IV SA/Gl 291/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sad. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego oddala skargę. Wójt Gminy Ś. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 70b ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./ odmówił A. R. dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego w osobie B. G.. Jako uzasadnienie decyzji podał, że młodociana B. G. pozostawała w stosunku zatrudnienia celem nauki zawodu przez okres niepełnych 22 miesięcy tj. od [...]r. do [...]r. i nie został spełniony wymóg wynikający z treści § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60, poz. 278/ przewidujący, że nauka zawodu nie może trwać krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł A. R.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji, a w jego motywach podniósł, iż podany powód odmowy przyznania dofinansowania młodocianego nie znajduje umocowania w przepisach prawa a w szczególności w treści art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, który w sposób jednoznaczny określa warunki, jakie muszą być spełnione, aby takie dofinansowanie otrzymać. Odwołujący się podniósł, że złożył w organie pierwszej instancji wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty niezbędne dla otrzymania wskazanego dofinansowania. Nadto zauważył, że w tego typu sprawach organ pierwszej instancji działa nie w warunkach uznania administracyjnego, lecz jest organem zobowiązanym wydać decyzję pozytywną po spełnieniu ustawowych przesłanek. Jego zdaniem, art. 70 ust. 2 ustawy o systemie oświaty służy określeniu podstawy wymiaru dofinansowania, a nie zawiera w sobie normy upoważniającej ten organ do odmowy dofinansowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia wskazało, że przy podtrzymywaniu odmowy przyznania dofinansowania nauki zawodu młodocianego jest zawarcie umowy o prowadzenie takiej nauki na okres krótszy niż wynika to z przepisów rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego powodem odmowy przyznania wskazanego dofinansowania jest to, że A. R. zawarł umowę o pracę z osobą pełnoletnią, a tym samym z osobą, która już nie jest osobą młodocianą. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zauważyło, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika zawarta przez A.R. i B.G. jest umową nieważną, ponieważ została zawarta z naruszeniem postanowień art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego. Dodatkowo organ ten zaznaczył, że wnioskodawcy nie przysługuje przedmiotowe dofinansowanie także z powodu przekroczenia terminu, w jakim miał złożyć stosowny wniosek, ponieważ wniosek ten został złożony po upływie 3 miesięcy od ukończenia przez nią nauki zawodu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł A. R.. W skardze tej zarzucił organowi odwoławczemu, że choć prawidłowo wskazał na uchybienia organu pierwszej instancji to sam ich nie uniknął. Zdaniem skarżącego, faktycznie w chwili zawierania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego B. G. przekroczyła 18 rok życia, jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia dla prawidłowości zawartej umowy, ponieważ zgodnie z postanowieniem § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania – osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Zmiana pracodawcy nie wpływa na zmianę statusu tej osoby. Nadto taka interpretacja tego przepisu prezentowana jest przez Kuratorium, Urząd Skarbowy oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący zakwestionował także zarzut dotyczący uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia. Jego zdaniem bieg terminu rozpoczął się z dniem [...]r. tj. z dniem zdania egzaminu i uzyskania przez B. G. "Dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe", zatem wniosek złożony został w terminie. Taka interpretacja znajduje umocowanie w brzmieniu art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, która mówi o tym, że wniosek składa się w terminie trzech miesięcy od dnia ukończenia nauki zawodu, a nie praktycznej nauki zawodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji przyjdzie w pierwszej kolejności zauważyć, że stan faktyczny w sprawie nie wzbudza żadnych zastrzeżeń. Zarówno organy administracji publicznej jak również skarżący potwierdzają, główne fakty mające znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, zatem rozbieżności między wskazanymi podmiotami sprowadzają się do odmiennej oceny obowiązującego stanu prawnego. Z tego też powodu niezbędnym będzie przywołanie tych przepisów prawa, które będą miały znaczenie w sprawie. Stosownie do postanowień art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./ pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: pracodawca posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin. Wskazane dofinansowanie przyznawane jest na wniosek zainteresowanego przez wójta /burmistrza, prezydenta miasta/ właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek ten winien być złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a do wniosku winny być dołączone dokumenty potwierdzające uprawnienia pracodawcy, umowa o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, dyplom, świadectwo lub zaświadczenie