I OSK 474/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. NSA Ewa Dzbeńska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 918/04 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 918/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...]i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Zakopanem, na podstawie przepisów art. 104 K.p.a. oraz art. 10 ust.2 pkt 2, art. 17, art. 18 ust.1, 2 i 3, art. 34, art. 43, art. 45, art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz.414 z późn. zm.), Uchwały Nr XXIX/276/2001 Rady Miasta Zakopane z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania, decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., w punkcie 1. Przyznał D. D. świadczenie z pomocy społecznej w formie usługi opiekuńczej w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych od dnia 1 lutego 2004 r. do dnia 31 lipca 2004r. w wymiarze do [...] godzin miesięcznie. Określił, że pełny koszt usługi za godzinę wynosi [...] zł, oraz, że usługi świadczone będą z odpłatnością w wysokości 15 % rzeczywistych kosztów. Ustalił ponadto, że odpłatność wynosi [...] zł za godzinę, o ile w tym czasie nie ulegną zmianie dochody. Określił termin uiszczania płatności, oraz skutki jej nieregulowania w terminie, natomiast w punkcie 2. Zwolnił D. D. z odpłatności za usługi opiekuńcze świadczone w okresie od dnia 1 lutego 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji D. D. zarzucił między innymi nieuzasadnioną podwyżkę odpłatności za usługi – z dotychczasowych 7% na 15%, przy takim samym koszcie usługi oraz nieprawidłowe wyliczenie jego rzeczywistych wydatków, które ponosi miesięcznie z renty. Podniósł ponadto, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej, która jest skutkiem poważnych chorób, oraz zwrócił uwagę na jego niedostatek balansujący na granicy utraty możliwości egzystencji życiowej. Samorządowe Kolegium odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że prawidłowo ustalono odpłatność za usługi opiekuńcze. Organ wskazał także na okoliczność, iż właśnie mając na względzie sytuację zdrowotną D. D., zwolniono go z opłat za okres od lutego do kwietnia 2004 r. Na tę decyzję D. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując, że organ powinien zastosować w jego sprawie art. 103 ust. 1 i art. 105 ustawy o pomocy społecznej. Wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 918/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3, art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Sąd podkreślił, że z § 5 Uchwały nr XXIX/276/2001 Rady Miasta Zakopane z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania wynika, że częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności za świadczone usługi jest dopuszczalne w przypadku zaistnienia jednej z dwóch przesłanek, to jest zdarzenia losowego lub, gdy żądanie zwrotu stanowiłoby nadmierne obciążenie dla osoby zainteresowanej – zawsze jednak, przy zaistnieniu którejkolwiek z nich – na okres niezbędny do ponownego ustabilizowania warunków materialnych podopiecznego. W ocenie Sądu oznacza to, że organ decydujący o zwolnieniu od zwrotu odpłatności za usługi opiekuńcze powinien ustalić nie tylko, która z przesłanek decydujących o możliwości tego zwolnienia zachodzi w przypadku podopiecznego, ale także powinien ustalić istnienie okoliczności, które będą stanowiły podstawę do stwierdzenia, jaki okres będzie okresem, w którym nastąpi ponowne ustabilizowanie warunków materialnych podopiecznego. Zdaniem Sądu natomiast zaskarżona decyzja nie zawiera w tej kwestii żadnych ustaleń, stwierdza jedynie, że mając na względzie sytuację zdrowotną strony organ zwolnił skarżącego z opłat za miesiące luty, marzec i kwiecień 2004 r., nie ma natomiast wskazania, na jakiej podstawie organ uznał, że po tym okresie nastąpi ustabilizowanie warunków skarżącego. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, radca prawny K. W., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie o umorzeniu postępowania oraz zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według spisu, a w przypadku nieprzedłożenia spisu według norm wskazanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w szczególności zaś art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), polegające na orzeczeniu o prawach i obowiązkach osoby która zmarła. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z informacji otrzymanych od Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Zakopanem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wynika, że skarżący D. D. zmarł w dniu [...] maja 2005r. (nr aktu zgonu [...]). Jak natomiast wynika z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2004r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Zakopanem z dnia [...] stycznia 2004 r., przedmiot postępowania odnosił się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związane z osobą zmarłego. Podniesiono także, iż postanowieniem z dnia 29 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 720/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie ze skargi D. D. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego z powodu śmierci skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnośnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego, przypomnieć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając taki zarzut, należy wskazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to wyrok tego Sądu byłby odmienny. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 161 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie zarzut ten jest uzasadniony, bowiem z akt sprawy wynika, że D. D. zmarł w dniu [...] maja 2005 r., numer aktu zgonu [...], w związku z czym stwierdzić należy, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji orzekł o prawach i obowiązkach osoby, która zmarła. W takim przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien umorzyć postępowanie, o ile stwierdzi, że przedmiot postępowania związany był ściśle z osobą D. D. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Na zasadzie art. 207 § 2 wskazanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów.