Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie [...] wyrok, którym orzeczono eksmisję wnioskodawców i zobowiązano Gminę do zapewnienia im lokalu socjalnego. Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2006 r. M. G. i A. G. oświadczyli, że w domu nr [...] w P. S. mieszkują od 30 lat. W dniu [...] lutego 2006 r. dokonane zostały oględziny tego budynku, w trakcie których ustalono, że jeden pokój, łazienka i kuchnia są w dobrym stanie, nadającym się do zamieszkania. Kontrola Policji potwierdziła fakt, że M. G., W. P. i A. G. mieszkują w domu nr [...] w P. S.. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Wójt Gminy S. orzekł o zameldowaniu M. G., W. P. oraz A. G. w budynku nr [...] w P. S., stwierdzając, że zameldowanie odzwierciedla faktyczne miejsce ich zamieszkania z zamiarem stałego pobytu. Odwołanie od decyzji Wójta wniósł Dyrektor Ojcowskiego Parku Narodowego. W odwołaniu zarzucił organowi administracji, że pominął wyrok eksmisyjny nakazujący wydanie lokalu Parkowi. Powołał się też na wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie V SA 3397/00 na poparcie swego stanowiska, że tylko lokal nadający się do zamieszkania może być wskazany jako mieszkanie, w którym strona zostaje zameldowana przez organ administracji. Rozpoznając odwołanie Wojewoda Małopolski decyzją z [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że przedmiotem postępowania meldunkowego jest wyłącznie samo faktyczne zamieszkiwanie strony w określonym lokalu i poza zakresem ustaleń dokonywanych przez organ w tym postępowaniu leżą sprawy własności i opróżnienia lokalu. Następnie stwierdził, że skoro wnioskodawcy zażądali zameldowania w lokalu, w którym rzeczywiście przebywają, to organy administracyjne nie były uprawnione do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ojcowski Park Narodowy w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podtrzymał dotychczasowe zarzuty i nadto zarzucił organom administracyjnym, że nie zbadały tytułu prawnego stron do zajmowania lokalu, czym naruszyły art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyjaśniając podstawę prawną oddalenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za nietrafny uznał zarzut wadliwości decyzji z powodu naruszenia art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01, opublikowanym w OTK-A nr 3 z 2002 r., poz. 34, stwierdzając w konkluzji wywodów opartych na tym wyroku, że jego konsekwencją jest obowiązek organów administracyjnych oddzielenia w postępowaniu meldunkowym zameldowania od tytułu prywatnoprawnego do lokalu i dlatego nie mógł być uwzględniony przez Sąd zarzut skargi pominięcia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym pytania o tytuł prawny zameldowanych stron do spornego lokalu. Sąd pierwszej instancji wskazał też, powołując się na art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu, skoro zaś zostało ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i niekwestionowany przez stronę skarżącą, że M. G., W. P. i A. G. mieszkują w domu wskazanym w decyzjach organów obu instancji, to należało uznać, że decyzje te zostały wydane prawidłowo. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego wyroku NSA z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie V SA 3397/00 Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stanowisko zawarte w tym wyroku w zasadniczej części zdezaktualizowało się po wydaniu przez TK powołanego wcześniej wyroku z dnia 27 maja 2002 r. Sąd ten wskazał, że skoro istotą postępowania meldunkowego jest obecnie wyłącznie dostosowanie rejestru do stanu faktycznego bez względu na tytuł do zajmowania lokalu, to konsekwentnie należy za nietrafną uznać taką interpretację art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która uzależnia zameldowanie od prawnej kwalifikacji lokalu z punktu widzenia definicji lokalu mieszkalnego w innych ustawach. Odnosząc się do zarzutu pominięcia wyroku eksmisyjnego Sąd pierwszej instancji stwierdził, odwołując się do orzecznictwa, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, to nie stanowi to stałego jej pobytu i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. Takiej jednakże konkluzji, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, organy nie mogły natomiast wyprowadzić z samego tylko wydania czy uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego, gdyż sąd w takim orzeczeniu kształtuje obowiązki, podczas gdy zameldowanie (i wymeldowanie) ma rejestrować faktyczne zamieszkiwanie lub jego brak. Z tych względów Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. Dyrektor Ojcowskiego Parku Narodowego w skardze kasacyjnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także