VI SA/Wa 1997/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant apl. prok. Maciej Godzisz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. W dniu [...] listopada 2005 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości P. miała miejsce kontrola drogowa. Została ona udokumentowana protokołem nr [...]. Kontroli został poddany pojazd – ciągnik, marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą, marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] pozostający w dyspozycji T. Spółka Cywilna K. M., M. G., kierowany przez M. I. Kierowca okazał do kontroli m. in. wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wystawionej na rzecz K. M. [...]z siedzibą w P. oraz list przewozowy nr [...], w którym jako przewoźnika wskazano: T. S.C. K. M. Kierowanym pojazdem wykonywany był transport drogowy na trasie [...], po rozładowaniu towaru w K. W protokole nie wskazano żadnych naruszeń ale w uwagach kontrolującego wpisano: "Wszczęto postępowanie administracyjne celem ustalenia kto jest podmiotem wykonującym transport drogowy". Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. zawiadomiono K. M. [...] z siedzibą w P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego celem ustalenia podmiotu wykonującego transport drogowy w dniu [...] listopada 2005 r. i wezwano przedsiębiorcę do nadesłania: decyzji o nadaniu NIP, zaświadczenia REGON, wypisów z ewidencji działalności gospodarczej K. M. i M. G., umowy zawarcia spółki cywilnej T. faktury VAT za wykonaną usługę transportową. W odpowiedzi na wezwanie przesłano żądane dokumenty wraz z pismem z dnia [...] grudnia 2005 r., w którym K. M. podniósł, iż przy ubieganiu się o wydanie licencji dla spółki cywilnej w Starostwie [...] poinformowano go, że licencja może być wydana na jednego ze wspólników, która uprawnia do wykonywania transportu drogowego przez spółkę cywilną. Nadesłał również aneks do umowy spółki cywilnej z dnia [...] sierpnia 2004 r. zgodnie z którym odpowiedzialnym wspólnikiem za wykonywanie transportu drogowego uznano K. M. Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. zawiadomiono M. G. T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. W wyniku postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2006 r. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli, nałożył na M. G. T. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Zdaniem organu licencja na wykonywanie transportu drogowego uprawnia do wykonywania tego rodzaju przewozów tylko tego przedsiębiorcę, któremu została udzielona. Zatem w przypadku wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej każdy ze wspólników powinien legitymować się licencją. Licencją M. G. się nie legitymował, a taki stan rzeczy skutkuje karą w kwocie 8.000 zł. W odwołaniu od tej decyzji M. G. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, zarzucając, iż organ błędnie uznał, iż każdy wspólnik spółki cywilnej winien posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego. Zarzucał organowi brak ustalenia, kto faktycznie wykonywał przewóz, powoływał się na aneks do umowy spółki, z którego wynika że wspólnikiem odpowiedzialnym za transport drogowy jest K. M. posiadający licencję. Podnosił, że obowiązek wystawienia faktury VAT na spółkę cywilną za wykonanie kontrolowanego przewozu drogowego wynika z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, 54, poz. 535 z późn. zm.). Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.1.1. załącznika do tej ustawy, decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznając poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne za trafne podzielił stanowisko organu, iż w przypadku wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej każdy ze wspólników winien legitymować się licencją. Licencja udzielona jednemu ze wspólników spółki cywilnej nie uprawnia bowiem drugiego wspólnika do wykonywania tego rodzaju przewozów. Przywołał art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią. Odnosząc się do zarzutu wykonywania transportu drogowego tylko przez wspólnika posiadającego licencję wskazał, że celem spółki jest prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie m. in. transportu samochodowego towarowego i osobowego a z załączonej faktury VAT nr [...] wystawionej na spółkę cywilną T. wynika, że M. G. świadczył usługi transportowe. