V SA/Wa 211/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska, Sędzia WSA Izabella Janson (spr.), Asesor WSA Michał Sowiński, Protokolant Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi P.T. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia [...] lipca 2005 roku o nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu wniosku P. T. z dnia 4 lipca 2005 roku (k.21, samego wniosku brak w aktach), odmówił umorzenia należności wobec KRUS na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kwartału 2002 roku do II kwartału 2005 roku, wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 roku, nr 7, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako - u.u.s.r.). W treści uzasadnienia decyzji wskazał, iż w stosunku do skarżącego brak jest podstaw do umorzenia zaległości. Prezes KRUS wyjaśnił, iż możliwość przyznania ulgi w postaci umorzenia uzależniona jest od przedstawienia dokumentów oraz faktów mających wpływ na brak możliwości spłaty zadłużenia. Jednocześnie Prezes KRUS wskazał, że w sprawie istnieje możliwość rozłożenia należności na raty. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2005 o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podając jako uzasadnienie brak podstaw do umorzenia zaległości. Nadto Prezes KRUS podkreślił, iż zadłużenie powstało wyłącznie z winy skarżącego w wyniku nieterminowego zgłoszenia się do ubezpieczenia i w konsekwencji wstecznego określenia zaległych składek. Organ przypomniał także, ze poprzedni wniosek o umorzenie zaległych należności złożony był w lipcu 2005 roku i motywowany był tymi samymi okolicznościami. Po rozpatrzeniu skargi na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...].09.2005r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006r., o sygn. akt III SA/Wa 2923/05 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że przy jej wydawaniu został naruszony art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na nieuzasadnienie decyzji, a jedynie podanie, że "w sprawie brak jest podstaw do umorzenia". Wskazał ponadto, iż przy decyzjach uznaniowych uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości, a brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwi jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Dodał również, iż w badanej sprawie został naruszony także art. 10 k.p.a, zgodnie z którym organ jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu Prezes KRUS decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., postanowił odmówić umorzenia należności za okres 2000/2-2005/2 oraz na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną wskazując art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071) oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.Nr 7, poz. 25 z późn. zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż P. T. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego. Odnosząc się do powstałego zadłużenia wskazał, że powstało ono z winy wnioskodawcy w wyniku nieterminowego zgłoszenia się do ubezpieczenia, a w konsekwencji wstecznego wymierzenia składek. Powołując art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wyjaśnił, iż Prezes Kasy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, przy uwzględnieniu możliwości płatniczych może zastosować ulgę w postaci układu ratalnego, odroczenia lub umorzenia należności, oraz że protokoły z wizytacji przeprowadzonej przez pracownika KRUS nie potwierdzają trudnej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy. Prezes Kasy dodał także, że nie zostały przedstawione żadne nowe fakty i okoliczności mające wpływ na zmianę niniejszej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący P. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, twierdząc, że w sprawie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie decyzji o umorzeniu należności wobec KRUS wynikające z art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodał ponadto, że dochód z posiadanego przez niego gospodarstwa o powierzchni [...] ha jest znikomy i nie pozwala w żaden sposób zapewnić minimum egzystencji i uregulować wysokich, należnych zaległości wobec KRUS oraz, że jego sytuacja materialna jest skrajnie trudna. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Oceniając powyższą sprawę, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2006r., o nr [...] wydane zostały z naruszeniem prawa, co prowadziło do ich uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, który to Sąd uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] września 2005r. Zgodnie z treścią przepisu art. 286 § 1p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia, sąd zwraca akta administracyjne sprawy organowi administracji publicznej wraz z odpisem swego orzeczenia z zaznaczonym stwierdzeniem jego prawomocności. W myśl § 2 wyjaśnianego przepisu, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Rozpatrując ponownie sprawę, Prezes KRUS naruszył art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący zasadę dwuinstancyjności postępowania, z uwagi na całościowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego skutkującego wydaniem w sprawie ponownie decyzji I i II instancji. Tym samym organ nie zastosował się do wytycznych określonych w wyroku Sądu z dnia 24 stycznia 2006r. Należy zwrócić uwagę, iż decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2005r., jako decyzja pierwszo-instancyjna nie powinna być "zastąpiona" inną decyzją pierwszo-instancyjną, bowiem sentencja wyroku wyraźnie wskazywała na uchylenie tylko zaskarżonej decyzji, a nie decyzji obu instancji. Tym samym punktem rozważań organu przeprowadzającego ponownie postępowanie w sprawie, z uwzględnieniem wskazówek wskazanych w wyroku Sądu winna być tylko decyzja organu II instancji z dnia [...] września 2005r., bowiem poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lipca 2005r., również podlegała kontroli sądowej i ostała się jako zgodna z prawem. W związku z powyższym organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy na nowo w oparciu o stan prawny i faktyczny sprawy obejmując zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji (decyzji z dnia [...].07.05r), jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Po tak przeprowadzonym postępowaniu realizując ponadto wytyczne zawarte w prawomocnym orzeczeniu Sądu z dnia 24 stycznia 2006r., winien wydać ponownie decyzję II instancyjną w sprawie. Tym samym wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2006r., stanowi okoliczność przesądzającą o treści niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie może w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. c w zw. z art. 134 i 135 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.