decyzji administracyjnych organów pierwszej i drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przypisał skarżącemu twierdzenie o wadliwości obu decyzji wobec naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdy tymczasem, jak wskazał, wiedząc o utracie mocy tego przepisu wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., zarzucał naruszenie przez organy administracji art. 9 ust. 2a oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dalej skarżący wskazał, że zarówno wykładnia, jak i stosowanie konkretnej normy prawnej winno cechować się racjonalnością i logicznością. Wprawdzie "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu", to nie można zapominać, jak wskazał, że pobyt stały wymaga stałego zamieszkiwania pod oznaczonym adresem "z zamiarem stałego przebywania". Skoro zaś sąd cywilny orzekł prawomocnie, iż budynek zajmowany przez wnioskodawców nie nadaje się do zamieszkania i winien być opróżniony z lokatorów, to Wojewódzki Sąd Administracyjny (ani poprzednio dwa organy administracyjne) nie mogą i nie powinny ignorować tego wyroku. W państwie prawnym bowiem obywatel nie może mieć "zamiaru" sprzecznego z wyrokiem sadowym. Ponadto skarżący wywodził, że niezależnie od tego kiedy ten wyrok zostanie wykonany, to już obecnie nie można dokonywać żadnych czynności ewidencyjnych czy prawnych, które by podważały jego sens. Takie rozumienie przepisów powołanej ustawy jest, jak wskazał, racjonalne i zgodne z treścią zarówno wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., jak i wyroku NSA z dnia 6 lutego 2003 r. cytowanego przez Wojewódzki Sad Administracyjny w zaskarżonym wyroku. Zdaniem skarżącego wyrok Sadu Okręgowego w Krakowie z [...] kwietnia 2004 r. winien być traktowany jako przesłanka negatywna z art. 9 ust. 2a zdanie 2 ustawy, która uniemożliwia zameldowanie. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego). Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest ona zasadna. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2a ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U nr 139 z 2006 r., poz. 993). Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, drugi zaś, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu oraz że dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Nie jest zasadne zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenie, że prawomocny wyrok nakazujący eksmisję wyklucza przyjęcie stałego pobytu w rozumieniu art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż "w państwie prawnym (...) obywatel nie może mieć sprzecznego z wyrokiem sądowym". Niestety bardzo często jest odwrotnie i wówczas trzeba sięgać do środków egzekucyjnych. Zatem, wyrok, na który powołuje się skarżący, w niniejszej sprawie ma jedynie to znaczenie, że może stanowić powód, dla którego, dobrowolnie albo w wyniku przymusu, mieszkańcy domu nr [...] w P. S. swoje miejsce zamieszkania opuszczą i ten fakt dopiero mógłby uzasadniać odmowę ich zameldowania. W świetle art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, nie ulega bowiem wątpliwości, że zameldowanie ma oddawać tylko i wyłącznie stan faktyczny i to niezależnie od tego, czy jest on zgodny z prawem. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który miał polegać, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, na tym, że powołany wyrok eksmisyjny nie został uznany jako przesłanka negatywna z art. 9 ust. 2a zdanie drugie powołanej ustawy, to w ocenie Sądu polega on na nieporozumieniu. Wskazany przepis dotyczy bowiem dokumentów potwierdzających uprawnienia do lokalu osoby potwierdzającej pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie, a nie osoby meldującej się. W warunkach rozpoznawanej sprawy chodzi więc o dokumenty potwierdzające, że to Ojcowski Park Narodowy jest właścicielem albo posiada inny tytuł prawny do domu nr [...] w P. S.. Nie jest więc zrozumiałe co skarżący miał na myśli skoro w rozpoznawanej sprawie odmówiono potwierdzenia pobytu osób, które zamierzały się zameldować. O stosowaniu powołanego przepisu, a więc także negatywnych jego przesłankach można by mówić, gdyby doszło do potwierdzenia pobytu. W tych okolicznościach nie ma znaczenia, że Sąd pierwszej instancji błędnie odczytał zarzut skargi i przyjął, że dotyczył on art. 9 ust. 2, a nie art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poświęcając w konsekwencji część uzasadnienia przepisowi nieobowiązującemu od 19 czerwca 2002 r. Przede wszystkim bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie jest kwestionowany fakt, iż M. G., W. P. i A. G. mieszkają w domu nr [...] w P. S., co uzasadnia ich zameldowanie. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.