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G. (dalej skarżący) zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, art. 80 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez błędną wykładnię, art. 5 ust. 1 tej ustawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowani, art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez niezastosowanie, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) poprzez niezastosowanie. Nie przeczył twierdzeniom Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że licencja udzielona jednemu ze wspólników spółki cywilnej nie uprawnia pozostałych wspólników do wykonywania transportu drogowego ale podkreślał, że chodzi o faktyczne wykonywanie transportu drogowego. Faktycznie transport drogowy wykonywał wspólnik posiadający licencję a ze względu na regulacje prawa podatkowego faktura VAT za usługę musiała być wystawiona na spółkę cywilną. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w sytuacji, gdy transport drogowy wykonywany jest w ramach spółki cywilnej każdy ze wspólników winien uzyskać licencję transportową. Licencja udzielona jednemu z nich nie uprawnia drugiego do wykonywania tego rodzaju transportu. Rozważyć, więc należy, czy w świetle obowiązującej ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wykonywane w ramach spółki cywilnej wymaga uzyskania przez każdego ze wspólników licencji transportowej, czy też wystarczającym jest jej posiadanie przez jednego z nich. Wątpliwości powstają na tle rozumienia art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z ich brzmieniem podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Licencji udziela się przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu nieuprawniony jest pogląd, że w świetle obowiązującego prawa każdy wspólnik spółki cywilnej świadczącej transport drogowy powinien mieć własną licencję na prowadzenie tej działalności. Bezspornym jest, że w świetle uregulowań art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, natomiast przedsiębiorcami są poszczególni jej wspólnicy. Jednak spółka cywilna stanowi coś więcej niż tylko zgrupowanie wspólników i coś więcej niż tylko umowę zobowiązaniową (por. J. Lic “Skutki braku podmiotowości spółki cywilnej prowadzącej działalność gospodarczą" PPH styczeń 2006). Jak trafnie to ujął Andrzej W. Wiśniewski "Prawo o spółkach" Warszawa 1990, t. I s. 43 i 47 spółka cywilna jest organizacją wspólników zmierzającą do wspólnego celu gospodarczego, opartą na zasadach współdziałania i posiadającą wyodrębniony majątek. Fakt, że będący odrębnymi przedsiębiorcami, wspólnicy spółki cywilnej utworzyli tą organizację o wspólnym celu gospodarczym nie pozostaje bez wpływu na ich status. Z momentem powstania spółki wspólnicy nie są już tylko odrębnymi przedsiębiorcami. Są przedsiębiorcami - wspólnikami spółki cywilnej. Posiadają, co prawda oddzielne wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, ale są to wpisy o określonej treści, zawierającej informację o istnieniu spółki. Tą informację stanowi wpisany do rejestru działalności gospodarczej nr statystyczny REGON właściwy dla spółki cywilnej. Spółka cywilna otrzymuje wpis do urzędowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON i związany z nim numer statystyczny, który zawiera informację o wszystkich wspólnikach spółki cywilnej oraz informację, że działają oni w formie spółki cywilnej (por. art. 30 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Spółka cywilna jest podmiotem prawa podatkowego i podatnikiem podatku VAT. W związku z tym spółka posiada własny nr identyfikacji podatkowej NIP, niezależny od numerów NIP, jakie posiadają jej wspólnicy (por. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 142, poz. 702 ze zm.). Należy też podnieść, że spółka cywilna choć nie jest podmiotem podatku dochodowego, jest podmiotem uzyskiwania przychodu i ponoszenia kosztów oraz jest zobowiązana prowadzić księgę przychodów i rozchodów (albo księgę rachunkową), a dopiero tak obliczony dochód zostaje rozdzielony na poszczególnych wspólników, którzy są podatnikami podatku dochodowego. Spółka jako całość realizuje wspólny dla wspólników cel gospodarczy, przedsiębierze i prowadzi działalność gospodarczą. Działalność ta bardzo często prowadzona jest pod własnym adresem będącym adresem prowadzonego przez wspólników przedsiębiorstwa, całkowicie odrębnym od adresów wspólników. Spółka cywilna posiada też majątek stanowiący współwłasność łączną wspólników i może zaciągać zobowiązania, za które wspólnicy odpowiadają solidarnie, każdy za całość całym swoim majątkiem. Mając na uwadze powyższe argumenty nie sposób nie dostrzec, że spółka cywilna funkcjonuje w obrocie gospodarczym jako dostrzegany przez różne uregulowania prawne odrębny podmiot - organizacja wspólników prowadzących wspólne przedsięwzięcie gospodarcze np. przedsiębiorstwo i jest to podmiot inny, niż poszczególni wspólnicy spółki. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204 z 2004 r. poz. 2088) określa zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego, przy czym jako transport drogowy określa podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi (por. art. 4 p. 1 i 2 ustawy). Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga odpowiedniej licencji. Licencji udziela się przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej - prowadzącej przedsiębiorstwo także w formie spółki cywilnej. Zdaniem Sądu licencja udzielona przedsiębiorcy - wspólnikowi spółki cywilnej, spełniającemu warunki ustawowe do otrzymania licencji na wykonywanie transportu drogowego uprawnia wszystkich wspólników do podjęcia wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego - prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego. Posiadanie licencji przez jednego ze wspólników spółki cywilnej uprawnia go do podjęcia, w formie spółki, wspólnej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób i rzeczy. Żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia. Przyjęcie przez ustawodawcę, że podjęcie transportu wymaga licencji, której udziela się przedsiębiorcy, nie oznacza wcale, że mający licencję przedsiębiorca musi swoją działalność podejmować w pojedynkę albo wespół z innym przedsiębiorcą posiadającym odrębną licencję. Takie rozwiązanie nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, a przyjęcie go stawiałoby wspólników spółek cywilnych w znacznie gorszej sytuacji, niż wspólników innych spółek, co do spełnienia wymogów koniecznych do uzyskania licencji. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca winien udokumentować posiadanie kwoty 9.000 euro na pierwszy samochód. Spółce cywilnej, którą tworzyliby dwaj wspólnicy i dysponowali jednym samochodem musieliby się wykazać kwotą 1.800 euro, natomiast bez względu na liczbę wspólników spółki jawnej przy dysponowaniu również jednym samochodem musieliby udokumentować kwotę 9.000 euro. Akceptacja poglądu organu, że każdy ze wspólników spółki cywilnej musi posiadać własną licencję, a jej brak u każdego z nich stanowi oddzielne naruszenie ustawy o transporcie drogowym, prowadzi w konsekwencji do skrajnie niesprawiedliwego traktowania spółek prowadzących taką samą działalność gospodarczą i jest sprzeczne z zasadą praworządności wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Interpretacja organu ustawy o transporcie drogowym prowadzi do tego, iż konkretny przewóz wykonywany bez licencji samochodem należącym do spółki z o.o. spółka ta zapłaci 8.000 zł kary, zaś za taki sam przewóz samochodem stanowiącym majątek 3 osobowej spółki cywilnej i będącym współwłasnością wspólników zostanie wymierzonych 3 kary po 8000 zł tj. razem 24.000 zł, gdyż każdy ze wspólników wykonywał transport drogowy bez licencji. Zdaniem Sądu, z punktu widzenia realizowania celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem, licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego, we wskazanej przez niego formie prawnej. Także w formie spółki cywilnej. Ta forma w jakiej działalność miała być prowadzona znana była organowi licencyjnemu w momencie udzielania licencji, bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy oraz treść wniosku, organ wiedział, że udziela licencji wspólnikom spółki cywilnej, którzy nie będą działać samodzielnie, tylko w spółce, a zatem przedsięwzięcie gospodarcze w istocie podejmować i prowadzić będzie spółka tj. wszyscy wspólnicy. Wymaganie licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, od każdego z przedsiębiorców tworzących spółkę cywilną, mającą za przedmiot swojej działalności transport drogowy rzeczy nie ma zatem umocowania w obowiązujących przepisach a dokonaną przez organy interpretację przepisu art. 5 ustawy o transporcie drogowym należy uznać za błędną skutkującą w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wadliwością decyzji organu II instancji jak i decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do wyżej powołanego przepisu orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 stosownie do art. 152 tejże ustawy.