potwierdzające ukończenie nauki zawodu. Organ odwoławczy wskazał, że powodem odmowy przyznania przedmiotowego dofinansowania jest to, że przedmiotowa umowa o pracę z B. G. podpisana została w dniu, w którym była ona już osobą pełnoletnią, czyli nie była pracownikiem młodocianym, jak również zaznaczył, że złożenie wniosku o przyznanie dofinansowania nastąpiło z uchybieniem wskazanego w ustawie terminu. Jeżeli idzie o pierwszą przesłankę odmowy przyznania wskazanego dofinansowania, to należy zauważyć, że stosownie do postanowień art. 190 § 1 Kodeksu pracy młodocianym pracownikiem jest osoba, która ukończyła 16 rok życia, a nie przekroczyła 18 lat. Natomiast według § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. Nr 60, poz. 278 ze zm./ osoba, która przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęła pełnoletność, kończy tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych, a według § 14 tego rozporządzenia w razie przerwania nauki zawodu i podjęcia jej w tym samym lub pokrewnym zawodzie u innego pracodawcy, czas odbytej poprzednio nauki zawodu wlicza się młodocianemu do okresu wymaganego do odbycia przygotowania zawodowego, po sprawdzeniu stopnia opanowania zawodu, jeżeli przerwa w nauce nie trwała dłużej niż 12 miesięcy. Z brzmienia przywołanych przepisów jak również z treści art. 70b ustawy o systemie oświaty dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli umowę z młodocianym pracownikiem. Oznacza to, że umowa taka musi być podpisana z osobą, która nie ukończyła 18 lat, ponieważ tylko taka osoba może być młodocianym pracownikiem. Wskazany § 13 rozporządzenia ma zastosowanie do tych przypadków, kiedy w trakcie odbywanej nauki zawodu osoba taka kończy 18 rok życia, to wówczas kończy tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. W kontekście wskazanego przepisu pojawia się wątpliwość związana z sytuacją, kiedy osoba odbywa naukę zawodu i pierwszą umowę zawarła jako młodociany pracownik, a następnie ukończyła 18 rok życia i rozwiązała umowę z dotychczasowym pracodawcą oraz podpisała nową umowę w celu przygotowania zawodowego z innym pracodawcą. W świetle wskazanych przepisów umowa w celu przygotowania zawodowego podpisywana jest z młodocianym, a nie z osobą pełnoletnią. Zatem przywołany § 13 rozporządzenia pozwala zakończyć naukę zawodu na warunkach przewidzianych dla młodocianego, natomiast nie zezwala na podpisywanie nowej umowy, ponieważ wówczas występuje już osoba pełnoletnia a nie młodociany. Zatem wszelkie zmiany pracodawców w ramach nauki zawodu mogą odbywać się jedynie w okresie, kiedy osoba jest młodocianym pracownikiem. W rozpatrywanej sprawie B. G. w dniu [...]r. podpisała umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z "A" w R. na okres do [...]r. Natomiast [...]r. podpisała ona nową umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z "B" w R., jednakże dnia [...]r. B. G. ukończyła 18 rok życia, oznacza to, że wskazana umowa zawarta została już nie z młodocianym pracownikiem, lecz z osobą pełnoletnią. Zatem w świetle przedstawionej analizy stanu prawnego umowa ta nie mogła być zawarta jako umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. Skarżący w skardze powołuje się na treść art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, otóż przyjdzie zauważyć, że w przepisie tym jest mowa o młodocianym pracowniku, natomiast B. G. w momencie podpisywania umowy o pracę ze skarżącym nie była już młodocianym pracownikiem, lecz osobą pełnoletnią. Tym samym przywoływany przepis nie może stanowić podstawy domagania się przez skarżącego przedmiotowego dofinansowania. Na marginesie należy zauważyć, że organy administracji obu instancji nie wyjaśniły kwestii związanej z obowiązywaniem pierwszej umowy i czy została ona rozwiązana jak również, z jakich powodów. Uchybienie w tym zakresie nie wpływa na prawidłowe rozstrzygnięcia przez organy administracji. Jak zostało to powyżej zaznaczone organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i w uzasadnieniu wskazał, że podstawą odmowy przyznania dofinansowania jest również uchybienie terminowi, w jakim wniosek taki winien być złożony. Należy w tym miejscu przypomnieć, że wiosek taki składany jest w terminie trzech miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Wskazany termin ten jest terminem materialnoprawnym i z tego powodu nie jest możliwe jego przywrócenie, a jego przekroczenie skutkuje niezbędnością wydania decyzji odmownej. W rozpatrywanej sprawie skarżący twierdzi, że organ odwoławczy wadliwie przyjął, iż bieg tego terminu rozpoczął się od dnia rozwiązania umowy o pracę. Uznaje on, że B. G. ukończyła naukę zawodu w dniu [...]r., tj. w dniu, w którym Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w J. wystawiła jej dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Takie ujęcie nie jest prawidłowe, ponieważ we wskazanym dniu przywołana Komisja wystawiła dyplom, natomiast sam egzamin kończący praktyczną naukę zawodu odbył się w innym, wcześniejszym terminie. Otóż w tym zakresie przyjdzie przywołać treść postanowień rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych /Dz.U. Nr 199, poz. 2046 ze zm./. Stosownie do postanowień § 103 ust. 1 tego rozporządzenia egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, zwany "egzaminem zawodowym", jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, ustalonych w standardach wymagań będących podstawą przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Egzamin ten przeprowadza się w dwóch etapach: pisemnym i praktycznym. Etap pisemny jest przeprowadzany w formie testu i składa się z dwóch części, podczas których zdający rozwiązuje: 1) w części pierwszej – zadania egzaminacyjne sprawdzające wiadomości i umiejętności właściwe dla kwalifikacji w danym zawodzie; 2) w części drugiej – zadania egzaminacyjne sprawdzające wiadomości i umiejętności związane z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą. Natomiast etap praktyczny polega na wykonaniu zadania egzaminacyjnego sprawdzającego praktyczne umiejętności z zakresu kwalifikacji w danym zawodzie. Stosownie do postanowień § 107 cytowanego rozporządzenia przeprowadzany jest on dwa razy w ciągu roku szkolnego – w sesji letniej i sesji zimowej, w następujących terminach: 1) dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych oraz szkół policealnych – od następnego tygodnia po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych; 2) dla absolwentów techników oraz techników uzupełniających – od następnego tygodnia po zakończeniu egzaminu maturalnego. W świetle przywołanego stanu prawnego egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, wraz z etapem praktycznym, nie jest zakończeniem procesu nauki, ponieważ praktyczna nauka zawodu kończy się bądź z chwilą ukończenia danej szkoły bądź też z momentem rozwiązania umowy o pracę. Za takim ujęciem przemawia fakt, iż egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe nie jest bezwzględnym elementem kształcenia, który muszą zdać wszystkie osoby kończące dany typ szkoły i to w jednym momencie. Z uwagi na przeprowadzanie tego egzaminu w dwóch terminach w roku, dana osoba ma możliwość wyboru takiego terminu, który będzie jej odpowiadał, a to oznacza, że zdawanie tego egzaminu nie jest już połączone z procesem nauki. Zatem twierdzenia skarżącego, że B. G. egzamin z przygotowania zawodowego zdała w dniu [...]r. i z tym dniem zakończyła proces nauki zawodu, nie mogą zostać uwzględnione. Jak bowiem wynika ze świadectwa ukończenia Szkoły [...] w R. ukończyła ona naukę w tej szkole w dniu [...] r., a następnie przystąpiła do zdawania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie [...]. Stosownie do brzmienia przywołanego powyżej przepisu egzamin winien rozpocząć się od następnego tygodnia po zakończeniu zajęć dydaktycznych. Jak wynika to ze sprawozdania Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w J. w [...]r. egzamin sprawdzający wiadomości i umiejętności właściwe dla kwalifikacji w danym zawodzie przeprowadzony był [...]r. natomiast część praktyczna odbywała się w terminach od [...]r. do [...]r., a wyniki miały być ogłoszone w dniu [...]r. Z powyższego wynika, że gdyby przyjąć najkorzystniejszy dla skarżącego wariant, to najpóźniej [...] r. B. G. zdawała egzamin praktyczny, a tym samym zakończyła proces nauki. Natomiast stosowny dokument potwierdzający ten fakt wystawiony został w dniu [...]r., jednakże to nie jest data zdawania przez nią egzaminu praktycznego. Zatem twierdzenia skarżącego, że B. G. we wskazanym dniu zakończyła naukę zawodu nie znajdują potwierdzenia w materiale empirycznym. Oznacza to, że wskazany termin do złożenia wniosku biegłby w najlepszym dla skarżącego przypadku od dnia [...]r. i upłynąłby w dniu [...]r., natomiast skarżący przedmiotowy wniosek złożył w dniu [...]r. zatem z uchybieniem wskazanego terminu. Zgodnie z przywołanymi przepisami B. G. zakończyła naukę w dniu ukończenia szkoły zawodowej, a z uwagi na fakt, że umowa o pracę została zawarta do [...]r., zatem w tym przypadku nauka zawodu zakończyłaby się wraz z rozwiązaniem umowy o pracę. Czyli tak jak uznał to organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. Skarżący podnosi, że za przyjętym przez niego sposobem określania terminu do złożenia wniosku przemawia treść art. 70b ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, ponieważ do wniosku należy dołączyć dyplom, świadectwo lub zaświadczenie potwierdzające ukończenie nauki zawodu. Zdaniem Sądu skarżący nie odczytał w sposób prawidłowy wskazanego przepisu, ponieważ pracodawca składający wniosek o dofinansowanie jest zobowiązany dołączyć dyplom, świadectwo lub zaświadczenie, co oznacza, że wymienione zaświadczenie jest alternatywnym dokumentem potwierdzającym zdanie egzaminu z praktycznej nauki zawodu, a zatem pracodawca nie jest zobowiązany przedłożyć dyplomu albo świadectwa, aby otrzymać dofinansowanie, gdyż wystarczy wskazane zaświadczenie. Powyższa okoliczność skutkuje tym, że twierdzenie organu odwoławczego, iż skarżący nie może otrzymać wnioskowanego dofinansowania znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, natomiast nieprecyzyjna z jego strony argumentacja nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ w ramach ponownie prowadzonego postępowania organ ten musiałby dojść do analogicznego rozstrzygnięcia, zatem organ ten nie dopuścił się uchybienia, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.