I OSK 1331/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 376/07 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r. odrzucił skargę A. G. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem skargi nie są należności pieniężne, a co za tym idzie - wartości zaskarżenia nie stanowi kwota wysokości stypendium należnego za 10 miesięcy. Sprawa dotyczy bowiem uprawnienia skarżącej do otrzymania stypendium, nie zaś jego wysokości. W tej sytuacji Sąd uznał, że zastosowanie ma § 2 pkt 2 (prawidłowo § 2 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), zgodnie z którym wpis stały w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa wynosi 200 zł. W konsekwencji, stosownie do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), nieopłacona skarga A. G., wniesiona przez jej pełnomocnika będącego radcą prawnym, podlegała odrzuceniu bez wezwania do uiszczenia wpisu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła A. G., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 216, art. 219, art. 221 i art. 231 ustawy P.p.s.a. W uzasadnieniu wskazała, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy dotyczące wpisu stałego, podczas gdy przedmiotem skargi była odmowa przyznania skarżącej należności pieniężnej, wyrażającej się określoną kwotą. Wskazany przez Sąd I instancji § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. obejmuje wszystkie sprawy, jakimi zajmują się organy administracji publicznej. Jest on jednak wyjątkiem od reguły pobierania wpisu stosunkowego lub wpisu stałego przyporządkowanego do wymienionej w rozporządzeniu kategorii spraw. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że stanowisko Sądu prowadzi do zawyżenia kwoty wpisu. Wskazał także, że kwalifikacja danej skargi jako podlegającej wpisowi stałemu lub stosunkowemu winna następować jedynie w oparciu o art. 231 ustawy P.p.s.a., nie zaś na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., które, zgodnie z zakresem upoważnienia ustawowego, może określać wyłącznie wysokość wpisów, a nie kryteria uznawania skarg za podlegające wpisom stałym lub stosunkowym. Ponadto, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. przy uiszczaniu wpisu należy podać m.in. sygnaturę akt sądowych. Spełnienie tego warunku nie jest możliwe, gdy akta znajdują się w organie administracji, za pośrednictwem którego składana jest skarga. § 5 ust. 2 rozporządzenia, pozwalający Sądowi na wezwanie pełnomocnika do uiszczenia wpisu, które to wezwanie stanowiło jednocześnie informację o sygnaturze akt sądowych, został uchylony na gruncie wątpliwości związanych z wnoszeniem skarg kasacyjnych do NSA. Wątpliwości takie nie występowały natomiast w przypadku skarg wnoszonych za pośrednictwem organów administracji. Zatem uchylenie powołanego przepisu nie jest jednoznaczne z wprowadzeniem obowiązku uiszczania wpisów w momencie wnoszenia skarg do organów administracji. Podkreślenia wymaga również fakt, iż opłacanie wpisu w przypadku, gdy możliwe jest zastosowanie przez organ tzw. autokontroli, byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 216 ustawy P.p.s.a., jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu sporu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 231 ustawy P.p.s.a., pobierany jest wpis stosunkowy, liczony od tej wartości. W innych sprawach pobierany jest wpis stały, w wysokości ustalonej na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. W rozpoznawanej sprawie należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż skarga na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce podlega wpisowi stałemu. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, przedmiotem zaskarżenia nie jest bowiem kwota pieniężna, ale ustalenie istnienia bądź nieistnienia uprawnienia A. G. do otrzymania stypendium za wyniki w nauce. Organ administracji nie wypowiadał się na temat kwoty stypendium, stwierdzając jedynie, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków wymaganych do jego otrzymania. Przedmiotem zaskarżenia jest zatem prawidłowość takiego ustalenia, nie zaś konkretna kwota stypendium za okres roku. Pogląd taki został już wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 785/05 (niepubl.), wydanym w sprawie skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego. Natomiast Sąd I instancji nieprawidłowo powołał się na § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który dotyczy aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zakres tego przepisu należy ustalić w oparciu o systematykę przyjętą w art. 3 § 2 ustawy P.p.s.a., zgodnie z którą przez akty lub czynności należy rozumieć rozstrzygnięcia inne niż decyzje administracyjne. Natomiast w niniejszym przypadku zaskarżona została, wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), decyzja Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...]. Przedmiot tej decyzji nie został wprost wymieniony w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r., zastosowanie ma zatem § 2 ust. 6 rozporządzenia, stanowiący, iż w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż powyższy przepis przewiduje tę samą kwotę wpisu co § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a ponadto przyczyną odrzucenia skargi A. G. nieuiszczenie wpisu. Skoro zatem niezasadne są zarzuty dotyczące prawidłowości ustalenia przez Sąd I instancji, że skarga A. G. podlegała wpisowi stałemu, należy odnieść się do twierdzenia autora skargi kasacyjnej, iż mimo uchylenia § 5 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji profesjonalny pełnomocnik może uiszczać wpis sądowy na wezwanie sądu, które stanowi dla niego informację o sygnaturze sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, iż bez względu na okoliczności i powody uchylenia § 5 ust. 2 rozporządzenia, w obecnym stanie prawnym sądy administracyjne obowiązane są działać na podstawie art. 221 w związku z art. 219 § 1 ustawy P.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęta została wykładnia rozszerzająca, zgodnie z którą opłatę uznaje się za uiszczoną "przy wniesieniu pisma", gdy dokonano jej w terminie otwartym do złożenia tego pisma. Powyższa reguła ma zastosowanie bez względu na to, czy skarga została już przekazana sądowi administracyjnemu i czy została jej nadana sygnatura. Żaden przepis nie przewiduje już możliwości wzywania profesjonalnego pełnomocnika do uiszczania wpisu stałego, nie ma również podstaw do przedłużania określonego w art. 219 § 1 terminu do jego opłacenia. Przepisem takim nie może być w szczególności § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., który, jako przepis aktu wykonawczego, nie może uchylić wyraźnej dyspozycji wynikającej z art. 221 ustawy P.p.s.a., wyraźnie przewidującej odrzucenie nienależycie opłaconej skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku istnienia kolizji między przepisami ustawowymi i wykonawczymi należy zastosować się do przepisu wyższej rangi. Zatem skarga winna zostać opłacona przy wniesieniu pisma, zgodnie z art. 219 § 1 ustawy P.p.s.a., nawet jeśli pełnomocnik nie ma możliwości podania sygnatury sprawy, czego wymaga od niego § 5 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli profesjonalny pełnomocnik uchybi obowiązkowi opłacenia skargi bez wezwania, sąd administracyjny jest zobowiązany do zastosowania art. 221 ustawy P.p.s.a. i odrzucenia skargi. Taka sankcja nie została natomiast przewidziana za uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 rozporządzenia. Należy także wyjaśnić, że wpłacający może podać datę i numer zaskarżonej decyzji, co pozwala uniknąć ewentualnych problemów z identyfikacją uiszczonego wpisu. Natomiast w przypadku, gdy organ skorzysta z prawa do autokontroli, uiszczony wpis będzie podlegał zwrotowi. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd I instancji przepisów powołanych w skardze kasacyjnej. W związku z tym, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.