II SA/Wa 176/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2006 r. nr [...], odmawiającą A. C. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. Przy rozpatrywaniu zatem wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tego świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter, takie jak na przykład wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Organ wskazał, iż we wniosku o przyznanie renty specjalnej A. C. powołała się na szczególne zasługi dla gospodarki Polski w zakresie lotnictwa, nagłą chorobę oraz trudne warunki bytowe. Ponadto podała, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej będącej następstwem złego stanu zdrowia. Jest osobą samotną, w wyniku przebytego wylewu od 11 lat nie ma możliwości podjęcia pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS uznana została za osobę trwale częściowo niezdolną do pracy. Pobiera rentę w wysokości 411 zł, którą w większości przeznacza na zakup niezbędnych leków, bez pomocy finansowej córki nie miałaby środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W ocenie Prezesa Rady Ministrów dokumenty przedstawione przez wnioskodawczynię mające świadczyć o jej zasługach dla przemysłu obronnego i gospodarki narodowej, nie dają podstaw do przyjęcia, że działalność ta miała charakter wybitnych zasług w tych dziedzinach. Nagła choroba wnioskodawczyni, która spowodowała częściową niezdolność do pracy i przyznanie przez organ rentowy niskiej, niewystarczającej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, renty inwalidzkiej, była przez organ brana pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku, jednak okoliczności te nie mogą stanowić jedynego kryterium przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem nie ma ono charakteru świadczenia socjalnego. W konsekwencji wskazane powyżej okoliczności nie uzasadniają, w ocenie organu, uznania sytuacji A. C. za szczególną, a tym samym nie dają podstaw do przyznania świadczenia specjalnego, o którym mowa w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C. podniosła, iż spełnia wszystkie kryteria decydujące o przyznanie renty specjalnej. Wskazała, iż organ niesłusznie nie zakwalifikował wskazanych przez nią zasług dla przemysłu obronnego i gospodarki narodowej, a także udaru mózgu jaki przeszła, jako okoliczności wskazujących na szczególny charakter sytuacji, w której się znalazła. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy. Finansowane są one bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, iż jej sądowa kontrola sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów zasadnie uznał, iż zarówno okoliczności podawane przez skarżącą, jak również dokonane w toku przeprowadzonego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego ustalenia organu, nie umożliwiają przyznania świadczenia specjalnego. Nie sposób bowiem przyjąć, by powołane przez A. C. zasługi dla gospodarki narodowej i przemysłu obronnego, zasługiwały na miano "wybitnych" i "wyjątkowych" osiągnięć, by mieściły się w pojęciu "szczególnie uzasadnionego przypadku". Niewątpliwie, w ocenie skarżącej, jej osiągnięcia są wyjątkowe, lecz jest to jedynie jej ocena subiektywna. Tymczasem, zarówno organ, jak i Sąd, winny kierować się obiektywnymi kryteriami przy ocenie tej działalności. Taka obiektywna ocena nie daje podstaw do przyjęcia, że praca, którą A. C. wykonywała w Instytucie [...], nosi znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej. Natomiast pozostałe argumenty podnoszone przez skarżącego sprowadzają się do wykazania trudnej sytuacji bytowej, złego stanu zdrowia wymagającego leczenia, niepełnosprawności oraz związanych z tym trudności w uzyskaniu zatrudnienia. Powyższe okoliczności, jakkolwiek nie budzące wątpliwości nie mogą przesądzać o uprawnieniach do świadczenia specjalnego przyznawanego w trybie art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu, Prezes Rady Ministrów nie naruszył przepisów i reguł postępowania, a motywy przytoczone przez organ administracji w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję i jej uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego. Podnieść przede wszystkim należy, że organ dokonując oceny sytuacji skarżącej i nie dopatrując się w niej uzasadnionego przypadku wskazującego na przyznanie świadczenia specjalnego, dokonał jej w oparciu o rzetelnie i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.