I SA/Po 1000/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ as.sąd.WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant: st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę. /-/ M. Jaśniewicz /-/ S. Zapalska /-/ W. Zygmont Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej J. P. decyzją z dnia [...]r. nr [...] określił podatnikowi A. G. zobowiązanie podatkowe wnioskodawcy w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r. [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Skarga na ostateczną decyzję organu odwoławczego została odrzucona postanowieniem z dnia 26.09.2002r. WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 596/02. Z decyzji wynikało, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą, firma "A" A. G., zawarł w [...]r. umowy kupna- sprzedaży z "B" spółka, z przedsiębiorstwem "C" – T.B. i z przedsiębiorstwem "D" – W.K. i na podstawie otrzymanych faktur sprzedaży odliczył podatek VAT naliczony przy nabyciu towarów. Organy podatkowe uznały, że faktury pochodziły od podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej, nie będących podatnikami podatku VAT, gdyż nie dokonały zgłoszenia rejestracyjnego w podatku VAT (VAT-R), nie deklarowały podatku należnego od zawartych umów sprzedaży i nie odprowadzały należnego podatku budżetu państwa. Tym samym, nie były to podmioty uprawnione do wystawiania faktur sprzedaży VAT, a przepis § 54 ust. 4 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1.12.1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) przewiduje, iż faktury wystawione przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony do wystawiania faktur nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27.04.2004r., sygn. K 24/03, który wszedł w życie z dniem 12.05.2004r., orzekł, iż przepis art. 32a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym , jest niezgodny z przepisem art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a nadto, że § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Podatnik dnia [...]r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. [...] i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, polegającego na uchyleniu decyzji organu I instancji i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Podatnik wskazał jako podstawę wznowienia art.240 § 1 pkt 8 O.p. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.04.2004r. K 24/03. Wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, podatnik wskazał, że w sprawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne z uwagi na wniesienie przez wnioskodawcę zarzutów na prowadzone postępowanie dotyczące podatku od towarów i usług VAT za miesiąc [...] i [...]. Podatnik uzależniał podjęcie dalszych czynności od zakończenia niniejszego postępowania egzekucyjnego. Ponadto wznowienie postępowania na podstawie przepisu 240 § 1 pkt 8 O.p. może nastąpić wyłącznie na podstawie żądania strony. Okres jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na żądanie wznowienia postępowania, wydaje się być stanowczo za krótki. Powyższe graniczenie nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, toteż wniosek należy oceniać według jego treści, a nie cech formalnych. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. znak [...] odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, iż toczące się postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości nie jest przeszkodą do składania wniosków i tym samym nie można uzależnić podjęcia dalszych czynności od zakończenia tego postępowania. W okresie od dnia wejścia w życie orzeczenia (od 12.05.2004r. do 12.06.2004r., kiedy minął ustawowy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art.240 § 1 pkt 8 O.p.) nie zaistniały żadne przeszkody uniemożliwiające stronie złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W zażaleniu podatnik domagał się uchylenia powyższego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zarzucił, iż przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności strony i działać w sposób, który nie skutkuje nadmierną surowością i zamknięciem drogi do obrony praw. Okres jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia na żądanie wznowienia postępowania jest za krótki. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 162 § 1 - 3 O.p. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając postanowienie stwierdził, że naruszenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (okres od 13.06. do 29.12. 2004r.) nie usprawiedliwia postępowanie egzekucyjne ani sądowe. Podatnik nie uprawdopodobnił (ciężar dowodu, że spóźnienie jest niezawinione, spoczywał na podatniku) braku winy w niedochowaniu terminu. W skardze podatnik domagał się uchylenia powyższego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r., a także zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył niezwłocznie po ustaleniu, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego stanowi jedyną możliwość wzruszenia decyzji podatkowych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Podał, że jako przedsiębiorca nie śledzi na bieżąco wyroków ogłaszanych przez Trybunał Konstytucyjny i przez długi czas nic o tym wyroku nie wiedział. O wydaniu tegoż wyroku organy podatkowe zdawały sobie sprawę, aczkolwiek nie poinformowały o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania i w dalszym ciągu prowadziły egzekucję zmierzając do wyegzekwowania niesłusznie określonej należności. Prokuratura Rejonowa Miasto prowadziła wobec podatnika postępowanie karne o narażenie Skarbu Państwa na bezpodstawny zwrot podatku VAT. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów wskazywało na popełnienie przestępstwa z art.270 §1 k.k. w zw. z art.76 §1 k.k.s. w zw. z art.38 §2 pkt 1 k.k.s. i w zw. z art.11 §2 k.k. i art.12 k.k. Ostatecznie organy ścigania umorzyły śledztwo przeciwko podatnikowi uznając, że nie sposób zarzucić mu umyślne narażenia Skarbu Państwa na zwrot podatku VAT. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną. Powody. Bezzasadny jest zarzut, że organy podatkowe mają obowiązek pouczania stron z urzędu o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu. Żaden przepis prawa nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku informowania o przysługującym prawie do wnoszenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu.( tak: wyrok NSA z dnia 6.12.1999r. IV SA 2028/97, Lex nr 48735). Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (art. 162 O.p.). Przepis ten wymaga zachowania szczególnej staranności jako przesłanki koniecznej do usprawiedliwienia uchybienia terminu. Stwierdza on, że aby można było przywrócić termin, należy m. in. uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Winę należy rozumieć w sposób obiektywny, wymagając staranności od skarżącego, jako profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970r., str. 136). Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Skarżący nie wykazał także, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony najpóźniej w siódmym dniu od ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin siedmiodniowy jest już nieprzywracalny. Biorąc pod uwagę postępowanie sądowe, które zakończyło się postanowieniem z dnia 26.09.2002r. data ustania przyczyny uchybienia terminu przypadła więc na październik 2002r. Natomiast w przypadku postępowania egzekucyjnego zweryfikowanie tej daty nie jest w ogóle możliwe, gdyż postępowanie trwa nadal. Postępowania egzekucyjne nie było przeszkodą w sporządzeniu wniosku w sprawie, a podatnik miał dotrzymania terminu. Postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości miesiące toczyło się już od [...]r., natomiast skarga na decyzję ostateczna Izby Skarbowej z dnia [...]r. została odrzucona postanowieniem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 września 2002r. sygn. akt I SA/Po 596/02. Nie uprawdopodobnia braku winy w naruszeniu terminu złożenia wniosku wskazywanie na zbyt krótki termin do złożenia wniosku. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2.04.2004r. sygn. akt K 24/03 wszedł w życie 12.05.2004r. wobec czego zgodnie art. 241 § 2 pkt 2 O.p. żądanie o wznowienie postępowania mogło nastąpić w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia, tj. do 12.06.2004r. Przepis jest bezwarunkowy, a organ podatkowy działa tylko na podstawie i w granicach prawa podatkowego. Sprawując w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Wprawdzie ciężar daniny publicznej nie powinien zależeć od czynności proceduralnej. Ratio legis obciążenia podatkowego nie może wynikać z dotrzymania terminu, tym bardziej iż art. 217 Konstytucji RP uznaje, że nakładanie podatków wynikać powinno wyłącznie z jego składników materialnoprawnych to proceduralnego kreowania zobowiązań poprzez niedotrzymanie terminów budzi wątpliwości prawne (por. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla "Ustawa ordynacja podatkowa - komentarz", Dom Wydawniczy ABC, 2000r., str. 390). Jednakże dobroczynny skutek terminów polega na tym, że ujmując poszczególne czynności procesowe w wymierne jednostki czasowe zobowiązują do wykonywania ich w oznaczonym czasie, tak przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, jak i przez stronę postępowania administracyjnego, że pełnią również rolę gwarancyjną dla stron, stabilizują rozstrzygnięcia. Dlatego przywracanie uchybionych terminów nie następuje z urzędu a samo przywrócenie terminu następuje tylko wyjątkowo - gdy zostaną w zupełności i w sposób nie budzący wątpliwości spełnione prawem przewidziane wymogi. Skarżący nie zdołał spełnienia tych wymogów uprawdopodobnić. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. /-/ M. Jaśniewicz /-/ S. Zapalska /-/ W. Zygmont