II FSK 779/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Jan Rudowski, Jerzy Rypina (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 581/05 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje doradcy podatkowemu M. M. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych (podwyższoną o należny podatek od towarów i usług) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 3) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 maja 2005 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy podatkowe obu instancji odmawiając podatniczce rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym za 2002 r. nie naruszyły prawa. W ocenie Sądu, organy podatkowe w ramach przeprowadzonego postępowania podatkowego podjęły działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, jak też zebrały materiał dowodowy potrzebny do oceny przesłanek wynikających z art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu organy podatkowe ustalając stan faktyczny sprawy trafnie wskazały, że zaległości podatkowe, o których rozłożenie na raty wnosiła A. S., powstały w związku z prowadzoną przez wnioskodawczynię działalnością gospodarczą i związany z tym brak regulowania przez niektórych kontrahentów części należności. Nie ulega wątpliwości, że w związku z zaistnieniem tych okoliczności sytuacja majątkowa podatniczki jest trudna, lecz nie wyklucza możliwości spłaty istniejących zaległości. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w 2004 r. na dzień wniesienia podania o przyznanie ulgi, A. S. osiągnęła przychód w wysokości 37.807 zł, zaś w roku poprzednim - na poziomie 247.758 zł. Ponadto bezspornym jest, że przysługują jej wierzytelności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przy czym największa z nich - na kwotę 93.189,08 zł - w przypadku jej wyegzekwowania mogłaby pokryć w całości zaległości podatkowe, których rozłożenia na raty domaga się skarżąca. W dalszej części uzasadnienia Sąd wywiódł, że organy podatkowe słusznie zauważyły, że występując z wnioskiem o przyznanie ulgi w postaci rozłożenia zaległości podatkowych na raty, podatniczka powołała się na zdarzenie przyszłe i niepewne, wskazując jako jedyne źródło spłaty środki, które przewiduje otrzymać w przyszłości od swojego dłużnika. Nie przedstawiła też, jakiej wysokości wpłat kwartalnych spodziewa się od dłużnika oraz jakiej wysokości raty mogłaby w związku z tym sama uiszczać do urzędu skarbowego tytułem posiadanych zaległości podatkowych. Sąd wskazał, że sama podatniczka w skierowanym do Urzędu Skarbowego w S. wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty podała, że "nie dysponuje jakimikolwiek środkami". Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedstawione powyżej okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują, że w chwili składania przedmiotowego wniosku A. S. nie miała realnej możliwości realizacji jakiegokolwiek układu ratalnego. W ocenie Sądu organy podatkowe zasadnie również przyjęły, że nie bez znaczenia dla sytuacji majątkowej rodziny skarżącej pozostaje okoliczność, że mąż A. S. z dniem 13 października 2004 r. z własnej winy utracił status osoby bezrobotnej, albowiem nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie oraz nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Za niezasadny również uznał podniesiony przez pełnomocnika skarżącej w trakcie rozprawy zarzut, że postępowanie prowadzone przez organy nie doprowadziło do ustalenia stanu majątkowego podatniczki w momencie wnoszenia o przyznanie ulgi, albowiem jak wynika z akt sprawy w dniu 25 listopada 2004 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w S. został spisany protokół przesłuchania skarżącej, która w sposób szczegółowy przedstawiła organowi podatkowemu swoją sytuację materialną (k. 21-26 akt podatkowych). Sąd podkreślił, że organy podatkowe nie kwestionowały, że sytuacja majątkowa, w jakiej znajduje się A. S. w momencie składania wniosku o przyznanie w/w ulgi, była trudna. Jednakże rozpoznając wniosek skarżącej w kontekście przesłanek sformułowanych w art. 48 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organy te w sposób prawidłowy i zgodny z zasadą swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów trafnie oceniły, że w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniającego rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Mając na uwadze uznaniowy charakter zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w ocenie Sądu organy podatkowe w sposób wszechstronny zebrały i zbadały całokształt materiału dowodowego i w sposób prawidłowy dokonały wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wydając w konsekwencji w pełni przekonujące zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym decyzje. Powyższy wyrok zaskarżyła w całości A. S. Skargę kasacyjną oparła na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego i procesowego, tj. przepisów: art. 48 § 1 pkt 2, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 pkt 4-6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z dnia 14 stycznia 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa przez błędną jego wykładnię oraz błędne zastosowanie. Wyrok zawiera bowiem błędy w subsumcji polegające na tym, że prawidłowo ustalonego stanu faktycznego (dramatyczna, zagrażająca bezpośrednio egzystencji sytuacja podatnika) nie podciągnięto pod hipotezę (przesłanka ważnego interesu podatnika) normy prawnej wynikającej z przepisu art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Podnieść należy także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględn-enie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe w toku postępowania instancyjnego przepisów dotyczących postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2. Ponadto, naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 48 § 1 pkt 2, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 pkt 4-6 i § 4, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 maja 2005 roku, przy czym wszystkie powyższe naruszenia przepisów prawa mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Powołując się na obie podstawy skargi kasacyjnej wniosła na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Podniosła w uzasadnieniu, że organy podatkowe zebrały materiał dowodowy ale nie uzupełniły go na moment wydania decyzji, zwłaszcza informacji o statucie majątkowym, rodzinnym, zdrowotnym. W ocenie podatniczki organy podatkowe nie rozważyły właściwe istnienia ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie koszów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Użyte w tym przepisie pojęcia nieostre, niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny" nie mogą być interpretowane w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektyzowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast "interes publiczny" należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Omawiany przepis stanowi nadto, że decyzja w sprawie rozłożenia zapłaty zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że normodawca pozostawił organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Jeżeli zatem postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku, co do zasadności wniosku wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, która uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, organy podatkowe w sposób wnikliwy dokonały analizy sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej podatniczki w aspekcie ważnego interesu podatnika i ważnego interesu publicznego. Stwierdziły jednoznacznie, że nie może stanowić podstawy do rozłożenia zapłaty zaległości podatkowej na raty fakt zawarcie przez podatniczkę transakcji z kontrahentami, którzy nie wywiązują się ze swoich zobowiązań finansowych. Niewiedza, czy tez brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej nie stanowią o zaistnieniu przesłanek z art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wykazano nadto, że małżonek podatniczki z dniem 13 października 2004 r. z własnej winy utracił status osoby bezrobotnej, bowiem nie stawił się w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Wskazano również, że podatniczka w 2004 r. na dzień wniesienia podania o rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowej (w kwocie 7.954,33 zł z odsetkami za 2002 r. i kwoty 5.100,50 zł z odsetkami za 2003 r.) osiągnęła przychód w wysokości 37.807 zł zaś w roku poprzednim w wysokości 247.758 zł. Ponadto podatniczka we wniosku przyznała, że nie posiada środków na spłatę zaległości podatkowej. Przytoczone okoliczności, jak wykazał Sąd pierwszej instancji, były przedmiotem wnikliwego badania przez organy podatkowe celem ustalenia czy zaistniały przesłanki ujęte w powołanym wcześniej przepisie. Wobec tego stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa (materialnego i procesowego) są chybione. Polemika z oceną stanu faktycznego nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 ustawy Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.