IV SA/Wr 768/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych w związku z nauką w Wojskowej Akademii Medycznej I. uchyla decyzję organu I i II instancji; II. zasądza od Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego na rzecz skarżącego 720 ( słownie siedemset dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją Nr [...] z dnia [...]r., powołując się na przepis art. 54 ust. 4 i art. 104 ust. 1 i 3 w zw. z art. 111 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze. zm), oraz § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w zawiązku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) i art. 104 k.p.a. ustalił, że kpt. D. D. jest zobowiązany do zwrotu kosztów nauki w wysokości: [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że kpt. D. D. wypowiedział stosunek służbowy i zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie Rozkazu nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...]r. Zwolnienie nastąpi z dniem [...]r. Zgodnie z art. 54 ust. 1 w/w ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej jest zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, jeżeli wypowiedział stosunek służbowy w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania nauki. Skoro kpt. D. D. pobierał naukę w Wojskowej Akademii Medycznej w Ł. w okresie od [...]r. do [...]r., tj. przez okres 6 lat 10 miesięcy i 22 dni, to okres, o którym mowa w art. 54 w/w ustawy, powinien wynosić 13 lat 9 miesięcy i 14 dni. W przypadku skarżącego okres służby zawodowej po ukończeniu nauki wynosił 11 lat 1 miesiąc i 8 dni. Zatem kpt. D. D. zobowiązany jest do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w wysokości proporcjonalnej do czasu jaki pozostał mu do odbycia, tj. 2 lata 7 miesięcy i 6 dni. W odwołaniu od powyższej decyzji kpt. D. D. zarzucił, że decyzja ta została wydana na podstawie nieobowiązujących w chwili jej podjęcia przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz.U. Nr 7, poz. 84 ze zm.) Ponadto podniósł, że do decyzji nie dołączono dokumentów księgowych, na podstawie których ustalono koszty jednego roku nauki w Wojskowej Akademii Medycznej w Ł., czego wymaga przepis §17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz.U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z owym przepisem prawa, łączne rzeczywiste poniesione koszty, powinny wynikać z ewidencji księgowej. Odwołujący się powołał się też na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zawarte w wyroku z dnia 20.05.2004r. sygn. akt. II SA/Bd 8/04, zgodnie z którym: "Na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz.U. Nr 7, poz. 84 ze zm.) nie można ustalić równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, o jakich mowa w art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.u. Nr 10, poz. 55 z 1997r. ze zm.), poniesionych w czasie studiów lub nauki pobieranej w latach wcześniejszych niż rok 2002." Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...]r. z powołaniem się na art. 138 § 1 pk 1 k.p.a. w związku z art. 54 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 18 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji powtórzył okoliczności i argumentację zawartą w decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Wskazał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Zgodnie zaś z przepisem § 18 ust. 1 w/w rozporządzenia zwrot równowartości kosztów następuje na podstawie decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy. D. D. złożył skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Podtrzymał w niej zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto podniósł, że doszło do przedawnienia roszczeń, bowiem od czasu ukończenia studiów upłynęło więcej niż 10 lat. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zarówno organ I jak i II instancji, wydając zaskarżone decyzje, zrealizował obowiązek, jaki został na nie nałożony przepisem art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 18 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz.U. Nr 135, poz. 1451). Podniósł również, że wbrew zarzutom odwołania i skargi organ I instancji w wydanej przez siebie decyzji z dnia [...]r. nie powołał się na przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia MON z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów i nauki. Zdaniem tego organu, zakończenie nauki w poprzednim stanie prawnym nie jest przesłanką uniemożliwiającą wydanie decyzji zobowiązującej żołnierza do zwrotu kosztów nauki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Podstawą rozstrzygnięcia sprawy są przepisy ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), które to przepisy organy obu instancji prawidłowo powołały w podstawach prawnych wydanych przez siebie decyzji. W tej sytuacji zarzuty skarżącego dotyczące powołania przez organ I instancji w podjętej przez ten organ decyzji regulacji nieobowiązującego rozporządzenia MON z dnia 9 stycznia 2003r. uznać należy za chybione. Nietrafne jest też w związku z powyższym powoływanie się przez skarżącego na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 20.05.2004r. sygn. II SA/Bd 8/04, sformułowany w innym, nie mającym zastosowania do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, stanie prawnym. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Z niekwestionowanych przez skarżącego okoliczności sprawy wynika, że skarżący studiował w Wojskowej Akademii Medycznej w Ł. w okresie od [...]r. do [...]r., to jest przez okres 6 lat 10 miesięcy i 22 dni, natomiast wypowiedzenie stosunku służbowego i w konsekwencji zwolnienie z zawodowej służby wojskowej na podstawie rozkazu Nr [...] nastąpiło z dniem [...]r., tj. po 11 latach 1 miesiącu i 8 dniach służby, a zatem w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia studiów. W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 55 ust. 1 w/w ustawy zostało wydane przez Ministra Obrony Narodowej rozporządzenie z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. W rozdziale 4 owego rozporządzenia zawarto przepisy dotyczące ustalania równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegających zwrotowi. Przepisy owego rozporządzenia w § 15 - § 17 odwołują się do rzeczywistych poniesionych kosztów kształcenia, wskazując w § 15 jakie koszty składają się na koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, w § 16 jakie koszty składają się na koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 2 ustawy i wskazując w § 17 sposób, w jaki ustala się wysokość poszczególnych kosztów kształcenia. Z przepisu § 17 ust. 1 wynika, że łączne rzeczywiste poniesione koszty mają wynikać z ewidencji księgowej, które to koszty przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Natomiast koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane "równowartością kosztów", ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu ( § 17 ust. 2). Rzeczywiste poniesione koszty to koszty, które zostały poniesione w związku z kształceniem określonej grupy żołnierzy, w określonym czasie i zostały ujęte w ewidencji księgowej. Przelicza się je w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego lub żołnierza zawodowego i w ten sposób uzyskuje się rzeczywiście poniesiony jednostkowy koszt związany z nauką, który faktycznie stanowi średnią rzeczywistych kosztów przypadających na każdego żołnierza. Ustalenia kosztów w drodze decyzji dokonuje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową, co wynika z art. 54 ust. 4 ustawy. Organ decyzyjny winien zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący wyjaśnić stan faktyczny sprawy i w tym celu zobowiązany jest do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tym kontekście należy zgodzić się z zarzutami skarżącego dotyczącymi naruszenia § 17 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki (...), leżącego u podstaw wydanych w sprawie decyzji. Zarówno bowiem w decyzji organu I instancji, jak i decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego nie wskazano w jaki sposób ustalono kwotę podlegającą zwrotowi w oparciu o wskazane w podstawie prawnej zaskarżonych decyzji przepisy prawa. Za wadliwą w tej sytuacji należy uznać zarówno decyzję organu II, jak i I instancji, które ograniczają się tylko do wskazania podstawy prawnej podjętych decyzji lecz nie wskazują w jaki sposób i oparciu o jakie dokumenty wyliczono podlegające zwrotowi koszty kształcenia skarżącego ustalone na kwotę wskazaną w decyzji. Z przepisu § 17 ust. 1 w/w rozporządzania jednoznacznie wynika, że koszty te mają wynikać z ewidencji księgowej. Nie może być uznane za wystarczające w tej sytuacji zestawienie kosztów kształcenia zawarte w decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Z zestawienia tego nie wynika podstawa wyliczenia rzeczywistych poniesionych kosztów ustalonych decyzją. Z ustaleń organów zawartych w decyzjach winno wynikać też w jaki sposób oraz w oparciu o jaką dokumentację księgową koszty kształcenia zostały ustalone. Tymczasem wydane w sprawie decyzje ustaleń takich nie zawierają. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest bezwzględnie zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.), z których wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł. Organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Wydając decyzje w niniejszej sprawie organy naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie zawarły w nich istotnych w sprawie ustaleń, czym uniemożliwiły Sądowi dokonanie kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem. Powołany wyżej przepis prawa nakłada na organ rozstrzygający obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Powinno ono wyczerpująco informować także stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swoich interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji. Uzasadnienie decyzji powinno zatem odzwierciedlać tok rozumowania organu, a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut przedawnienia roszczeń. Pojęcie przedawnienia roszczeń jest bowiem pojęciem z zakresu prawa cywilnego, zaś przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest sprawa z zakresu administracji publicznej, do której przepisy prawa cywilnego nie mają zastosowania. Skoro zatem wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem art. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlegały one uchyleniu, co orzeczono na art. 145 §1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, wyjaśnią sprawę we wskazanym zakresie, poczynią prawidłowe ustalenia, wskazując dokumenty, na podstawie których ustaliły rzeczywiste koszty jego nauki, a wydane w sprawie decyzje uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.