II FSK 865/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Jan Rudowski, NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 74/07 odrzucającego skargę B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1) oddalić skargę kasacyjną, 2) oddalić wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w K. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z dnia 3 stycznia 2007 r. B. M., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 grudnia 2006 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący określił w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 9.900 zł oraz nakleił na jej pierwszej stronie znaki opłaty sądowej o wartości 100 zł. Postanowieniem z dnia 12 marca 2007 r. (sygn. akt I SA/Gl 74/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, powołując się na art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.". Zgodnie z powołanym przepisem, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Sąd stwierdził, że w tej sprawie należny wpis od skargi był wpisem stałym i wynosił 100 zł, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem". Wpis ten nie został należycie opłacony, ponieważ naklejenie na skargę znaków opłaty sądowej jest w świetle art. 219 § 2 p.p.s.a. bezskuteczne. Uiszczenie opłaty sądowej może bowiem nastąpić tylko do kasy właściwego sądu lub na rachunek bankowy tego sądu. W skardze kasacyjnej na opisane postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił "w szczególności" naruszenie art. 231 i art. 233 p.p.s.a. oraz § 1 rozporządzenia – przez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie od skargi należny jest wpis stały – a także § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie. Uzasadniając postawione zarzuty, autor skargi kasacyjnej wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Egzekucja dotyczy należności pieniężnych wymienionych w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela – Ministra Transportu. Tym samym przedmiotem zaskarżenia w sprawie są należności pieniężne, co oznacza, że podlegała ona wpisowi stosunkowemu w wysokości określonej na podstawie § 1 rozporządzenia. Uznanie przez Sąd, że skarżący winien uiścić wpis stały bez wezwania stanowiło naruszenie art. 231, art. 233 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wspomniany autor zauważył także, że Sąd miał na podstawie art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) prawo do odmowy zastosowania § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jako niezgodnego z art. 231 p.p.s.a. W to miejsce należało zastosować § 1 rozporządzenia, zwłaszcza że w skardze podano wartość przedmiotu zaskarżenia w celu określenia wysokości wpisu stosunkowego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, naruszenie wskazanych przepisów miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. W konsekwencji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o odrzucenie tej skargi. Jest on bezzasadny, ponieważ skarga kasacyjna zawiera wszystkie przewidziane w art. 176 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne, w tym przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jej autor wskazał, które przepisy zostały – jego zdaniem - naruszone oraz wyjaśnił na czym to naruszenie polegało, kwalifikując je – poprzez odwołanie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – jako naruszenie przepisów postępowania. Nieporozumieniem jest natomiast poprzedzenie postawionych zarzutów zwrotem "w szczególności". Takie sformułowanie jest semantycznie puste, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia przy rozpoznawaniu skargi jedynie te przepisy, które zostały w niej wyraźnie i precyzyjnie wskazane jako naruszone. Sąd ten jest związany podstawami skargi kasacyjnej i nie może formułować własnych zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia (zob. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Wolters Kluwer Polska, s. 423 i 424). Odnosząc się do postawionych zarzutów, wypada przede wszystkim zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy skarga nie podlega wpisowi stosunkowemu. Jednakże nie daje to podstaw, aby stawiać temu przepisowi zarzut niezgodności z art. 231 p.p.s.a. Ostatnio wymieniony przepis odnosi się bowiem zarówno do wpisu stałego, jak i do wpisu stosunkowego, stanowiąc, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały. Skutkiem tego, to właśnie ten przepis, a nie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, decyduje, jakiemu (stałemu czy stosunkowemu) wpisowi sprawa podlega. Ustalenie rodzaju wpisu wymaga każdorazowo wyjaśnienia, czy jest to "sprawa, w której przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne". W literaturze podkreśla się, że przytoczone wyżej kryterium, różnicujące charakter wpisu, stanowi znaczne uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia przed sądami administracyjnymi nie są przecież należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, ..., Prawo ..., s. 529). Nie stanowi to jednak przeszkody w jego interpretacji. Analiza tego wyrażenia wskazuje na konieczność istnienia ścisłego związku należności pieniężnej ze skarżonym do sądu aktem lub czynnością. Ustawodawca zaznaczył przecież, że chodzi o należność będącą "przedmiotem zaskarżenia", a więc taką, o którą toczy się w istocie spór w sprawie. Dlatego art. 231 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że wpisowi stosunkowemu podlega sprawa, w której kwestionowany przez skarżącego akt lub czynność obejmuje w swej treści należność pieniężną, będącą przedmiotem sporu między stronami. Przykładem takich aktów lub czynności są te, które ustalają należność pieniężną w określonej wysokości, a strona kwestionuje tę wysokość przed sądem. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, trzeba uznać za chybiony argument skargi kasacyjnej, jakoby przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie były należności pieniężne. Zarówno zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie obejmowały spornej należności pieniężnej w podanym wyżej ujęciu. Akty te rozstrzygały o zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Nie sposób wprawdzie pominąć związku niniejszej sprawy z egzekwowaną należnością pieniężną, jednakże nie jest on na tyle bliski, aby stwierdzić, iż zaskarżony akt obejmuje w swej treści należność pieniężną, której dotyczy spór (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II GSK 257/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W efekcie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż sprawa podlega wpisowi stałemu. Okoliczność, że pełnomocnik skarżącego określił w skardze wartość przedmiotu sporu, nie ma żadnego znaczenia. O tym, czy w sprawie pobiera się wpis stały, czy też stosunkowy decyduje bowiem jej przedmiot, a nie określenie albo brak określenia wartości przedmiotu sporu. Chybiony jest wobec tego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 231 p.p.s.a. oraz § 1 i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Analogicznie jest w przypadku zarzutu naruszenia art. 233 p.p.s.a. W odniesieniu do tego przepisu wskazać jednak należy, że zawiera on delegację ustawową obligatoryjną, na mocy której wydano rozporządzenie. Ze skargi kasacyjnej wynika pogląd jej autora, że gdyby Sąd wziął pod uwagę treść delegacji ustawowej, która nie pozwala Radzie Ministrów określać kategorii spraw, w których pobiera się wpis stały, to, przy przyjęciu proponowanej przez stronę wykładni pojęcia "należność pieniężna", zawartego w art. 231 p.p.s.a., doszedłby do wniosku, że § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia mógłby być stosowany tylko w odniesieniu do takich postanowień, wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, które nie mają za przedmiot należności pieniężnych. W przeciwnym razie doszłoby bowiem do przekroczenia ram delegacji ustawowej. Taki tok rozumowania dotknięty jest błędem, popełnionym już w fazie formułowania założenia. Jak bowiem wyjaśniono wyżej, należność pieniężna nie jest przedmiotem aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu, w którym bada się jedynie możliwość jej wyegzekwowania. Skoro więc postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym nie ma za przedmiot należności pieniężnej w rozumieniu art. 231 p.p.s.a., to nie sposób wymagać od sądu, aby zastosował ścieśniającą wykładnię § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, ani tym bardziej aby odmówił jego zastosowania. Nie ostał się zatem zarzut, że przy wykładni wspomnianego przepisu, Sąd nie wziął pod uwagę treści delegacji ustawowej z art. 233 p.p.s.a. Z przytoczonych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje zarazem podstaw do zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż brak jest do tego podstawy we właściwych przepisach. Ani art. 203 ani art. 204 p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Zgodnie zaś z ogólną regułą postępowania sądowoadministracyjnego, zawartą w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. W tej sytuacji wniosek został oddalony na podstawie wyżej przywołanych przepisów oraz art. 160 w związku z art. 193 p.p.s.a.